Cysterna Bazyliki w Stambule, znana jest także jako Zatopiona Cysterna lub Zatopiony Pałac.

Byłem bardzo podekscytowany wyprawą do Stambułu, dawnego Konstantynopola, miasta, które swoją historią mogłoby przyćmić każde inne na świecie. Jednym z zabytków, który znajdował się wysoko na mojej liście miejsc do odwiedzenia, była Cysterna Bazyliki.

Zgodnie z planem udało mi się zejść w te niesamowite podziemie, które zbudowano w czasach Bizancjum z myślą o gromadzeniu wody pitnej przeznaczonej dla pałacu cesarskiego. W artykule poniżej opowiem Ci jak przygotować się do zwiedzania Podziemnej Cysterny i kiedy najlepiej zaplanować zwiedzanie. W artykule znajdziesz także masę ciekawych informacji, faktów i ciekawostek.

Cysterna Bazyliki informacje praktyczne oraz garść porad

Co robić w Stambule i ile to kosztuje

Powered by GetYourGuide
  • Karta eSIM na czas pobytu w Turcji to dostęp do Internetu co bardzo ułatwia podróż i pozwala zaoszczędzić.
  • Zarezerwuj hotel w wygodny i prosty sposób, tak by zwiedzanie miasta było czystą przyjemnością.

Zwiedzanie podziemnych zbiorników na wodę w Stambule to wielkie przeżycie, jednak musisz pamiętać, że aby wycieczka była miła i przyjemna, powinieneś się do niej, dobrze przygotować. Głównym problemem, jak się zapewne przekonasz, jest duża liczba turystów, którzy odwiedzają zabytek każdego dnia. Widać to szczególnie w długich kolejkach do kasy.

Pamiętaj więc, że jeżeli chcesz uniknąć bezsensownego marnowania czasu w kolejce wraz z innymi, kup bilet przez internet, zwłaszcza że taki zakup będzie często tańszy niż ten w okienku tuż przed zwiedzaniem. Pamiętaj też, że możesz nabyć bilet dający możliwość odwiedzenia innych atrakcji w pobliżu takich jak Hagia Sophia czy Błękitny Meczet. Jeżeli planujesz pozostać w Stambule przez kilka dni, weź pod uwagę zakup kary miejskiej Stambuł: TouristPass. Pozwoli Ci ona odwiedzić ponad sto atrakcji w całym mieście i nie tylko. Ja korzystałem z owej karty kilka razy i wiem, że jest bardzo przydatna, zwłaszcza że dzięki niej kupisz taniej bilety na transport publiczny w mieście, a także otrzymasz dostęp do Internetu w postaci karty eSIM.

Podczas zwiedzania Stambułu przyda się dostęp do Internetu. Można oczywiście kupić którąś z turystycznych kart SIM na mieście lub bezpośrednio na lotnisku, lecz dużo wygodniej jest zaopatrzyć się w nią wcześniej. Dobrym sposobem na mobilny internet, z którego sam zawsze korzystam, jest karta eSIM. Można ją kupić dużo wcześniej i aktywować po przylocie do Turcji.

Cysterna Bazyliki otwarta jest przez cały tydzień w godzinach zależnych od pory roku. W sezonie letnim możesz ją zwiedzać od godziny 9:00 do 19:00, przy czym ostatni turyści wpuszczani są o godzinie 18:00. Zimą Zatopiona Cysterna otwarta jest godzinę krócej, a tym samym ostatnie wejście odbywa się o godzinie 17:00. Oczywiście polecam planować zwiedzanie zabytku o jak najwcześniejszej porze dnia ze względu na późniejsze tłumy.

Koszt biletu do Zatopionej Cysterny wynosi jakieś 20 euro i w cenę wliczony jest audioprzewodnik. Cysterna Bazyliki znajduje się na liście atrakcji, które odwiedzisz za darmo, posiadając kartę Stambuł: TouristPass, o której wspomniałem wyżej.

Cysterna Bazyliki znajduje się zaledwie 100 metrów od meczetu Hagia Sophia i niewiele dalej od Błękitnego Meczetu, dlatego warto połączyć zwiedzanie tych atrakcji. Na miejsce możesz podjechać tramwajem linii T1.

Pamiętaj, że ogromne pomieszczenie starego zbiornika na wodę jest bardzo wilgotne i chłodne. Różnica temperatur wewnątrz i tej, jaka jest zewnątrz, może wynosić nawet kilkadziesiąt stopni w upalne letnie dni, radzę więc zabrać jakieś lekkie okrycie. Ważniejszą jednak rzeczą są wygodne i bezpieczne buty oraz rozwaga, gdyż łatwo poślizgać się na wilgotnej posadzce.

Zwiedzanie zabytku powinno zająć Ci jakieś pół godziny, choć ja spacerowałem tam nieco dłużej, starając się zrobić dobre zdjęcia, pomimo licznych zwiedzających. Wiesz, że siedząc tam pod ziemią, czekając, aż część tłumu wyjdzie mi z kadru, marzyłem, by być jednym z milionerów, których stać na indywidualne zwiedzanie. Podobno Elon Musk zapłacił za zwiedzanie Zatopionej Cysterny w samotności, a po wszystkim zjadł tam kolację.

Cysterna Bazyliki w Stambule zwiedzanie

Zwiedzanie Cysterny Bazyliki w Stambule

Jak już pisałem na początku artykułu, zwiedzanie Zatopionej Cysterny w Stambule to wielka przyjemność i niesamowite przeżycie. Fakt, że możesz podziwiać dzieło architektów sprzed ponad piętnastu wieków, które w zasadzie wciąż spełnia swoją funkcję, czyli przechowuje czystą wodę, jest naprawdę niesamowite.

By dostać się na dno zbiornika, należy pokonać 52 kamienne stopnie, dość śliskie więc uważaj. Obecnie w cysternie znajduje się niewiele wody, jej poziom waha się od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów, w zależności od potrzeb.

W pomieszczeniu znajduje się dokładnie 336 kolumn marmurowych ustawionych w 12 rzędach po 28 w każdym. Są one same w sobie pięknymi zabytkami, gdyż zostały odzyskane z licznych w Turcji starożytnych rzymskich budowli. Do końca nie wiadomo skąd pochodzą poszczególne kolumny, ale większość z nich różni się między sobą na tyle, by móc przypuszczać, że zwożono je z całego cesarstwa, nie tylko z terenów Konstantynopola. Kolumny mają wysokość 9 metrów, co wystarczy, by wnętrze cysterny wydało się przeogromne.

Pomiędzy kolumnami zbudowano chodniki zrobione z metalowych kratownic. Pozwalają one na swobodne poruszanie się po całej przestrzeni i podziwianie kunsztu dawnych budowniczych. Wyobraź sobie tylko ogromną kamienną komnatę z wysokim sklepieniem wspartym na marmurowych kolumnach, która przetrwała całe wieki, a nawet tysiąclecia leżąc pod gwarnym i wciąż zmieniającym się miastem. Gdy porównasz to z dzisiejszymi budynkami, które wymagają gruntownych remontów już po kilkudziesięciu latach, to musi robić wrażenie.

Głowa meduzy, płacząca kolumna oraz ryby z Zatopionej Cysterny

Cysterna Bazyliki. Głowa meduzy wykuta w kamieniu w Cysternie Bazyliki w Stambule

Na szczególną uwagę we wnętrzu kamiennego zbiornika zasługuje kilka elementów w tym podstawy dwóch kolumn w najodleglejszej części cysterny. Są to głowy meduzy, potwora z mitów greckich, wykuta w kamieniu. Naukowcy uważają, że kamienia te użyto przypadkowo, by służyły jako wsparcie dla krótszych kolumn, lecz plotka głosi, że trafił tu specjalnie, by makabryczne oblicze strzegło cennego wnętrza.

Innym elementem różniącym się od pozostałych jest Płacząca Kolumna. Nazwa może być nieco myląca, gdyż nie opisuje żadnego nadprzyrodzonego pojawiania się łez na kamieniu, a jedynie mówi o wyglądzie kolumny, którą ozdobiono czymś na kształt łez. Miejska legenda głosi, że wzory na kolumnie to łzy pracujących pod ziemią niewolników. Druga podobna kolumna stoi w innej części miasta, w okolicach Wielkiego Bazaru. Tamta ma symbolizować tragedię ludzi, którymi handlowano na bazarze jak zwykłymi zwierzętami.

Woda w cysternie jest bardzo czysta i ku swojemu zdziwieniu zobaczyłem pływające w niej ryby. Podobno przed wiekami zarybiano zbiornik stworzeniami, które pełniły funkcję taką samą jak kanarki w kopalni. W razie zatrucia wody to one byłyby pierwszymi ofiarami trucizny.

Na koniec koniecznie przyjrzyj się niezwykłemu sklepieniu, które posiada Cysterna Bazyliki, a także zwróć uwagę na szklane rzeźby rozmieszczone w całym wnętrzu.

Cysterna Bazyliki w Stambule historia i dzieje podziemnego zbiornika

Stambuł i turek patrzący na rzekę AI

Pomysł na budowę podziemnego zbiornika na wodę w pobliżu Hagia Sophia narodził się w głowie cesarza bizantyjskiego Justyniana I. Nie była to pierwsza ani ostatnia podziemna cysterna, przez wieki zbudowano ich całkiem sporo, a do dzisiaj w Stambule przetrwało ponad sto podobnych pomieszczeń gromadzących wodę. Oczywiście Zatopiona Cysterna jest największa i jak sam uważam, najładniejsza.

Budowę rozpoczęto w roku 532, zaraz po tym, gdy w postaniu Nika zniszczona została bazylika świętego Eliasza. Była to dobra okazja, by rozkopać tę część gwarnego i przeludnionego wówczas Konstantynopola. Celem inwestycji było stworzenie ogromnego zbiornika na wodę pitną dla pobliskiego pałacu cesarskiego. Czasy były niespokojne, a zagrożenie ogromne. Władcy Konstantynopola obawiali się zatrucia studzien w mieście, dlatego też postanowili zbudować własny zbiornik.

Cysterna Bazyliki spełniała swoje zadanie, przechowując wodę dla cesarskiego dworu aż do 1453 roku, gdy Turcy zdobyli Konstantynopol. Nowi właściciele przestali używać wody ze zbiornika. Po pierwsze nie obawiali się ataku wrogów, gdyż takowych w tym czasie już nie było, a po drugie świeża woda z akweduktów bardziej im smakowała. Cysterna Bazyliki została zapieczętowana i zapomniana na kolejne sto lat.

Z czasem istnienie cysterny pod miastem stało się legendą pełną mrocznych demonów. Rodzice straszyli dzieci, opowiadając, że z czeluści pod miastem wypełza okropna meduza i porywa niegrzecznych chłopców, a dziewczynki zamienia w koślawe straszydła. Było tak aż do roku 1550, gdy do Stambułu przybył holenderski podróżnik i naukowiec, szukający śladów i zabytków z czasów bizantyjskich.

Holender odkrył wejście do podziemnego zbiornika zupełnym przypadkiem. Dostrzegł ludzi, którzy za pomocą wiader na linach czerpali wodę prosto z dziury w ziemi. Po zejściu pod poziom miasta zobaczył to samo, co ja i pewnie Ty, gdy znajdziesz się w Stambule, ogromną salę pełną marmurowych kolumn. O swoim odkryciu napisał w europejskiej prasie, czym zainteresował badaczy i historyków z wielu uniwersytetów, zwłaszcza Angielskich.

Z czasem zainteresowanie tajemniczymi podziemiami w Stambule przygasło i Cysterna Bazyliki ponownie odeszła w niepamięć, aż do czasu I Wojny Światowej. Wówczas ponownie odkryto pradawne zbiorniki, a dokonali tego niemieccy marynarze z okrętów podwodnych stacjonujących w stambulskim porcie. Pomieszczenie zostało dokładnie zmierzone i opisane, a wejście otwarte dla turystów.

W drugiej połowie XX wieku Cysterna Bazyliki została wyremontowana. Naprawiono kruszące się ściany i strop, a także wymieniono część skruszonych kolumn. Sam zbiornik oczyszczono i zainstalowano pomosty. Początkowo były one drewniane, lecz drewno leżące tuż nad wodą okazało się złym wyborem i z czasem wymieniono je na stalowe kratownice, po których można spacerować do dziś.

Zatopiona Cysterna w kinie i literaturze

Cysterna Bazyliki jest tak niezwykłym miejscem, że wielu twórców i artystów obrało sobie ją za tło swoich opowieści. Przykładem może być film Pozdrowienia z Rosji z agentem 007, czy Inferno, film na podstawie książki Dana Browna o tym samym tytule. Muszę przyznać, że fajnie ogląda się w kinie miejsca, widziane wcześniej na żywo.

Cysterna Bazyliki w Stambule fakty, informacje i ciekawostki

  • Cysterna Bazylika znana jest także pod innymi nazwami; Zatopiona Cysterna, Podziemna Cysterna, Pałac Jerebatan czy Zatopiony Pałac.
  • Została ona zbudowana w VI wieku na rozkaz cesarza bizantyjskiego Justyniana.
  • Wodę do cysterny doprowadzano przy pomocy akweduktów Bozdogan i Malovaz z odległego o kilkanaście kilometrów źródła w lasach Belgradzkich.
  • Cysterna Bazyliki ma wymiary: 143 metry długości oraz 65 metrów szerokości.
  • Zbiornik mógł przechowywać nawet 100 tysięcy metrów sześciennych wody, czyli dość by wypełnić po brzegi trzydzieści basenów olimpijskich.
  • Na dno zbiornika prowadzą 52 stopnie.
  • Strop cysterny podtrzymuje 336 kolumn. Stoją one w 12 rzędach po 28 w każdym. Ich wysokość to 9 metrów, a odległość między nimi wynosi niemal 5 metrów.
  • Kolumny zostały pozyskane ze starożytnych rzymskich ruin. Dużą część stanowią kolumny w stylu doryckim, a pozostałe w korynckim.
  • Według przekazów przy budowie cysterny pracowało ponad 7 tysięcy niewolników.
  • W wodzie zebranej w cysternie wciąż pływają ryby.

Wersja angielska artykułu

Atrakcje w Stambule oraz miejsca, które warto odwiedzić