Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie Stara Zajezdnia

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie to miejsce, w którym odbędziesz podróż przez mienione wieki śladem wiecznie zmieniających się technologii.

W Krakowie i jego najbliższej okolicy nie brakuje atrakcji. Są tu piękne zabytki, pałace, zamki, rozległe parki i oczywiście muzea. Jednym z nich jest Muzeum Inżynierii i Techniki, to o nim dziś opowiem. Muzeum mieści się w najstarszej zajezdni tramwajowej w Krakowie oraz licznych budynkach i zakamarkach niegdyś do niej należących. W artykule opowiem Ci o samym muzeum oraz o tym, dlaczego warto poświęcić kilka godzin pobytu w Krakowie na jego zwiedzanie. Poznasz również historię instytucji oraz zapoznasz się pobieżnie z tym, co czeka na ciebie w muzealnych gablotach.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie zwiedzanie starej zajezdni tramwajowej

Przyznam się, że do muzeum trafiliśmy zupełnym przypadkiem, spacerowaliśmy po Kazimierzu, a pogoda była raczej kiepska nawet jak na listopad. Od rana chmury ganiały się z wiatrem po niebie, a deszcz klaskał im do tańca. Przy okazji czy wiesz, dlaczego tak zacna i historyczna część Krakowa, jaką jest Kazimierz, pozostaje zaniedbana i miejscami zwyczajnie brudna? Mury się kruszą, farba odchodzi płatami ze starych bram, ale najgorszą rzeczą są bazgroły i graffiti na ścianach. Ich twórcami nie są artyście tworzący miejskie murale, ale zwykli wandale i łobuzy. Jeżeli ktoś zna odpowiedź, to będę wdzięczny za podpowiedź.

Spacerujemy więc sobie po Kazimierzu gdzie przyjemne, ciepło oświetlone restauracje przeplatają się z zaniedbanymi budynkami i narzekamy na fatalną pogodę, gdy nagle trafiliśmy przed szeroką bramę dawanej zajezdni tramwajowej. W głębi stało oszklone pomieszczenie z kasą biletową i plakatami zachęcającymi do odwiedzin Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie. Choć nie taki był plan na popołudnie, skusiliśmy się, a kapiący za kołnierz deszcz skutecznie nas do tego zachęcił. Dziś cieszę się z tamtej decyzji, gdyż muzeum okazało się ciekawe i warte poświęconego mu czasu.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie podzielone jest na kilka części, z których głównym jest zajezdnia, mieszcząca się w zabytkowej zajezdni tramwajowej. Jak można przeczytać na stronie muzeum, jest to unikatowy zabytek, gdyż żadna inna zajezdnia tramwajowa w Europie nie przetrwała do dzisiaj w tak dobrym stanie i niemal w całości. Łatwo to zrozumieć, gdy pospacerujesz po doskonale odnowionych halach i pomieszczeniach technicznych muzeum. Budynki zostały odrestaurowane, a niektóre z nich, jak wynika z archiwalnych fotografii, odbudowane niemal od zera. Poza tym odnowiono torowiska i pomieszczenia techniczne, w których naprawiano i konserwowano dawny tabor.

Przygodę w muzeum rozpoczynasz w pomieszczeniu z kasami biletowymi i szatnią, w której możesz zostawić zbędny bagaż i niepotrzebne okrycia. Potem już tylko skanujesz bilet i przechodzisz do pierwszej części muzeum, które wita cię starymi fotografiami oraz masą informacji o zajezdni tramwajowej. Kolejne wystawy opowiadają o historii i rozwoju Krakowa oraz o technologicznych nowościach, które kolejno pojawiały się w mieście. Poniżej wymienię te wystawy, które szczególnie przypadły mi do gustu i jak sądzę, również Tobie się spodobają.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie — wystawa stała Miasto-Technoczułość

Główna wystawa stała w muzeum nosi nazwę Miasto-Technoczułość i przedstawia techniczną stronę miasta oraz rozwiązania inżynieryjne, o których często nie mamy pojęcia. Dowiesz się tu, jak funkcjonują poszczególne elementy skomplikowanego, tętniącego życiem tworu, jakim jest współczesne miasto. Poszczególne wystawy opisują kolejne dziedziny inżynierii i techniki, bez których trudno wyobrazić sobie jego istnienie, a są to między innymi: energetyka, hydrotechnika, ciepłownictwo, gazownictwo, mobilność i architektura. Dla mnie jednak najważniejszym pytaniem, na które starałem się znaleźć odpowiedź podczas zwiedzania Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie było to jak cały ten system naczyń połączonych działa, jakie zmiany w nim zachodzą oraz jak miasto będzie funkcjonowało w przyszłości. Muszę przyznać, że na niektóre pytania znalazłem odpowiedź, a na inne nie.

W kilku przestronnych salach rozmieszczono kilkaset zabytków techniki pochodzących z różnych epoka, w tym wiele takich, które zastępowały poprzednie rozwiązania. Przykładem mogą być drewniane rury kanalizacyjne ze średniowiecznego Krakowa oraz późniejsze gliniane, którymi zastąpiono te pierwsze. W gablotach zobaczysz takie wynalazki jak wczesna elektryfikacja miasta, fonograf Edisona oraz późniejsze gramofony napędzane sprężyną, a potem silnikiem elektrycznym. Stoją tam odbiorniki radiowe i telewizyjne, których nie pamiętają już nawet nasi rodzice. Tuż obok stoją mechaniczne maszyny liczące, które potrafiły podać wynik prostego działania, a w rękach doświadczonego operatora zmieniały się w wydajne jednostki matematyczne. Bardzo lubię maszyny do pisania, zwłaszcza te wczesne, w pełni oparte na kołach zębatych i przekładniach. W Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie jest ich całkiem spora kolekcja. Znalazłem takie cudo jak amerykański Hammond z końca XIX wieku czy pierwsza na świecie maszyna pisząca językiem Braille’a.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie — zabytkowe tramwaje w zajezdni

W jednej z hal, nazwanej Halą F, będziesz miał okazję zobaczyć pięknie odrestaurowane zabytkowe tramwaje i wagony. To właśnie tutaj widać najdokładniej ile pracy włożono w modernizację i renowację starej zajezdni tramwajowej. Hangar wygląda świetnie, wagony i tramwaje lśnią świeżą farbą i nawet tory wyglądają na nowe, brawo dla Krakowa. Spacerując między wagonami, pamiętaj, że miejsce to starano się pozostawić takim, jakie było ponad 100 lat temu.

Zebrano tu kilkanaście pojazdów w tym kilka napędzających dawne tramwaje. Na uwagę zasługuje wagon z roku 1925 oznaczony numerem 260 (typ C). Jest to maszyna w pełni polskiej produkcji powstała krótko po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Jeżeli dobrze się rozejrzysz, znajdziesz zdjęcia przedstawiające ten właśnie tramwaj jadący przez zrujnowany Kranów tuż po zakończeniu I Wojny Światowej. Pojawienie się w pełni Polskiej technologii na ulicach miasta było wielkim wydarzeniem, dającym nadzieję na szybki rozwój przemysłu. Tramwaje typu C jeździły po torowiskach w naszym kraju aż do roku 1956, niestety do dziś zachowały się tylko dwa z nich.

Tuż obok stoi ciekawy wagon holowniczy BT-1 oznaczony numerem G-051, który został zbudowany we Wrocławiu w roku 1920. Są tu jeszcze takie cuda jak wagon silnikowy typu T4 z Niemiec oraz wagon doczepny typu ND wyprodukowany w Chorzowie w roku 1952. Jednak najciekawszym zabytkiem w zbiorach, moim zdaniem jest letni tramwaj konny – PW1-112 z roku 1882, który wygląda trochę jak ze starych westernów. To tylko kilka maszyn stojących w hali dawnej zajezdni, gorąco polecam, byś został tu na dłużej.

Inne oddziały Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie

Stara zajezdnia na Kazimierzu w Krakowie to nie jedyna część Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie. Poza zespołem budynków przy ulicy świętego Wawrzyńca możesz odwiedzić także Ogród Doświadczeń imienia Stanisława Lema. Jest to zbiór instalacji na wolnym powietrzu, które można dotykać, wprawiać w ruch, popychać, kręcić i robić wiele innych ciekawych doświadczeń. Dostępne instalacje dotyczą takich dziedzin nauki jak optyka, magnetyzm, mechanika i wielu innych. Moim zdaniem miejsce wymarzone dla dzieciaków, w których pobudzi ciekawość i chęć do nauki.

Kolejnym, stosunkowo nowym oddziałem muzeum jest Hangar Czyżyny działający od roku 2021. Jest to ogromna przestrzeń starego hangaru lotniczego przeznaczona na wystawy, pokazy oraz wydarzenia kulturalne. Obecnie możesz w nim oglądać wystawę starych autobusów, motocykli i samochodów.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie informacje praktyczne

Muzeum Inżynierii i Techniki mieści się w Krakowie pod adresem — Ulica św. Wawrzyńca 15 na słynnym krakowskim Kazimierzu. Dotarcie tu z terenu całego Krakowa jest proste i nie nastarcza problemów. Wystarczy skorzystać z tramwaju numer 6, 8, 10 lub 13 i wysiąść na przystanku Plac Wolności. Inne linie również dowiozą cię w pobliże muzeum, jeżeli wsiądziesz do tramwaju numer 3, 19 lub 24 to wysiąść powinieneś na przystanku św. Wawrzyńca i kierować się w stronę Placu Wolnica. Muzeum nie posiada własnego parkingu, dlatego też stanowczo odradzam jeździć po Krakowie autem, a to ze względu na korki oraz brak miejsc parkingowych, które do tego są bardzo drogie.

Drugim oddziałem Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie jest Hangar Czyżyny, który znajduje się na ulicy 2 Pułku Lotniczego 26a. By dojechać do muzeum, powinieneś skorzystać z linii autobusowej numer 138, 153, 178, 183 lub 283. Jeżeli wolisz poruszać się po mieście tramwajem, skorzystaj z linii nr 4, 5, 9, 10, 52, 75 i wysiądź na przystanku „Stella-Sawickiego”. Również i w to miejsce nie polecam wybierać się autem, zwłaszcza w sezonie, gdyż Hangar Czyżyny dzieli parking z popularnym Muzeum Lotnictwa Polskiego.

• Ceny biletów nie są wygórowane i wyglądają tak: Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie.
  • Zajezdnia – 35 złotych za bilet normalny i 28 złotych ulgowy (w cenę biletu wliczony jest audioprzewodnik) – Pełen cennik znajdziesz na oficjalnej stronie muzeum.
  • Hangar Czyżyny – 15 złotych za bilet normalny i 10 złotych ulgowy. Pełen cennik znajdziesz na oficjalnej stronie muzeum.
  • Zwiedzanie z przewodnikiem to koszt 150 złotych lub 200 złotych, jeżeli potrzebujesz przewodnika mówiącego w języku obcym.
• Pamiętaj, że ceny w dzisiejszych czasach zmieniają się na tyle często, że powyższe informacje traktuj jako wskazówkę, a nie pewnik.

Do muzeum niestety nie wolno wprowadzać psów, chyba że są to zwierzęta asystujące.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie oddział Zajezdnia, jak i Hangar Czyżyny posiada wszelkie udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami, osób starszych oraz rodzin z małymi dziećmi.

Muzeum czynne jest od wtorku do niedzieli (poniedziałki zamknięte) w godzinach od 10:00 do 18:00. Ostatnie wejście o godzinie 17:00, a ha pamiętaj też, że kasy biletowe mają przerwę od 14:10 do 14:30 (nie mam pojęcia, dlaczego zamyka się wówczas wszystkie kasy).

Kilka słów podsumowania

Jak pisałem na początku, nasza wizyta w Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie była przypadkowa i nieplanowana, jednak cieszę się, że pogoda i chłód skusiły nas do wizyty w tej szacownej instytucji. Z wielką przyjemnością spacerowaliśmy po muzeum, dobrze się bawiąc. Bardzo dobrym pomysłem są instalacje interaktywne oraz urządzenia, które można dotykać i sprawdzać jak działają, niestety wiele z nich było nieczynnych lub były uszkodzone, fakt ten nieco psuje pozytywny odbiór całości. Mam nadzieję, że była to sytuacja wyjątkowa i na co dzień całość jest sprawna i cieszy odwiedzających. Gorąco polecam wyprawę do muzeum i to nie tylko w chłodne, deszczowe dni.

Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie fakty, informacje i ciekawostki

• Powstanie muzeum: Muzeum Inżynierii i Techniki zostało założone 1 października 1998 roku przez miasto Kraków jako „Muzeum Inżynierii Miejskiej”.
• Liczba eksponatów: W zbiorach muzeum znajduje się ponad 2 900 pozycji oraz ponad 3 300 obiektów, obejmujących bardzo różne dziedziny techniki.
• Nowa wystawa stała: W muzeum działa nowa wystawa „Miasto. Technoczułość”, która prezentuje rozwój miast poprzez technikę — od starożytności po współczesność.
• Zakres tematyczny ekspozycji: Na wystawie „Miasto. Technoczułość” pokazano rozwój hydrotechniki, energetyki, ciepłownictwa, gazownictwa, architektury miejskiej i miejskiej komunikacji.
• Odnowione eksponaty: Przy okazji tej wystawy odrestaurowano ponad 300 obiektów, m.in. zabytkowe wagony tramwajowe (np. G-051 z ok. 1901 r.) i motocykle.
• Unikalna zajezdnia tramwajowa: Siedziba muzeum mieści się w zajezdni tramwajowej przy ul. św. Wawrzyńca 15 – to jeden z nielicznych w Europie zachowanych praktycznie w całości kompleksów zajezdni.
• Historia zajezdni: Najstarsze budynki zajezdni pochodzą z 1882 roku – początkowo mieściła się tam zajezdnia tramwaju konnego.
• Wpis do rejestru zabytków: Kompleks zajezdni został wpisany do rejestru zabytków w 1985 roku jako istotna część dziedzictwa przemysłowego.
• Etapy rewitalizacji: Remont oraz rewitalizacja hal zajezdni rozpoczęły się w latach 90. XX wieku i trwały przez wiele lat – m.in. remont hali wąskotorowej trwał aż do 2021 roku.
• Struktura budynków zajezdni: W zajezdni są różne hale historyczne: hala wąskotorowa, elektrownia tramwajowa, remiza tramwaju konnego, warsztaty mechaniczne czy dyspozytornia tramwajowa.
• Muzealne pojazdy: W muzeum można zobaczyć stare tramwaje (nawet te wąskotorowe), autobusy, motocykle i prototypy samochodów, w tym polskich marek.
• Samochód Papieża: W kolekcji znajduje się ciężarówka Star, która była używana w czasie wizyty Jana Pawła II – co czyni ją unikatowym eksponatem.
• Miejsce wystaw drukarskich: W jednym z budynków zajezdni (najstarszy obiekt) prezentowana jest wystawa maszyn drukarskich – od drukarń krakowskich aż do technologii XX wieku.
• Oddziały muzeum: MIT ma dwa oddziały poza zajezdnią: Ogród Doświadczeń im. Stanisława Lema oraz Hangar Czyżyny.
• Interaktywna nauka: Ogród Doświadczeń to przestrzeń plenerowa, w której znajdują się interaktywne instalacje fizyczne – edukacja poprzez doświadczenie.
• Edukacja i warsztaty: Muzeum regularnie organizuje zajęcia dla dzieci – np. wakacyjne warsztaty, gry interaktywne, naukę fizyki przez zabawę.
• Planetarium i atrakcje dodatkowe: W Ogrodzie Doświadczeń można skorzystać z planetarium oraz atrakcji takich jak żyroskop czy tor saneczkowy.
• Koszt inwestycji: Rozbudowa muzeum i nowej wystawy kosztowała ok. 46,5 mln zł netto, z czego znacza część pochodziła ze środków UE.
• Zniżki i bilety: Muzeum oferuje zniżki (np. dla rodzin, posiadaczy Krakowskiej Karty Rodzinnej, Karty Krakowskiej) oraz bilety sezonowe.
• Czas zwiedzania: Według relacji zwiedzających, zwiedzanie zajezdni muzealnej trwa średnio około 1,5 godziny.
• Zajezdnia w Kazimierzu: Zajezdnia, w której mieści się muzeum, jest położona przy ul. św. Wawrzyńca, na granicy historycznej dzielnicy Kazimierz.
• Park Lotników Polskich: Jeden z oddziałów muzeum – Ogród Doświadczeń – znajduje się w parku Lotników Polskich, który ma powierzchnię ok. 43 ha.
• Zielona rewitalizacja: Staw w Parku Lotników Polskich został zaprojektowany jako zbiornik retencyjny wypełniany deszczówką, m.in. z dachu pobliskiej Areny Kraków.
• Nagroda ekologiczna: Park Lotników Polskich został wyróżniony w konkursie „Miasto z Klimatem” za zatrzymywanie wód opadowych w mieście.
• Flora parku: Drzewostan parku jest bardzo zróżnicowany – dominują liściaste drzewa, m.in. topole, dęby, klony, brzozy, ale są też drzewa owocowe i okazy iglaste.
• Pomniki w parku: W parku Lotników Polskich stoją pomniki upamiętniające polskich lotników, w tym pomnik „Chwała Lotnikom” i inny ku czci poległych w latach 1939–1945.
• Historia terenu: Teren parku powstał na gruzach dawnego fortu Pszorna, który bronił drogi do Krakowa.
• Zmiana nazwy: Park nazywał się wcześniej „Park Kultury i Wypoczynku” – w 1989 roku zmieniono nazwę na Park Lotników Polskich.
• Projekt przestrzeni publicznej: Park był rewitalizowany – m.in. powstały alejki spacerowe, staw, pawilon gastronomiczny, ławki i leżaki.
• Liczne funkcje rekreacyjne: W parku znajdują się m.in. skatepark, tor rowerowy typu pumptrack, strefy piknikowe i place zabaw – co czyni go popularnym miejscem rekreacji.

Angielska wersja językowa