Jardines del Cabo Noval w Madrycie ogród przy Pałacu

Jardines del Cabo Noval łatwo przeoczyć. Większość turystów przychodzących na Plaza de Oriente kieruje wzrok w stronę monumentalnego Pałacu Królewskiego, konnego pomnika Filipa IV albo reprezentacyjnej fasady Teatro Real. Tymczasem po północnej stronie placu znajduje się niewielki, zacieniony ogród, który pozwala na chwilę odpocząć od intensywnego zwiedzania centrum Madrytu.

Nie jest to park, dla którego przemierza się pół miasta. Nie znajdziesz tutaj rozległych alejek, jeziora ani monumentalnych pawilonów przypominających atrakcje Parku Retiro. Jardines del Cabo Noval ma jednak zupełnie inny charakter. To spokojna, zielona enklawa wpisana w historyczne otoczenie Plaza de Oriente. Można usiąść pod starymi drzewami, przyjrzeć się Pałacowi Królewskiemu i poznać historię młodego hiszpańskiego żołnierza, którego nazwisko nosi ogród.

Podobało mi się tutaj przede wszystkim położenie. W samym sercu turystycznego Madrytu zaledwie kilka kroków od najważniejszych zabytków miasta można znaleźć miejsce, w którym tempo wyraźnie zwalnia i daje okazję do wytchnienia, zwłaszcza w upalne letnie dni. Warto zajrzeć do ogrodu podczas zwiedzania dzielnicy Palacio, nawet jeśli odpoczynek potrwa tylko kilkanaście minut. W artykule poniżej opowiem o samym parku, jego historii oraz o licznych atrakcjach w jego pobliżu.

Gdzie znajdują się Jardines del Cabo Noval?

Ogrody Cabo Noval zajmują północną część Plaza de Oriente, tuż przy ulicy Calle de San Quintín. Leżą pomiędzy Pałacem Królewskim a Teatro Real, czyli w jednym z najczęściej odwiedzanych fragmentów historycznego centrum Madrytu. Plaza de Oriente tworzą w rzeczywistości trzy powiązane ze sobą przestrzenie:

• centralny, geometryczny ogród otaczający pomnik konny Filipa IV;
• Jardines de Lepanto po południowej stronie placu;
• Jardines del Cabo Noval po jego północnej stronie.

Kompozycja obu bocznych ogrodów jest do siebie podobna. Są to otwarte, obsadzone drzewami tereny przeznaczone przede wszystkim do spacerów, odpoczynku i rekreacji. Według informacji władz Madrytu w Jardines del Cabo Noval dominują rozłożyste platany zapewniające sporo cienia. Można tu również zobaczyć okazałe cedry himalajskie, które zrobiły na mnie duże wrażenie, trawniki, skrupulatnie przycinane krzewy oraz niewielki plac zabaw.

Najbliższą stacją metra jest Ópera, obsługiwana przez linie 2 i 5 oraz linię wahadłową Ramal prowadzącą do stacji Príncipe Pío. Od wyjścia z metra do ogrodu można dojść w kilka minut.

Jardines del Cabo Noval – krótka historia ogrodu

Historia tego fragmentu Madrytu jest nierozerwalnie związana z powstaniem Plaza de Oriente. Obszar pomiędzy Pałacem Królewskim a Teatro Real nie zawsze wyglądał tak reprezentacyjnie, jak obecnie. Dawniej znajdowała się tutaj gęsta zabudowa, pełna wąskich uliczek i domów pochodzących z różnych okresów rozwoju miasta.

Pierwsze pomysły na uporządkowanie terenu pojawiły się jeszcze w czasach Józefa Bonapartego, który rządził Hiszpanią na początku XIX wieku. Rozebrano wówczas część zabudowy znajdującej się przed Pałacem Królewskim. Prace nie doprowadziły jednak od razu do utworzenia dzisiejszego placu. Jego ostateczne zagospodarowanie następowało etapami przez kolejne dziesięciolecia.

Centralna część Plaza de Oriente otrzymała formalną, geometryczną kompozycję, której głównym elementem stał się słynny pomnik konny Filipa IV. Po bokach urządzono bardziej swobodne, zacienione przestrzenie. Północny ogród otrzymał nazwę Jardines del Cabo Noval, natomiast południowy nazwano Jardines de Lepanto.

W latach 90. XX wieku okolice Plaza de Oriente przeszły poważną przebudowę. Pod placem powstał parking, a część ruchu samochodowego poprowadzono tunelem. Towarzyszyły temu, badania archeologiczne, ponieważ pod ziemią znajdowały się pozostałości wcześniejszej zabudowy Madrytu. Same historyczne tereny zielone Cabo Noval i Lepanto miały zostać zachowane.

Dzięki ograniczeniu ruchu samochodowego otoczenie pałacu stało się znacznie przyjemniejsze dla pieszych. Obecnie ogród jest częścią większej strefy spacerowej, która łączy Plaza de Oriente, Pałac Królewski, katedrę Almudena i Jardines de Sabatini.

Kim był Cabo Noval?

Nazwa ogrodu może wydawać się zagadkowa, zwłaszcza osobom spoza Hiszpanii. „Cabo” nie jest imieniem, lecz hiszpańskim stopniem wojskowym odpowiadającym kapralowi. Ogród upamiętnia Luisa Novala Ferrao, młodego żołnierza, który zginął w 1909 roku podczas wojny prowadzonej przez Hiszpanię w północnym Maroku.

Luis Noval urodził się w 1887 roku w Oviedo w Asturii. Zanim trafił do wojska, pracował jako stolarz. Służył w pułku piechoty Príncipe nr 3, wysłanym do Afryki w czasie walk w rejonie Melilli. W nocy z 27 na 28 września 1909 roku oddziały marokańskie zaatakowały hiszpańskie pozycje w pobliżu miejscowości Beni Chiker. Według rozpowszechnionej później relacji Noval został schwytany przez przeciwników i zmuszony do podejścia wraz z nimi do hiszpańskich umocnień. Miał zawołać do swoich towarzyszy, aby strzelali, ponieważ zbliżający się żołnierze są wrogami. Chwilę później zginął w walce.

Jego czyn został przedstawiony jako przykład poświęcenia i wojskowego bohaterstwa. Noval pośmiertnie otrzymał Krzyż Laureata Świętego Ferdynanda, jedno z najwyższych hiszpańskich odznaczeń wojskowych. W czasach, gdy Hiszpania potrzebowała bohaterów podnoszących morale społeczeństwa i armii, historia młodego kaprala szybko stała się powszechnie znana.

W różnych częściach kraju jego nazwiskiem nazywano ulice, place oraz szkoły. Najbardziej reprezentacyjnym miejscem pamięci stał się jednak pomnik ustawiony nieopodal Pałacu Królewskiego w Madrycie.

Pomnik kaprala Luisa Novala

Pomnik Juliána Gayarre

W Jardines del Cabo Noval znajduje się również skromniejsze upamiętnienie Juliána Gayarre, jednego z najwybitniejszych hiszpańskich tenorów XIX wieku. Artysta urodził się w nawaryjskiej dolinie Roncal i występował na największych europejskich scenach operowych. Gayarre zmarł w 1890 roku w domu przy Plaza de Oriente. W połowie XX wieku stowarzyszenie Tertulia Navarra zamówiło poświęconą mu tablicę, którą planowano umieścić na budynku związanym z ostatnim okresem jego życia. Właścicielka nieruchomości nie wyraziła jednak na to zgody.

Władze Madrytu zaproponowały więc ustawienie tablicy na monolicie w pobliskim ogrodzie Cabo Noval. W ten sposób niewielki park stał się miejscem pamięci nie tylko o młodym żołnierzu, ale również o artyście związanym z Teatro Real i hiszpańską operą.

Jak wyglądają Jardines del Cabo Noval?

Jardines del Cabo Noval nie przypominają wielkiego parku miejskiego. To raczej kameralny ogród połączony wizualnie i funkcjonalnie z Plaza de Oriente. Jego największą zaletą są wysokie drzewa, których korony tworzą przyjemny cień. Ma to szczególne znaczenie latem, kiedy temperatury w Madrycie przekraczają 30 stopni Celsjusza, a kamienne place i fasady budynków oddają nagromadzone ciepło jeszcze długo po południu. W takim czasie ławka pod platanem może wydać się bardziej atrakcyjna niż kolejna muzealna sala.

W ogrodzie znajdują się alejki spacerowe, ławki ustawione w cieniu drzew, trawniki i przycinane krzewy, rozłożyste platany, cedry himalajskie, pomnik Luisa Novala, upamiętnienie śpiewaka Juliána Gayarre, a także niewielka przestrzeń dla dzieci. Warto spojrzeć na ogród nie jako na samodzielną, wielką atrakcję, ale jako część kompozycji Plaza de Oriente. Drzewa tworzą zieloną oprawę dla monumentalnej fasady Pałacu Królewskiego. Z jednej strony widać królewską rezydencję, a z drugiej Teatro Real. Trudno znaleźć w Madrycie drugie tak spokojne miejsce otoczone równie znaczącymi zabytkami.

Zwiedzanie ogrodu i moje wrażenia

Do Jardines del Cabo Noval najlepiej wejść bez wielkich oczekiwań. Jeśli ktoś spodziewa się drugiego Parku Retiro, może poczuć rozczarowanie. Ogród jest niewielki, a przejście przez niego zajmuje zaledwie kilka minut. Jego urok dostrzega się dopiero wtedy, gdy człowiek przestaje się spieszyć. Warto usiąść na ławce i spojrzeć na otoczenie. Z jednej strony dominuje Pałac Królewski, z drugiej widać Teatro Real, a pomiędzy nimi przesuwają się grupy turystów, uliczni artyści i mieszkańcy spacerujący z psami.

To miejsce dobrze pokazuje dwie twarze Madrytu. Pierwsza jest reprezentacyjna, królewska i monumentalna. Druga pozostaje codzienna oraz zaskakująco spokojna. Wystarczy zejść kilka kroków z głównej trasy, aby zamiast kolejnej kolejki do atrakcji znaleźć cień i chwilę odpoczynku. Jardines del Cabo Noval szczególnie polecam osobom zwiedzającym Madryt pieszo. Po kilku godzinach chodzenia po centrum niewielki ogród może okazać się dokładnie tym, czego potrzeba przed dalszą częścią wycieczki.

Jardines del Cabo Noval a Park Retiro

Oba miejsca są terenami zielonymi położonymi w centrum Madrytu, ale na tym podobieństwa właściwie się kończą. Park Retiro jest ogromny i sam w sobie stanowi jeden z najważniejszych punktów programu zwiedzania. Można spędzić w nim kilka godzin, spacerując wokół jeziora, odwiedzając Pałac Kryształowy, fontanny, ogrody i wystawy.

Jardines del Cabo Noval są znacznie mniejsze. Nie przychodzi się tutaj na całodniową wycieczkę, lecz na krótki odpoczynek podczas poznawania królewskiej części miasta. Retiro zachwyca różnorodnością atrakcji, natomiast Cabo Noval – lokalizacją, cieniem starych drzew i widokiem na pałac.

Jeżeli spodoba Ci się spokojniejsza strona madryckich parków, przeczytaj również nasz artykuł o Parku Retiro w Madrycie. Znajdziesz w nim historię parku, najważniejsze atrakcje, legendy oraz praktyczne porady pomagające zaplanować spacer.

Co warto zobaczyć w pobliżu?

Największą zaletą Jardines del Cabo Noval jest położenie. W odległości krótkiego spaceru znajduje się kilka najważniejszych atrakcji Madrytu.

Plaza de Oriente

Ogród jest częścią Plaza de Oriente, dlatego warto obejść cały plac. W jego centrum stoi jeden z najbardziej niezwykłych pomników konnych Europy. Przedstawia Filipa IV na koniu wspiętym na tylnych nogach.

Utrzymanie równowagi takiej konstrukcji było w XVII wieku ogromnym wyzwaniem. Pietro Tacca, wykonując rzeźbę, korzystał z obliczeń przypisywanych Galileuszowi. Tył odlanego z brązu konia jest cięższy, natomiast przód pozostaje pusty. Dzięki temu monument zachowuje stabilność mimo podparcia jedynie na dwóch tylnych nogach i ogonie.

Pałac Królewski

Po zachodniej stronie placu wznosi się Pałac Królewski. Budowla powstała w miejscu dawnego Alkazaru zniszczonego przez pożar w 1734 roku. Pałac ma około 135 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni i 3418 pomieszczeń, chociaż turyści zwiedzają tylko ich niewielką część.

Choć pozostaje oficjalną rezydencją królów Hiszpanii, rodzina królewska nie mieszka w nim na co dzień. Obiekt wykorzystywany jest przede wszystkim podczas uroczystości państwowych.

Teatro Real

Po przeciwnej stronie Plaza de Oriente stoi Teatro Real, jeden z najważniejszych teatrów operowych Hiszpanii. Związek teatru z ogrodem podkreśla pomnik Juliána Gayarre. Nawet jeśli nie planujesz udziału w przedstawieniu, warto zobaczyć fasadę budynku i sprawdzić, czy w czasie pobytu organizowane jest zwiedzanie jego wnętrz.

Katedra Almudena

Kilka minut spaceru od ogrodu znajduje się katedra Almudena, poświęcona patronce Madrytu. Jej budowa trwała z przerwami przez ponad sto lat, dlatego świątynia łączy kilka stylów architektonicznych. Szczególnie interesująco prezentuje się nowoczesne, kolorowe wnętrze, które mocno różni się od wyposażenia starych hiszpańskich katedr.

Jardines de Sabatini

Po północnej stronie Pałacu Królewskiego rozciągają się geometryczne Jardines de Sabatini. To kolejne miejsce, w którym warto zatrzymać się podczas spaceru. Ogrody oferują bardzo dobre widoki na północną fasadę pałacu, zwłaszcza późnym popołudniem i przed zachodem słońca.

Muzeum Historii Madrytu

Po zwiedzeniu królewskiej części miasta można udać się w stronę ulicy Fuencarral, gdzie znajduje się Muzeum Historii Madrytu. Pozwala ono lepiej zrozumieć rozwój stolicy – od niewielkiego miasta po wielką europejską metropolię.

Na Naszych Szlakach znajdziesz osobny przewodnik po Muzeum Historii Madrytu, obejmujący historię placówki, najważniejsze eksponaty, opis sal oraz praktyczne informacje dla zwiedzających.

Propozycja krótkiej trasy po królewskim Madrycie

Jardines del Cabo Noval najlepiej włączyć do kilkugodzinnego spaceru po Madrycie, tak jak my to zrobiliśmy. Jego położenie jest niemal idealne, można odpocząć w cieniu pięknych drzew w oczekiwaniu na wizytę w Pałacu Królewskim lub odetchnąć już po takiej wizycie. Poniżej znajdziesz proponowaną i sprawdzoną przez nas trasę.

1. Rozpocznij przy stacji metra Ópera.
2. Zobacz fasadę Teatro Real.
3. Przejdź przez Jardines del Cabo Noval.
4. Zatrzymaj się przy pomniku Luisa Novala.
5. Obejdź centralną część Plaza de Oriente.
6. Zwiedź Pałac Królewski.
7. Zajrzyj do katedry Almudena.
8. Przejdź do punktu widokowego Mirador de la Cornisa.
9. Zakończ spacer w Jardines de Sabatini.

Na trasę warto przeznaczyć około dwóch godzin bez zwiedzania wnętrza pałacu. Po zakupieniu biletu do Pałacu Królewskiego wycieczka może zająć cztery godziny lub dłużej.

Informacje praktyczne

• Lokalizacja: północna część Plaza de Oriente, przy Calle de San Quintín w Madrycie.
• Najbliższe metro: Ópera – linie 2, 5 i Ramal.
• Czas zwiedzania: około 15–30 minut. Więcej, jeśli planujesz odpoczynek lub fotografowanie Plaza de Oriente.
• Wstęp: bezpłatny.
• Najlepsza pora: rano albo późnym popołudniem. Latem warto przyjść wtedy, gdy upał jest mniej dokuczliwy.
• Dla rodzin: w ogrodzie znajduje się przestrzeń rekreacyjna dla dzieci, a liczne ławki i cień ułatwiają odpoczynek.
• Dostępność: główne alejki są stosunkowo płaskie, a ogród stanowi część ogólnodostępnej przestrzeni placu.
• Fotografowanie: najlepsze ujęcia można wykonać, wykorzystując drzewa jako naturalną ramę dla fasady Pałacu Królewskiego. Wieczorem warto przenieść się do Jardines de Sabatini.

W okolicy często odbywają się wydarzenia plenerowe, w tym okazjonalne koncerty. Nie mają one jednak stałego harmonogramu, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić oficjalny kalendarz wydarzeń Madrytu.

Ciekawostki o Jardines del Cabo Noval

• Nazwa ogrodu nie pochodzi od przylądka. Hiszpańskie słowo „cabo” oznacza w tym przypadku wojskowy stopień kaprala.
• Luis Noval był stolarzem, zanim rozpoczął służbę wojskową i został wysłany do północnej Afryki.
• Pomnik kaprala powstał dzięki publicznej zbiórce wspieranej przez króla Alfonsa XIII.
• Monument odsłonięto w 1912 roku, zaledwie trzy lata po śmierci żołnierza.
• Autorem pomnika był Mariano Benlliure, twórca wielu znanych rzeźb stojących na ulicach i placach Madrytu.
• Ogród jest północnym odpowiednikiem Jardines de Lepanto, znajdujących się po drugiej stronie Plaza de Oriente.
• Najbardziej charakterystycznymi drzewami tego miejsca są rozłożyste platany. Rosną tu także cedry himalajskie.
• W ogrodzie upamiętniono nie tylko żołnierza, ale również słynnego tenora Juliána Gayarre.
• Monument Novala poddano pracom konserwatorskim w 2021 roku, usuwając między innymi zabrudzenia pozostawione przez ptaki i miejskie zanieczyszczenia.
• Podczas przebudowy Plaza de Oriente w latach 90. prowadzono w okolicy badania archeologiczne związane z dawną zabudową Madrytu.
• Jardines del Cabo Noval bywają wykorzystywane jako miejsce koncertów i niewielkich wydarzeń plenerowych.
• Z ogrodu można w ciągu kilku minut dojść do Pałacu Królewskiego, Teatro Real, katedry Almudena i Jardines de Sabatini.

Czy warto odwiedzić Jardines del Cabo Noval?

Tak, ale najlepiej potraktować ogród jako część zwiedzania Plaza de Oriente, a nie najważniejszy cel osobnej wycieczki. To niewielka atrakcja, której wartość wynika przede wszystkim z położenia, historii i spokojnej atmosfery.

Jardines del Cabo Noval pozwalają odpocząć w cieniu, zobaczyć interesujący pomnik i spojrzeć na Pałac Królewski z nieco innej perspektywy. W mieście pełnym monumentalnych placów, ruchliwych ulic i zatłoczonych muzeów takie małe, zielone przystanki mają zaskakująco duże znaczenie.

Jeżeli planujesz dokładne zwiedzanie Madrytu, połącz wizytę w ogrodzie ze spacerem po Plaza de Oriente, Pałacem Królewskim, katedrą Almudena i Ogrodami Sabatiniego. Na dłuższy wypoczynek wśród zieleni wybierz natomiast Park Retiro – popularne zielone serce stolicy, które opisaliśmy w oddzielnym przewodniku na Naszych Szlakach.

Angielska wersja językowa