Jeziorka Kozie i pływające wyspy w Borach Tucholskich

Jeziorka Kozie to niezwykle malownicze i urocze miejsce ukryte głęboko w Borach Tucholskich.

Wędrując przez Bory Tucholskie, natkniesz się na wiele niezwykłych cudów przyrody, stworzonych przez matkę naturę ku naszej uciesze. Wystarczy wspomnieć dziesiątki leśnych szlaków, liczne rezerwaty przyrody, albo stare drzewa będące pomnikami przyrody takie jak Dąb Bartuś, rosnący w samym sercu starego lasu. Trafisz na rzeki i ukryte w gęstwinie leśnej jeziora, a także ogromną ilość zwierząt, owadów i roślin. Poza dziełami natury są tu również miejsca stworzone ręką człowieka. Nie powinieneś ominąć zabytkowego akweduktu w Fojutowie czy Muzeum Przyrodniczego Parku Narodowego Bory Tucholskie, które dostępne jest dla turystów od kilku lat.

Rezerwat przyrody Jeziorka Kozie w Tucholskim Parku Krajobrazowym

Osobiście jednak lubię schodzić z utartych szlaków i ruszać w miejsca, które z racji położenia łatwo przeoczyć. Właśnie tak trafiłem na podmokłe torfowiska, słynące z tego, że po tafli tamtejszych jezior pływają tajemnicze wyspy.

Rezerwat Jeziorka Kozie jeży w województwie kujawsko-pomorskim i powstał w roku 1984, jako jeden z kilkunastu rezerwatów przyrody powołanych do życia w Borach Tucholskich. Jego głównym zadaniem jest ochrona tutejszej unikatowej przyrody oraz niezwykle rzadkich torfowisk. Miejsce to jest domem dla wielu gatunków roślin i zwierząt, często zagrożonych i objętych ochroną. Pamiętaj więc, by poruszać się po rezerwacie wyłącznie wyznaczonymi szlakami.

Zwierzęta i rośliny występujące w rezerwacie Jeziorka Kozie w Borach Tucholskich

Dla twojej wygody, władze zarządzające rezerwatem Jeziorka Kozie, postanowiły zbudować drewniane kładki, dzięki którym można poruszać się po przeznaczonym dla wędrowców terenie. Podczas spaceru z uwagą zerkaj na boki, by nie przegapić zespołów roślin, które są charakterystyczne dla terenów torfowych. Na szczególną uwagę zasługują takie cuda jak:

• Mszary kępowo-dolinowe – Są to obszary porośnięte mchem i niewielkimi krzakami i karłowatymi drzewami. Tego typu zbiorowiska roślin występują wyłącznie na terenach mokrych, gdzie jedne stanowią wsparcie dla drugich. Niestety mszary występują coraz rzadziej ze względu na nadmierne osuszanie terenów podmokłych oraz eksploatację torfowisk.
• Bór Bagienny – Jest to bór typowy dla wilgotnych, bagiennych terenów. Niestety bory bagienne to obecnie jedynie jeden procent wszystkich siedlisk leśnych, a udział ten wciąż maleje. Występujące na borów bagiennych drzewa to najczęściej:
  • brzoza omszona,
  • świerk,
  • wierzba.

Rośliny, na jakie powinieneś zwrócić szczególną uwagę to:

• Rosiczka okrągłolistna — Jest to jedna z nielicznych, występujących w Polsce, roślin owadożernych. Występuje przede wszystkim na torfowiskach, a lokalnie nazywana jest Rosą Słoneczną.
• Rosiczka długolistna — Jest to bliska kuzynka rosiczki okrągłolistnej i także żywi się owadami. W Polsce roślina ta występuje bardzo rzadko, a więc postaraj się nie zakłócać tej pięknej damie spokoju.
• Bażyna czarna — Jest to roślina, która dotarła do nas z dalekiej północy, przyniesiona przed tysiącami lat przez lodowce. Lokalnie nazywana jest małpią jagodą albo żurawimi jagodami. Sok z ciemnych jagód stosowano dawniej do farbowania wełny na kolor ciemnoczerwony lub brunatny. Poza tym jagody bażyny czarnej są jadalne, a ich słodko kwaśny smak ma swoich amatorów. Choć do niedawna bażyna czarna nie miała zastosowania komercyjnego, to w medycynie ludowej wykorzystywana była jako środek do leczenia biegunki, przeciw szkorbutowi, a z młodych pędów pozyskiwano wywar pomagający przy leczeniu gruźlicy.
• Bagnica torfowa — Roślina ta występuje na bagnach i torfowiskach, szczególnie w chłodnym klimacie północy.
• Grzybienie północne — Jest to bylina występująca w Polsce na terenach podmokłych, wokół jezior i torfowisk. Roślina ta pięknie kwitnie pomiędzy majem a sierpniem.

Poza wyżej wymienionymi na terenie rezerwatu spotkasz lilie wodne, grzebienie północne, szuwary trzcinowe i wiele innych ciekawych przedstawicieli flory. Poza niezwykłymi i niezwykle rzadkimi roślinami w rezerwacie Jeziorka Kozie występują również bardzo ciekawe zwierzęta, które przy odrobinie szczęścia i cierpliwości spotkasz podczas wędrówki. Najciekawsze z nich to:

• Żaba jeziorkowa — Jest to płaz z rodziny żab zielonych i żyje w niewielkich zbiornikach wodnych, z bogatą szatą roślinną. Stworzenie to jest aktywne w ciągu dnia, a odpoczywa nocą, masz więc sporą szansę na to, że spotkasz ją na swojej drodze. Musisz jedynie dobrze przyjrzeć się płyciźnie, gdyż żaba jezorkowo to maleńka istota i łatwo ją przegapić.
• Żaba trawna — W przeciwieństwie do poprzedniej, żaba trawna ma barwę brunatną. Pomaga to jej ukryć się w ściółce leśnej, która jest jej naturalnym środowiskiem. To maleńkie zwierzę, choć niepozorne, jest świetnym łowcą i skutecznym drapieżnikiem w swoim środowisku. Żywi się owadami, ślimakami i innymi drobnymi stworzeniami. Choć nie jest ona zagrożona wyginięciem, to jej populacja drastycznie spada. Spowodowane jest to zanieczyszczeniem środowiska, na które jest bardzo czuła. Pamiętaj więc; wszystko, co przynosisz z sobą do rezerwatu Jeziorka Kozie, ale też do każdego innego, wraca z tobą i nie zastawiasz po sobie żadnych śladów.
• Żaba moczarowa — Jest to kolejny przedstawiciel gatunku żab występujących w kolorze brunatnym. Stworzenie to dobrze czuje się w chłodnym klimacie, dlatego też występuje nawet na Syberii lub jeszcze dalej, aż po koło podbiegunowe. W Polsce żaba ta objęta jest ścisłą ochroną gatunkową.
• Zaskroniec zwyczajny — Jest to jeden z nielicznych przedstawicieli węży w Polsce. Jest niejadowity i absolutnie nie jest niebezpieczny, co nie znaczy, że możesz się do niego zbliżać i straszyć biedaka. Zaskrońce potrafią osiągać nawet półtora metra długości. Żywią się rybami i płazami, a jeżeli pojawią się w okolicy ludzkich domostw, pomagają walczyć ze szkodnikami. Szczególnie lubią myszy i młode szczury. Bardzo pożyteczne i urocze stworzenia, które z natury unikają ludzi. Powinieneś odwdzięczyć im się tym samym.

Oczywiście to tylko niektóre z licznych gatunków fauny i flory, występujących na bagiennych i torfowych terenach rezerwatu Jeziorka Kozie. Jeżeli będziesz miał szczęście spotkać inne ciekawe stworzenie, koniecznie się tym pochwal. By poznać inne niezwykłe istoty zamieszkujące Bory Tucholskie, polecam odwiedzić Muzeum Przyrodnicze Parku Narodowego Bory Tucholskie w Chocińskim Młynie.

Pływające wyspy są wielką atrakcją rezerwatu

W skład rezerwatu Jeziorka Kozie wchodzą cztery zagłębienia, wypełnione wodą. Trzy z nich to nieduże jeziora leśne, natomiast czwarty zbiornik jest w całości zarośnięty i pozbawiony lustra wody. Stopniowe zarastanie luster wody jest typowe podczas tworzenia się torfowisk wysokich.

Rezerwat Jeziorka Kozie słynie z dziwnych, pływających wysp, pojawiających się niby znikąd. Czym są te pływające kępy drzew, krzaków i wszelkich innych roślin? Pojawiające się na wodach jeziora wysepki są niczym innym jak dywanem roślinności bagiennej i bryłami torfu oderwanymi od brzegu. Podczas silniejszych wiatrów luźniejsze części brzegu jeziora oddzielają się i wypływają majestatycznie na jezioro, tworząc unikatowy na skalę kraju widok.

Wyspy takie porastają nie tylko drobne rośliny, mchy i porosty, ale zdarzają się także skupiska drzew i gęstych krzaków. Pływające wyspy pojawiają się na zarastających akwenach wodnych i na zanikających jeziorach, które z biegiem czasu zmienią się w bagno. Największe pływające wyspy odnotowano na jeziorze Loktak w Indiach. Jest to największy, słodkowodny akwen na półwyspie indyjskim, a pływające wyspy, zwane tam phumdi bywają zamieszkane.

Informacje praktyczne związane z rezerwatem

Nim wyruszysz w drogę do rezerwatu przyrody Jeziorka Kozie w Borach Tucholskich, pamiętaj, że nie łatwo tam trafić. Bardzo łatwo jest ominąć zjazd i pobłądzić w okolicznych lasach. Nie bardzo rozumiem, dlaczego teren jest tak źle oznaczony. W zasadzie żaden znak nie prowadzi w kierunku rezerwatu i możesz błąkać się po okolicy bez końca. By trafić na miejsce, należy jechać drogą asfaltową w kierunku na Gutowiec. Określenie droga asfaltowa jest lekkim nadużyciem. Co prawda zapewne kiedyś leżał na niej asfalt, lecz dziś jest na niej więcej dziur, pęknięć i szczelin niż samego asfaltu. Oczywiście nie ma nic złego w błąkaniu się po pięknych, starych Borach Tucholskich, lecz jeżeli goni Cię czas, skorzystaj z powyższej mapy.

Zaparkuj auto przy drodze asfaltowej, gdyż wjazd na teren rezerwatu jest zabroniony. Od parkingu czeka Cię kilkusetmetrowa przechadzka leśną drogą aż do leśnej bramy z licznymi informacjami, dzięki którym dowiesz się, gdzie trafiłeś i co ciekawego czeka na ciebie podczas dalszej wędrówki. Następnie musisz zejść schodami na sam dół, aż do drewnianej kładki, która ustawiona jest nad bagnem i moczarami, pełnymi torfu i bulgoczącego błocka. Aż strach pomyśleć jak skończyłaby się przygody, gdyby zrobić jeden nierozważny krok w bok.

Dla turystów udostępniono tylko jedno jezioro i prowadzi do niego wspomniany wcześniej pomost. Pamiętaj, że okoliczny teren to rezerwat przyrody i nie wolno łazić wszędzie gdzie się chce. Proponuję zostać na drewnianym pomoście, na końcu którego stoi ławka. Można tu spędzić naprawdę sporo czasu, gapiąc się tylko na jezioro i nigdy nie mieć dość. Zwłaszcza że miejsce jest rzadko odwiedzane i trzeba mieć pecha, by spotkać innych wędrowców.

Rezerwat przyrody Jeziorka Kozie jest taki jak całe Bory Tucholskie; cichy, dostojny świat, żyjący własnym rytmem, w którym Ty mój drogi czytelniku jesteś tylko gościem i obserwatorem. Uszanuj więc magię tego miejsca i wracaj tam zawsze, gdy będziesz w pobliżu.

Rezerwat przyrody Jeziorka Kozie ciekawostki

• Jeziorka Kozie to torfowy rezerwat przyrody leżący na terenie Borów Tucholskich.
• Leży on w odległości 4 kilometrów od miejscowości Woziwody.
• Rezerwat powstał w roku 1984.
• Rezerwat Jeziorka Kozie obejmuje obszar ponad 12 hektarów.
• Cały obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej, co oznacza, że w skrajnych przypadkach dopuszczalna jest interwencja człowieka.
• Rezerwat Jeziorka Kozie jest częścią Tucholskiego Parku Krajobrazowego.
• Tuż obok znajduje się inny, równie ciekawy rezerwat; Jezioro Zdręczno.
• Rezerwat Jeziorka Kozie obejmuje cztery niewielkie zagłębienia wypełnione wodą.
• W pobliżu rezerwatu przebiega kilka szlaków turystycznych;
  • Szlak rzeki Brdy — Prowadzi on od Bydgoszczy aż do Konarzyn.
  • Dwa szlaki rowerowe; BY-7001s, którym dostaniesz się z Tucholi do Bachorza oraz BY-6001n, biegnący z Bydgoszczy do Chojnic.
• W rezerwacie zbudowano drewnianą kładkę, która pozwala spacerować i nie niszczyć znajdującej się w pobliżu jezior zieleni.
• Przed wejściem do rezerwatu znajdziesz tablice informujące o występujących tam unikatowych farmach fauny i flory.
• Na zarastających wolno jeziorach pojawiają się pływające wyspy. Niektóre z nich porastają karłowate drzewa, które działają jak żagle. Dzięki temu wyspy poruszają się po całym lustrze wody.
• Tereny wokół rezerwatu są niemal dzikie i stanowią doskonałe miejsce na wypoczynek dla ludzi szukających ciszy, spokoju i relaksu.
• W rezerwacie nie wolno zbierać owoców, grzybów czy ziół.