Zamek w Niepołomicach to królewska siedziba z połowy XIV wieku będąca dziś największą atrakcją nie tylko miasta Niepołomice, ale całego województwa małopolskiego. Gotycki Zamek w Niepołomicach nazywany jest drugim lub małym Wawelem, służył jako punkt wypadowy dla wypraw łowieckich operujących w gęstej i dzikiej Puszczy Niepołomickiej. W artykule opowiem Ci o naszej wizycie na zamku oraz zdradzę, czy warto poświęcić czas na zwiedzanie Zamku Królewskiego w Niepołomicach.
Zamek w Niepołomicach — informacje praktyczne przydatne przy planowaniu wycieczki
Zamek w Niepołomicach można zwiedzać od wtorku do niedzieli (w poniedziałek zamek jest nieczynny).
Godziny otwarcia zależą od pory roku; od października do kwietnia zamek otwarty jest od godziny 10:00 do 17:00, w pozostałe miesiące od godziny 10:00 do 18:00.
Muzeum znajduje się na pierwszym piętrze zamku w Niepołomicach przy ulicy Zamkowej 2.
Tuż koło zamku znajduje się darmowy parking, niestety w sezonie letnim znalezienie na nim wolnego miejsca graniczy z cudem, dlatego też konieczne może okazać się szukanie miejsca parkingowego na sąsiadujących z zamkiem ulicach.
Zamek w Niepołomicach przystosowany jest dla osób z niepełnosprawnościami. W komnatach i sukiennicach znajdują się wygodne podjazdy, a do muzeum można dostać się windą. Jednak by skorzystać z windy, należy wcześniej powiadomić muzeum, można to zrobić pod numerem 661 953 422.
Ceny w muzeum nie są wygórowane, nie podam ich, gdyż mogą zmienić się w każdej chwili. Dlatego też po aktualne informacje odsyłam na oficjalną stronę muzeum.
Jeżeli nie podróżujesz autem i chcesz odwiedzić Zamek w Niepołomicach powinieneś skorzystać z usług autobusów MPK o numerach 211, 221 lub 301 i wysiąść na przystanku Niepołomice Rynek. Przy zamku znajdziesz stojaki na rowery i tą właśnie formę podróży po Niepołomicach polecam, w końcu ruch to zdrowie.
Zamek w Niepołomicach — zwiedzanie pięknego zabytku
Przygodę rozpoczniesz przy dużej bramie zamkowej, która podobno jest jednym z najstarszych elementów dawnej twierdzy. Tuż za bramą znajduje się rozległy dziedziniec zamkowy z zabytkowymi armatami rozstawionymi w każdym z jego rogów. Z dziedzińca schody prowadzą na piękne szesnastowieczne krużganki dobudowane za panowania króla Zygmunta Augusta. Dziedziniec jest bardzo ładny, a krużganki wręcz urocze, w piękne słoneczne dni widok z nich jest wręcz bajeczny. Pamiętaj, że zarówno dziedziniec, jak i krużganki można zwiedzać za darmo, a bilet uprawniający do zwiedzania wystaw kupuje się na piętrze.
Zamek w Niepołomicach to ogromny zabytek, lecz tylko niewielka jego część przeznaczona jest na Muzeum Niepołomickie, pozostałe pomieszczenia pełnią funkcję hotelu i restauracji. Zbiory muzeum są bogate i obejmują bardzo szeroką tematykę, od wystawy malarstwa polskiego, zabytków o tematyce religijnej aż po wypchane zwierzęta przywiezione z najdalszych zakątków ziemi. Poniżej znajdziesz opis wystaw i miejsca w zamku, które szczególnie mi się spodobały.
Wystawa sztuki polskiej
Wystawa Sztuki Polskiej rozmieszczona jest w ośmiu zamkowych salach i składa się z ponad 150 eksponatów, z czego większość to obrazy polskich mistrzów podzielone na gatunki malarstwa i czasy, z których pochodzą. Obrazy przedstawiają sceny rodzajowe, portrety wielkich Polaków, ważne wydarzenia historyczne, ojczyste krajobrazy, zabytki oraz sceny religijne. Zobaczysz tu dzieła takich malarzy jak Jan Stanisławski, Artur Grottger, Leon Wyczółkowski, Piotr Michałowski i wielu innych. Ciekawostką jest to, że część wystawionych tu obrazów nie była nigdy wcześniej prezentowana na wystawach, dlatego też nieoficjalna nazwa galerii brzmi; Dzieła Znane i Nieznane. Poza obrazami w salach muzealnych rozstawiono kilkadziesiąt rzeźb pochodzących ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie.
Skarby Niepołomickiej Parafii
W jeden z zamkowych pomieszczeń znajdziesz prawdziwe skarby, które przekazała do muzeum niepołomicka parafia. W gablotach spoczywają królewskie oraz papieskie dokumenty, akta oraz listy. Najstarsze z nich pochodzą z XIV wieku i należały do króla Kazimierza Wielkiego oraz biskupa krakowskiego. Z ich teści wiemy, kiedy i w jakich okolicznościach powołana została parafia niepołomicka pod wezwaniem Dziesięciu Tysięcy Męczenników. Poza tym zgromadzono tu szaty liturgiczne (najstarsza pochodzi z końca XVI wieku i jest to renesansowy komplet z adamaszku). Jest tu też cenna monstrancja również pochodząca z końca XVI wieku ufundowana przez urzędników niepołomickich, barokowe relikwiarze, obrazy o tematyce biblijnej oraz cenne księgi teologiczne, oraz historyczne.
Choć pomieszczenie nie jest duże, zgromadzone w nim pamiątki są niezwykle ciekawe. Zwróć koniecznie uwagę na dwie szkatuły będące relikwiarzami, w których zamknięto kości dziesięciu tysięcy umęczonych za wiarę kobiet. To od nich pochodzi nazwa parafii. Można mieć wątpliwości co do prawdziwości tak przekazu, jak i zawartości ozdobnych skrzyń, ale są to sprawy kościoła i jego wiernych, nic mi do tego.
Historia i dzieje Niepołomic — Miasto, czas i ludzie
Ta część muzeum opowiada historię miasta Niepołomice oraz jego mieszkańców od pierwszego rozbioru Polski aż do wybuchu II Wojny Światowej. Znajdziesz tu dokumenty, obrazy, pierwsze pocztówki wysyłane przez mieszkańców miasta, kroniki urzędowe oraz masę fotografii tak oficjalnych, jak pochodzących z prywatnych albumów. Dzięki zgromadzonym w tym miejscu pamiątkom poznasz nie tylko dzieje miasta, ale także jego ważnych mieszkańców, a są to między innymi Władysław Wimmer — burmistrz, który zbudował ratusz miejski, a pracę na rzecz miasta wykonywał społecznie, nie pobierając pensji z urzędu (dziś tak honorowe podejście do pracy wydaje się absurdem). Kolejną wielką postacią był generał Walerian Czuma, który jako legionista walczył na wielu frontach I Wojny Światowej i zdobył miano nieustraszonego. Warto spędzić w tym miejscu nieco więcej czasu, gdyż historie tu opowiedziane są pasjonujące i mogą być odzwierciedleniem życia polskiej prowincji w trudnych czasach zaborów.
Gabinet fotografa przyrody Włodzimierza Puchalskiego
Bardzo ciekawym miejscem, zwłaszcza dla ludzi zainteresowanych fotografią, jest gabinet Włodzimierza Puchalskiego, w którym zgromadzono pamiątki oraz fotografie wybitnego fotografa zakochanego w przyrodzie i pochłoniętego pasją jej uwieczniania. Zgromadzono tu ponad 100 tysięcy negatywów, odbitek oraz ręcznych zapisków i notatek stworzonych przez fotografa. Poza tym można przejrzeć albumy i nagrody zdobyte przez pana Puchalskiego, a przekazane muzeum przez najbliższą rodzinę.
Włodzimierz Puchalski był nie tylko fotografem, ale także wybitnym przyrodnikiem oraz reżyserem filmów przyrodniczych. To on wymyślił nazwę „bezkrwawe łowy”, która dziś określa fotografów i pasjonatów dzikiej przyrody, którzy zamiast broni zabierają na polowanie aparat fotograficzny. Wielokrotnie brał udział w wyprawach na Antarktydę i to podczas jednej z nich zmarł i został pochowany, a jego grób został wpisany na listę obiektów historycznych Antarktydy.
Sale Łowieckie
Sale Łowieckie to ekspozycja rozmieszczona w trzech salach, w których rozmieszczono zwierzęta i ptaki łowne upolowane w Puszczy Niepołomickiej. W jednej z sal zobaczysz ponadto zwierzęta pochodzące z całego niemal świata od Syberii, przez Kanadę aż do Afryki. Wszystkie one zostały ustrzelone przez polskich myśliwych, a ich wypchane truchła przekazane do muzeum. Stoją tu żyrafy, zebry, antylopy, szakale i jeżozwierze.
Osobiście wolę oglądać zwierzęta biegające na wolności niż kurzące się w muzealnych zakamarkach, nawet jeżeli wyglądają jak żywe. Rozumiem jednak, że ta część muzeum nawiązuje do łowieckich tradycji związanych z królewskimi polowaniami, dla których zbudowano zamek w Niepołomicach. Ciekawostką jest to, że wystaw powstała przy wsparciu i współpracy z hrabią Potockim i profesorem Tadeuszem Uhlem z Polskiego Związku Łowieckiego.
To nie wszystkie atrakcje, jakie oferuje turystom Zamek w Niepołomicach. Przed wyjazdem proponuję zajrzeć na stronę zabytku, gdyż często odbywają się tam spotkania z ciekawymi ludźmi, wystawy tematyczne, warsztaty i wiele innych wartych uwagi wydarzeń. Poza tym w najbliższej okolicy zamku leży przepiękny park, ogrody królowej Bony, sporo rzeźb no i oczywiście całe Niepołomice. Życzę Ci dobrej zabawy, a gdybyś znalazł coś ciekawego wartego wzmianki, koniecznie napisz do nas, z przyjemnością dodamy to do naszego artykułu.
Zamek w Niepołomicach i jego historia
Zamek w Niepołomicach zbudowano w połowie XIV wieku na rozkaz króla Kazimierza Wielkiego. Miał on służyć władcy jako łowieckie miejsce wypadowe do polowań w Puszczy Niepołomickiej, a także odgrywać rolę twierdzy w razie potrzeby. Zamek składał się początkowo z trzech wież oraz dwóch budynków jako skrzydła południowe i wschodnie. Zachodnia i północna część zamku otoczona była wysokim kamiennym murem, który zamykał zamkowy dziedziniec. W tym samym czasie wokół zamku powstała osada Niepołomice będąca miejscem zamieszkania zamkowej służby.
Pomysł utrzymania zamku myśliwskiego na granicy starej i gęstej Puszczy spodobał się kolejnym władcą takim jak Władysław II Jagiełło, Zygmunt I Stary, a także Zygmunt II August, którzy unowocześnili zamczysko i dostosowali je do swoich potrzeb. Poza organizowaniem polowań zamek w Niepołomicach był miejscem zjazdów koronnych, sądów oraz wielu innych wydarzeń i uroczystości. Na początku XVI wieku dwór królewski schronił się w Niepołomicach, uciekając przed panującą w Krakowie epidemią.
Niestety w historii zamku nie brakowało nieszczęść. W roku 1550 w komnatach zamkowych wybuchł ogromny pożar, który zniszczył doszczętnie dwa skrzydła budowli. Zamek w Niepołomicach był na tyle cenną budowlą, że król Zygmunt August postanowił odbudować zgliszcza i przywrócić mu dawną świetność. Prace trwały niemal 20 lat, ale warto było czekać, dawna gotycka twierdza przeobraziła się w renesansowy, pełen antycznych odniesień budynek. Szczególnego uroku dodały krużganki na piętrze zamku otaczające rozległy dziedziniec. Również otoczenie twierdzy przeszło spore zmiany, wokół murów wyrósł piękny ogród zaprojektowany przez królową Bonę.
W kolejnych latach zamek kilkukrotnie zmieniał właścicieli, a ci wprowadzali zmiany w jego wnętrzu. Pojawiły się kominki, ozdoby oraz upiększenia widoczne zwłaszcza na stropach i sufitach. Przebudowano także krużganki, nadając im barokowego stylu. Niestety kolejne lata przypadają na najazd Szwedów, którzy ograbili wnętrze zamku, a puste budynki zmienili w magazyny. Również Austriacy nie okazali zabytkowi nadmiernego szacunku i zamienili go w koszary, dodając jednocześnie wzmocnienia i przypory na murach. W kolejnych latach, aż do wybuchu I wojny światowej zamek w Niepołomicach pełnił funkcje magazynowe, mieszkaniowe oraz jako miejsce użyteczności publicznej.
Przez lata piękny zabytek popadał w coraz większą ruinę i pewnie rozsypałby się zupełnie, gdyby na początku lat 90 poprzedniego wieku nie przeszedł w ręce gminy Niepołomice, która zdecydowała się przeznaczyć ogromne środki na jego renowację. Prace zakończyły się w roku 2007 i królewska siedziba stała się ponownie lśniącym i dumnym zamkiem, który dostępny jest dla zwiedzających. Obecnie w budynku mieści się hotel, duża sala konferencyjna no i oczywiście Muzeum Niepołomickie. Poza tym w zamku znalazło się miejsce dla chóru Towarzystwa Miłośników Muzyki i Śpiewu w Niepołomicach, noszącego dumną nazwę Cantata.
Zamek w Niepołomicach fakty, informacje i ciekawostki
- Jeśli masz ochotę na jednodniową wycieczkę z Krakowa, Niepołomice to świetny wybór — zamek jest położony tuż pod miastem, w klimatycznej mieszaninie renesansowych arkad i zieleni.
- Zamek powstał z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego w XIV wieku i od początku służył jako królewska rezydencja oraz baza wypraw myśliwskich do ogromnej niegdyś Puszczy Niepołomickiej.
- Zwany bywa „drugim Wawelem” — to określenie pochodzi od podobieństw do królewskich rezydencji w Krakowie i podkreśla znaczenie zamku w dziejach regionu.
- W XVI wieku zamek przeszedł wielką renesansową przebudowę — to wtedy mistrzowie tacy jak Tomasz Grzymała i włoski rzeźbiarz Santi Gucci nadali mu dzisiejszy charakter.
- W centralnej części zamku znajduje się szeroki, arkadowy dziedziniec z krużgankami — idealne miejsce na zdjęcie z efektem „starego zamku, nowoczesne selfie”.
- Wnętrza zamku skrywają dziś Muzeum Niepołomickie — możesz tu zobaczyć ekspozycje dotyczące historii polowań, lokalnej sztuki i kolekcje związane z regionem.
- Jedną z ciekawszych galerii są zbiory myśliwskie i przyrodnicze — to chluba zamku, która łączy historię dworskich zwyczajów z lokalną fauną i florą.
- Zamek był wielokrotnie przebudowywany i niszczony — jego historia to ciągła walka o zachowanie i odtwarzanie dawnego wyglądu, co daje mu specyficzny „warstwowy” charakter architektoniczny.
- W czasie zaraz i epidemii królewskie rezydencje, w tym Niepołomice, służyły jako bezpieczne schronienie dla dworu — to jeden z powodów, dla których zamek zyskał na znaczeniu w średniowieczu.
- Spacer wokół zamku to też spacer po historii miasta — nie tylko rezydencja królewska, lecz także osada usługowa i targowa rozwijała się tu od średniowiecza.
- Zamek znajduje się na skarpie pradoliny Wisły — widok z jego okolic łączy panoramę małego miasteczka z rozległymi polami i lasami.
- Dla miłośników architektury: uwagę przyciągają tu elementy gotyckie przekształcone później w manieryczne i renesansowe dekoracje — to dobry przykład przemian stylistycznych w Polsce.
- W sezonie w zamku odbywają się koncerty, wystawy czasowe i wydarzenia kulturalne — wpadnij wieczorem, gdy krużganki rozświetlone są światłem lamp.
- Dla rodzin z dziećmi: interaktywne oprowadzania i warsztaty historyczne często zmieniają zamek w miejsce pełne zabawy i nauki jednocześnie.
- Wokół zamku rozciąga się ładny park — po zwiedzaniu warto usiąść na ławce lub urządzić piknik z widokiem na mury.
- Zamek przetrwał burzliwe dzieje regionu, w tym wojny i okupacje — jego odrestaurowane skrzydła są efektem długotrwałych prac konserwatorskich i turystycznej rewitalizacji.
- Jeśli interesują Cię detale — przyglądaj się kamieniom i maswerkom: niektóre elementy fasady to efekt pracy włoskich rzemieślników sprowadzonych tu w czasach renesansu.
- W zamku bywali królowie, arystokracja i sławne postacie historyczne — to miejsce ma swoje królewskie opowieści, które przewodnicy chętnie serwują podczas wycieczek.
- Dobre porady praktyczne: przy planowaniu wizyty sprawdź godziny otwarcia muzeum i ewentualne wydarzenia specjalne — dzięki temu unikniesz rozczarowania.
- Na koniec — klimat: Niepołomice to idealne miejsce, jeśli chcesz połączyć zwiedzanie zabytków z wyciszeniem w pobliskiej naturze; zamek daje poczucie historii, a jednocześnie jest przyjazny odwiedzającym.
