Bośnia i Hercegowina – Sarajewo oraz wycieczka do Medjugorie, Konjica i Mostaru

Co warto zobaczyć podczas wędrówki przez Sarajewo? Jest tego całkiem sporo, a po niżej wymienię tylko te miejsca, które szczególnie mi się spodobały.

• Tunel Spasa (Tunel Nadziei) – tajny tunel wykopany w czasie wojny w latach 90., który służył do dostarczania żywności i broni oblężonemu miastu. Obecnie można go zwiedzać i zobaczyć, jak wyglądała walka o przetrwanie mieszkańców Sarajewa.
• Kolejka linowa na Trebević – prowadzi na szczyt góry, skąd roztacza się piękny widok na całe miasto.
• Yellow Bastion (Żółta Twierdza) – jedno z najlepszych miejsc na podziwianie zachodu słońca nad Sarajewem.

Kuchnia Sarajewa – co warto zjeść?

Bośnia i Hercegowina słynie z doskonałych dań, które są swoistym połączeniem kuchni bałkańskiej oraz smaków zachodu. Jest tu wiele podobieństw do kuchni tureckiej i śródziemnomorskiej i choć do przygotowywania dań wykorzystuje się typowe w tym regionie składniki takie jak ziemniaki, papryka, pomidory, cebula, grzyby i oczywiście kapusta, to ich połączenie bywa często zaskakujące i ciekawe. Poniżej znajdziesz moje propozycje dań, których powinieneś spróbować, mi skalkowały i z pewnością jeszcze do nich wrócę.

• Jeżeli jadasz mięso, to koniecznie spróbuj niżej wymienionych potraw:
  • Ćevapi – jest to chyba najbardziej znana potrawa, z jakiej słynie Bośnia i Hercegowina, są to małe grillowane kiełbaski z mielonego mięsa, podawane w ciepłej bułce (lepina) z cebulą i ajwarem. Podobną potrawę możesz znaleźć na całych Bałkanach, lecz ta, którą jadłem w Sarajewie była wyjątkowo smaczna, podana z posiekaną cebulą i gęstą śmietaną.
  • Pljeskavica – bałkański burger, czyli duży, grillowany kotlet z mielonego lub siekanego mięsa, często podawany z kajmakiem. Wydaje mi się, że jest to jedna z popularniejszych potraw na Bałkanach, lecz w różnych krajach mięso miesza się z różnymi przyprawami i dodatkami. Bośnia i Hercegowina ma oczywiście własny przepis na kotlet mielony. Dodaje się tu sporo ostrej papryki i wędzony, aromatyczny ser.
  • Burek – to cienkie ciasto filo nadziewane mielonym mięsem, pieczone na chrupiąco. Jako dodatek do farszu używa się w niektórych regionach sera białego, szpinaku lub innych warzyw sezonowych. Alternatywne wersje tego dania to:
    • Sirnica – placek wypełniony serem,
    • Zeljanica – placek wypełniony szpinakiem i innymi warzywami,
    • Krompiruša – podstawowa chyba wersja placka wypełnionego ziemniakami.
• Jeżeli nie jadasz mięsa, to obecnie większość dań dostępna jest w wersji jarskiej, bez mięsnych dodatków. W ostatnich czasach Bośnia i Hercegowina dogoniła inne państwa regionu w dostępie do potraw wegetariańskich, co jeszcze kilka lat temu nie było takie oczywiste.
• Bałkańskie desery, czyli coś, co smakowało mi szczególnie.
  • Baklava – słodkie ciasto filo z orzechami i miodem, inspirowane kuchnią osmańską. Baklavy nie trzeba nikomu przedstawiać, jest to popularne słodkie danie, które znajdziesz na obszarze całego Morza Śródziemnego. Najlepszą baklavę jadłem w Grecji, lecz ta, którą zaserwowała mi Bośnia i Hercegowina niewiele ustępuje tamtej.
  • Tufahija — jabłko gotowane w syropie cukrowym, nadziewane orzechami i bitą śmietaną — jeżeli nie próbowałeś, to uwierz mi na słowo, smakuje fenomenalnie.
  • Napój obowiązkowy do wyżej wymienionych deserów to oczywiście kawa po bośniacku – podawana w małej filiżance z kostką cukru i rahat lokum (turecką galaretką).

Bośnia i Hercegowina — Konjic miasto leżące nad rzeką Neretwą

Wyruszyliśmy z Sarajewa o 8:00 rano, a po jakiejś godzinie dotarliśmy do Konjic – malowniczego miasteczka położonego nad rzeką Neretwą, otoczonego górami co wygląda naprawdę wspaniale. Jednym z głównych punktów na naszej trasie był Stary Most w Konjicu, wybudowany w 1682 roku w czasach gdy Bośnia i Hercegowina znajdowała się pod panowaniem Imperium Osmańskiego. Most przetrwał wieki, ale został zniszczony podczas II wojny światowej i odbudowany ponownie w 2009 roku.

Konjic to nie tylko piękne widoki, ale także ważne miejsce historyczne, ponieważ w jego okolicach znajduje się Tajne Podziemne Schronienie Tito – kompleks bunkrów wybudowany w czasach Jugosławii jako schronienie dla marszałka Josipa Broz Tito na wypadek wojny nuklearnej. Bunkier znajduje się na głębokości niemal 300 metrów pod otaczającymi miasto górami.

Podobno budowniczowie kompleksu na miejsce budowy zawożeni byli w opaskach na oczach, a po zakończeniu pracy wywiezieni do Jugosławi i nie mieli pojęcia, w jakim projekcie brali udział. Dlatego też cały kompleks owiany był tajemnicą, a jego położenie wyszło na jaw dopiero w roku 2014. Sieć bunkrów rozciąga się na powierzchni ponad 6 tysięcy metrów kwadratowych i składa się z licznych tuneli, pomieszczeń różnorakiego przeznaczenia oraz siedziby władz, które miały zostać tam przeniesione w razie wojny.

Bośnia i Hercegowina — Medjugorie słynne miejsce objawień Maryi

Po wyjeździe z Konjic i kolejnych dwóch godzinach podróży dotarliśmy do Medjugorie – jednego z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Europie. Najpierw odwiedziliśmy Kościół św. Jakuba, który jest centrum życia religijnego miasta. To właśnie tutaj gromadzą się pielgrzymi z całego świata, uczestnicząc w mszach i nabożeństwach.

Największym fenomenem Medjugorie są jednak objawienia Matki Bożej, które miały miejsce po raz pierwszy 24 czerwca 1981 roku. Według relacji, sześciu młodych mieszkańców wioski miało widzenie Najświętszej Maryi Panny, która przekazała im orędzia pokoju i wiary. Objawienia miały trwać tylko kilka dni, ale według świadectw niektórych wizjonerów trwają do dziś.

Następnie udaliśmy się na Górę Objawień (Podbrdo), gdzie miało miejsce pierwsze spotkanie dzieci z Maryją. Wspinaczka na szczyt nie była łatwa, ale widok i atmosfera miejsca wynagrodziły cały trud. To miejsce emanuje niezwykłym spokojem i duchową siłą – nawet jeśli ktoś nie jest osobą religijną, warto tu przyjechać, by poczuć wyjątkową atmosferę.

Mostar – perła Hercegowiny

Ostatnim punktem naszej wycieczki było Mostar – jedno z najpiękniejszych miast Bośni i Hercegowiny. Jego główną atrakcją jest Stary Most nad rzeką Neretwą, który jest symbolem miasta i całego regionu.

Most został zbudowany w 1566 roku przez osmańskiego architekta Mimara Hajrudina na zlecenie sułtana Sulejmana Wspaniałego. Przez stulecia łączył różne kultury i społeczności, stając się symbolem harmonii między Wschodem a Zachodem. Niestety, w czasie wojny w Bośni i Hercegowinie został zniszczony 9 listopada 1993 roku podczas intensywnych walk. Po wojnie, w ramach międzynarodowego projektu rekonstrukcji, został odbudowany w 2004 roku i wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Dziś Stary Most przyciąga turystów z całego świata, a lokalni śmiałkowie tradycyjnie skaczą z niego do rzeki, prezentując swoje umiejętności i odwagę. Spacerując po Mostarze, można poczuć mieszankę kultur osmańskiej, bałkańskiej i śródziemnomorskiej, a urokliwe uliczki wypełnione kawiarniami i sklepikami z rękodziełem tworzą niesamowitą atmosferę.