Młyny Rothera w Bydgoszczy to stosunkowo młoda atrakcja miasta. Dzięki inicjatywie władz dawne młyny zbożowe zostały przekształcone w nowoczesny obiekt kulturalno-wystawowy z licznymi salami konferencyjnymi oraz miejscem na imprezy, koncerty, wystawy i spotkania.
W artykule poniżej opowiem Ci o naszej wizycie w dawnym młynie, a także o tym, co możesz zobaczyć, jak do niego trafić no i oczywiście streszczę w kilku zdaniach historię tego niezwykłego miejsca, które obecnie przeżywa swoją drugą młodość.
Młyny Rothera historia dawnych bydgoskich młynów
Historia bydgoskich młynów rozpoczęła się w roku 1842, gdy władze pruskie podjęły decyzję o konieczności budowy nowych potężnych i wydajnych młynów miejskich, które mogłyby przerabiać ogromne ilości zboża trafiające do Bydgoszczy z rolniczych terenów leżących nie tylko wokół niej, ale także ze znacznie odleglejszych stron.
Wybór padł na Wyspę Młyńską, choć nie wiem, czy wyspa nosiła taką nazwę, nim zbudowano na niej pierwszy młyn. Miejsce wydawało się idealne, z jednej strony płynie Brda, a z przeciwnej Kanał Zbożowy. Jedynym problemem okazały się podmokłe tereny wyspy i grząski teren, ale ostatecznie udało się wzmocnić grunt i proce budowlane ruszymy pełną parą.
Młyny zostały ukończone w roku 1850 i praca na wyspie ruszyła pełną parą. Poza potężnym młynem, wraz z jego skomplikowaną mechaniką i dwoma kołami młyńskimi o średnicy ponad pięciu metrów każde, pojawiły się dodatkowe budynki niezbędne do działania całego interesu. Przede wszystkim zaczął działać ogromny magazyn zbożowy, gdzie przechowywano ziarno czekające na zmielenie, które następnie w postaci mąki trafiało do niewiele mniejszego spichlerza mącznego. Na wyspie działała także kotłownia i maszynownia z wysokim kominem. Nie zapomniano także o specjalnych przepływach dla ryb i rzecznych stworzeń.
Główna praca odbywała się w tej części młyna, w której obracały się wielkie koła napędzane energią wodną. Młyny Rothera były największym zakładem młyńskim w Bydgoszczy, a mąka tam wytwarzana trafiała nie tylko na rynek lokalny, ale także do Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii. Z zapisków w księgach zakładowych wynika, że gotowy produkt wysyłano także do Ameryki Południowej, a nawet Azji.
Wielkie młyny działały nieustannie aż do II Wojny Światowej, po której przeszły w ręce Państwowego Przedsiębiorstwa Zbożowo-Młynarskiego. Po niezbędnych pracach remontowych i reorganizacji pracy, Młyny Rothera mieliły mąkę aż do lat 90. XX wieku, gdy zakład przegrał rywalizację z nowymi, nowoczesnymi młynami.
Młyny Rothera w Bydgoszczy i ich nowe życie po rewitalizacji
Podupadły zakład został zakupiony przez firmę hotelarską, która miała co do niego bardzo ciekawe plany. Niestety problemy finansowe firmy zmusiły ją do sprzedaży zabytku i młyny trafiły w ręce kolejnej spółki, która poza hotelem planowała stworzyć w nich przestrzeń rozrywkowo-kulturalną.
Mniej więcej w tym czasie, a był rok 2012, cała Wyspa Młyńska przeszła ogromne zmiany. Zrealizowano projekt Przestrzeń Bydgoszcz, który zmienił zaniedbane i omijane szerokim łukiem przez mieszkańców miasta przestrzenie w atrakcyjne miejsce wypoczynku i zabawy. Nagle okazało się, że zabytkowe budynki młynów zaczęły szpecić krajobraz wyspy, władze Bydgoszczy podjęły więc decyzję o odkupieniu obiektu i tak Młyny Rothera trafiły w ręce miasta.
Przez kolejne lata prowadzono prace zabezpieczające budynki starych zakładów. Naprawiono dachy, wymieniono okna i wzmocniono wiekowe mury. Dopiero po zakończeniu podstawowych prac miasto przekazało zabytek w ręce architektów, którzy stworzyli wizję, obejmującą przyszły wygląd i funkcję młynów.
Postanowiono podzielić cały teren na trzy części, mające pełnić funkcję ekspozycji stałych, oraz instalacji interaktywnych. Miały to być Ogrody Wody, Centrum Wiedzy i Edukacji oraz Bydgoskie Dziedzictwo Kultury Przemysłowej, mająca przybliżyć zwiedzającym wiedzę o rozwoju miasta. W roku 2019 powołano do życia specjalną instytucję nazwaną Parkiem Kultury, która miała zadbać by Młyny Rothera spełniały wymagania dotyczące upowszechniania osiągnięć nauki i techniki, a także prowadzenia działalności naukowej i edukacyjnej.
Pierwsza część inwestycji została oddana do użytku w roku 2021 i pierwszymi imprezami, jakie tam zorganizowano, był Mózg Festiwal, Horyzonty Edukacji i bardzo dzikawy Vintage Photo Festiwal. Chwilę potem w obiekcie otwarto pierwszą restaurację i ogromną fontannę, największą wówczas w Polce, zasilaną przez kilkadziesiąt dysz, a także specjalne podświetlenie.
W roku 2022 oddano w ręce mieszkańców Bydgoszczy kolejny obiekt młyński, a mianowicie Spichlerz Zbożowy oraz instalację w nim zamontowaną o nazwie Węzły. Wystawa ta opowiada historię rozwoju miasta przez ostatnie kilkaset lat. Zwiedzając Młyny Rothera pamiętaj, że na dachu Spichlerza Zbożowego znajduje się taras widokowy, z którego rozpościera się ciekawy widok na Bydgoszcz.
Młyny Rothera w Bydgoszczy zwiedzanie industrialnych przestrzeni
Jako że Młyny Rothera stworzono z myślą o propagowaniu nauki i kultury wszystko, co zobaczysz podczas wizyty w obiekcie ma z tymi tematami związek. W młynach istnieje kilka wystaw stałych, które warto odwiedzić, nam się podobały więc i Ty nie powinieneś być rozczarowany.
Wystawa stała Węzły to opowieść o Bydgoszczy i jej mieszkańcach
Pierwsza z wystaw nosi nazwę Węzły i dotyczy ona Bydgoszczy, jej rozwoju i historii. Bydgoszcz jest dużym węzłem wodnym, w którym rzeka Brda łączy się z Wisłą. Jednak nazwa wystawy to nie tylko miejsce przecięcia szlaków wodnych, ale także więzi międzyludzkie oraz losy mieszkańców Bydgoszczy.
Na wystawie poznasz dzieje miasta, ważne wydarzenia oraz rolę zwykłych ludzi w ich przebiegu. Miejsce to stanowi swoisty zbiór wiedzy o Bydgoszczy z ostatnich niemal dwustu lat.
Wystawa stała Młyn jako maszyna
W tej części Młynów Rothera będziesz miał okazję przekonać się jakie wynalazki oraz poskromione przez człowieka siły natury przyczyniły się do powstania młynów wodnych.
Miejsce to polecam szczególnie młodym ludziom, którzy dzięki zmyślnym instalacjom oraz specjalnie w tym celu przygotowanym maszynom będą mogli samodzielnie konstruować urządzenia, a następnie wprowadzać je w ruch. Tematyka wystawy dotyczy transportu, mielenia ziarna, procesów technologicznych biorących udział w produkcji mąki, a także wykorzystania wody jako niewyczerpanego źródła energii.
Bardzo ciekawe miejsce, w którym możesz doświadczyć na własnej skórze zdobyczy nauki i techniki.
Bezpłatny punkt widokowy na szczycie budynku młyna
Stworzenie punktu widokowego na szczycie jednego z budynków było bardzo dobrym pomysłem. Dzięki niemu możesz popatrzeć na całą wyspę Młyńską oraz dużą część Bydgoszczy z wysoka. Zwłaszcza rzeki i urządzenia hydrotechniczne zatopione w gęstej zieleni wyspy wyglądają pięknie.
Wejście na taras jest darmowe i dostępne zawsze wtedy, gdy otwarte są Młyny Rothera.
SOWA strefa wyobraźni i aktywności
Jest to część Młynów Rothera wspierana przez słynne Centrum Nauki Kopernik. Jak się więc domyślasz na najmłodszych, ale nie tylko, czekają tu interaktywne eksponaty, które można dotykać, obserwować i wprawiać w ruch. Osobiście uważam, że miejsca takie powinny znaleźć się w każdym mieście, gdyż to właśnie dzięki obserwacji i doświadczeniu wiedza utrwala się najlepiej. Do dziś pamiętam nauczyciela, który na fizyce wykonywał przeróżne doświadczenia i to dzięki nim polubiłem ten przedmiot. Instalacje w strefie SOWA mają różne stopnie trudności, a więc każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Miejsce to przypomina mi inne odwiedzone przez nas centrum nauki; Technorama w Szwajcarii, o czym możesz przeczytać w jednym z poprzednich artykułów na naszej stronie.
Nowe Miejsce w bydgoskich Młynach Rothera
Nowe Miejsce to bardzo ciekawy pomysł jest to spora przestrzeń przeznaczona na wszelką działalność twórczą, a także spotkanie z ciekawymi ludźmi.
Można tu posiedzieć i posłuchać opowieści, spotkać się z przyjaciółmi, zorganizować wystawę własnej twórczości, posłuchać muzyki czy pograć w gry. Przestrzeń ta powstała z inicjatywy Młynów Rothera i przy wsparciu firmy IKEA z Bydgoszczy.
Nowe Miejsce mieści się w zabytkowym budynku Spichrzu z wejściem od strony Wyspy Młyńskiej. W kalendarzu młynów możesz sprawdzić jakie wydarzenia odbędą się w czasie Twojej wizyty. Aha w Nowym Miejscu znajdziesz także kawiarnię z całkiem smaczną kawą i przekąskami, choć ceny mogłyby być nieco bardziej wyważone.
Podczas naszej wizyty w części wystawowej obejrzeć można było wystawę ceramiki Teresy Miotke-Sowińskiej oraz jej męża. Niestety wystawa ta jest jednocześnie pożegnaniem artystki z ceramiką. Po 50 latach obcowania ze sztuką pani Teresa postanowiła udać się na zasłużoną emeryturę. Wystawa bardzo nam się podobał i mam nadzieję, że i Ty zdążysz ją zobaczyć.
I to tyle, jeżeli chodzi na nasze spostrzeżenia i doświadczenia z wizyty w Młynach Rothera na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy. Pomijając nawet masę ciekawych rzeczy, które można tam robić, największe wrażenie zrobiła na mnie fantastycznie przeprowadzona rewitalizacja tego miejsca.
Stare mury zyskały dawny urok i znów stały się potrzebne ludziom. Jest to przykład na to, że nie zawsze należy niszczyć stare budynki, by na ich gruzach stawiać coś nowego. Industrialne, ceglane wnętrza Młynów zrobiły na mnie duże wrażenie i gorąco polecam, byś odwiedził je podczas wizyty w Bydgoszczy, naprawdę warto.
Inne atrakcje turystyczne na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy
Jak się zapewne domyślasz Młyny Rothera to nie jedyna atrakcja Wyspy Młyńskiej w Bydgoszczy. Ten niewielki kawałek lądu odcięty od miasta przez rzekę Brda oraz Kanał Zbożowy uważany jest za jedno z ładniejszych miejsc w Bydgoszczy, czy tak jest rzeczywiście, trudno mi orzec, wiedziałem wiele bardzo ładnych miejsc podczas spaceru po mieście.
Jednak spacer po zielonych alejach wyspy był bardzo przyjemny i polecam go każdemu, zwłaszcza w ciepły słoneczny dzień. Co do innych atrakcji na Wyspie Młyńskiej to są to między innymi:
- Galeria Sztuki Nowoczesnej w Muzeum Okręgowym.
- Europejskie Centrum Pieniądza w Muzeum Okręgowym z wystawami stałymi:
- Mennica Bydgoska.
- Wyspa Młyńska historia i nowoczesność.
- Zbiory Archeologiczne w Muzeum Okręgowym z wystawami:
- W grodzie Bydgosta.
- Bydgoszcz i rejon u zarania dziejów.
- Dom Leona Wyczółkowskiego.
- Poza tym na wyspie od strony Starego Miasta znajdziesz część nazywaną Bydgoską Wenecją, która do złudzenia przypomina włoskie miasto na wodzie.
- Na całej wyspie znajdziesz sporo budynków i domów mieszkalnych. W zasadzie każdy z nich to zabytek.
- Na wyspie są również różne punkty gastronomiczne, kawiarnie i urządzenia hydrotechniczne, które są sporą atrakcją, zwłaszcza dla dzieci.
To oczywiście tylko niektóre z atrakcji Wyspy Młyńskiej w Bydgoszczy, resztę musisz odszukać sam, a uwierz mi, nie będziesz się przy tym nudził.
Młyny Rothera w Bydgoszczy informacje praktyczne
- Wszelkie informacje o aktualnych cenach znajdziesz na stronie młynów.
- W Młynach Rothera organizowane są przeróżne wystawy czasowe, a także wiele wydarzeń cyklicznych, takich jak Bydgoskie Dni Projektowe, Europejska Noc Muzeów, Młyński Rozmownik, Planszuwkownia czy Nowe Smaki.
- Młyny Rothera to dobre miejsce, by edukować najmłodszych. W miejscu takim jak to poznawanie świata przyrody, biologii czy historii może być prawdziwą przygodą. Młyny mają bardzo dobrze przygotowaną ofertę dla dzieci w każdym wieku.
- Ulubionym miejscem przez najmłodszych jest SOWA; Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności. Godziny otwarcia i cennik znajdziesz na ich stronie.
Młyny Rothera w Bydgoszczy fakty, informacje i ciekawostki
- Wyspa Młyńska w Bydgoszczy to wyspa rzeczna w staromiejskiej części miasta.
- Wyspa ma powierzchnię niemal 7 hektarów.
- Obecnie na Wyspie Młyńskiej znajdują się liczne obiekty kulturalne i rekreacyjne w otoczeniu bulwarów, uroczych ścieżek i szlaków, a także przeróżnych urządzeń hydrotechnicznych.
- W roku 2012 wyspa otrzymała od Polskiej Organizacji Turystycznej certyfikat Najlepszego Produktu Turystycznego.
- Wyspa leży rzeką Brdą, a jej odnogą rzeką Młynówką.
- Przez wyspę przebiega ulica Mennicka, której nazwa pochodzi od dawnej mennicy bydgoskiej, działającej na wyspie.
- Wyspa Młyńska uważana jest za jeden z najpiękniejszych zakątków Bydgoszczy.
- Nazwa Młyny Rothera pochodzi od nazwiska pruskiego ministra rolnictwa Christiana von Rothera, za którego kadencji rozbudowano Wyspę Młyńską w Bydgoszczy.
- Kanał Zbożowy przy wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy powstał w latach 20. XIX wieku.
- W roku 1886 Młyny Rothera zostały przeorganizowane, po tym, gdy do zakładów doprowadzono energię elektryczną.
- Fontanna przy Młynach Rohera ma wielkość ponad kilometra kwadratowego i składa się z 50 dysz wodnych. Całość podświetlona jest przez setki świateł, dzięki czemu pokazy obejmują ciekawe iluminacje świetlne.
- W Młynach Rothera znajdziesz kilka punktów gastronomicznych i kawiarni. Polecam Woda Klubopiekarnia, zjadłem tam naprawdę smaczny chleb z miodem, który w połączeniu z mocną i aromatyczną kawą dał mi energię na resztę dnia.
