Forum Romanum w Rzymie to najbardziej kulowe miejsce w starożytnym Rzymie, do którego dziś Cię zabiorę. Będzie to podróż pełna tajemnic, przygód i niesamowitych historii.
Przed tysiącami lat był to ogromny plac miejski, gdzie codziennie odbywały się polityczne intrygi, handlowe i biznesowe spotkania, religijne ceremonie oraz wszelkie spektakularne wydarzenia, jakie odbywały się w Rzymie. Przygotuj się na wyprawę, podczas której odkryjesz prawdziwą historyczną skarbnicę starożytnego Wiecznego Miasta.
Forum Romanum jako centralny plac Wiecznego Miasta i serce imperium
Forum Romanum, zwane również Forum Magnum, było sercem Rzymu i miejscem, gdzie najznamienitsza społeczność rzymska zbierała się, by wymieniać towary oraz informacje, a także zawierać sojusze i knuć spiski. Dziś mówimy: „wszystkie drogi prowadzą do Rzymu„, lecz w starożytności maksyma ta brzmiała: „wszystkie drogi prowadzą do Forum Romanum„.
To magiczne miejsce było nie tylko centrum handlowym i politycznym, ale także reprezentowało symbol społecznego statusu. Możesz sobie wyobrazić ludzi stojących na brzegu Forum Rzymian, którzy dumnie wypinają pierś i mówią: „Patrzcie na mnie! Jestem ważny, ponieważ stoję na Forum Romanum w samym centrum świata!„. Oczywiście, może to być nieco nadinterpretowane, ale nie ma wątpliwości, że Forum było miejscem ważnych wydarzeń i każdy, kto brał w nich udział, mógł czuć się wyróżniony. Zawiązywane tam sojusze i decyzje często zmieniały historię nie tylko samego Rzymu, ale całego cesarstwa, obejmującego wówczas swoim wpływem dużą część świata.
Przez wieki Forum Romanum było świadkiem wielkich triumfów imperium rzymskiego oraz jego okrucieństw, wzlotów i upadków. To na Forum Romanum ogłaszano powroty zwycięskich generałów, które były widowiskowymi wielodniowymi paradami przechodzącymi przez ulice miasta. Wiele bym dał, by móc zobaczyć ten splendor i przepych.
Forum to nie tylko miejsce triumfów, to również scena politycznych walk o władzę, a także manipulacji, które przyprawiłyby dzisiejszych mizernych polityków o zawrót głowy. Starożytni Rzymianie byli prawdziwymi mistrzami intryg i gier politycznych, a Forum było ich główną sceną. Polityczne spory rozchodziły się tutaj głośnym echem, a połączenie pięknych budynków i marmurowych kolumn z krwią na bruku ulicznym było codziennością. Można powiedzieć, że Forum Romanum było oryginalnym „House of Cards” starożytnego świata. Poza polityką i intrygami Forum Romanum było również miejscem religijnych ceremonii i ofiar dla bogów. Starożytni Rzymianie mieli całą kolekcję bóstw, którym składali swoje hołdy w licznych świątyniach stojących w najbliższym sąsiedztwie największego wówczas placu miejskiego na świecie.
Co robić w Rzymie i co zobaczyć oraz ile to kosztuje
- Wycieczka po Koloseum – Weź udział w pieszej wycieczce z przewodnikiem po starożytnym Koloseum.
- Muzea Watykańskie, kaplica Sykstyńska i bazylika św. Piotra – Weź udział w wycieczce po Watykanie.
- Autobus Hop-on Hop-off z audioprzewodnikiem – Zobacz Rzym w piętrowym autobusie z odkrytym dachem.
- Wycieczki kulinarne po Rzymie – Odkryj fenomenalną kuchnię włoską i oryginalne smaki Rzymu.
- Zarezerwuj hotel, pamiętaj też, by szukać w pobliżu atrakcji, które Cię interesują. Zwiedzanie będzie proste i przyjemne.
- Wynajmij samochód tanio i w prosty sposób, by stać się mobilnym i niezależnym.
Forum Romanum w Rzymie i jego historia
Najnowsze badania wskazują, że na terenie przyszłego Forum Romanum w VII wieku przed naszą erą, znajdowała się osada z dużym placem pośrodku, który służył jako miejsce spotkań okolicznych mieszkańców. Osada otoczona była bagnami i mokradłami, dlatego też zbudowano kanał ściekowy i odwadniający Cloaca Maxima, który w sześć wieków później został zmodernizowany i ukryty pod ziemią. Ciekawostką jest, że część tamtego kanału, o długości 600 metrów, działa do dziś i odprowadza nadmiar wody z Rzymu do Tybru.
Potrzebę budowy Forum Romanum, jako centralnego miejsca w Rzymie, dostrzegł Tarkwiniusz Pyszny, ostatni król rzymski etruskiego pochodzenia. Jednym z jego największych osiągnięć było nakreślenie kształtów wielkiego placu i budowa świątyni na wzgórzu Kapitolu, stojącej na północ od Forum Romanum. Była to świątynia poświęcona Jupiterowi, Minerwie i Junonie, zbudowana w stylu etruskim. Z czasem stała się ona wzorem dla niemal wszystkich przyszłych świątyń w Rzymie.
Uważa się, że Forum Romanum było łącznikiem pomiędzy kilkoma oddzielnymi osadami, leżącymi pomiędzy siedmioma wzgórzami dzisiejszego Wiecznego Miasta. Jedną z osad była ta zwana Rzymem, utworzona przez Romulusa, a inną, osada sabińska, którą władał Tytus Tacjusz. Po wielu latach walk i przepychanek powstał jeden organizm polityczny, którego centrum było właśnie Forum Romanum.
Późniejsze losy wielkiego rynku rzymskiego były pełne świetności i splendoru. Dzieje tego miejsca można podzielić na trzy epoki, wymuszone zmieniającą się sytuacją polityczną i religijną Rzymu. Można to prześledzić, przyglądając się budowlom, jakie pojawiały się na Forum Romanum.
- Pierwszą epoką był Rzym królewski trwający od VII wieku przed naszą erą do V wieku przed naszą erą (na forum zbudowano wówczas, między innymi, Kurię, Regię oraz świątynię Saturna).
- Druga epoka to Republika rzymska trwająca od V wieku przed naszą erą do końca I wieku przed naszą erą (z tej epoki pochodzi między innymi mównica Rostra, czarny kamień, świątynia Zgody i bazylika Emiliusza).
- Ostatnią epoką, która miała wpływ na funkcjonowanie Forum Romanum, było Cesarstwo Rzymskie od I wieku naszej ery do VII wieku naszej ery, kiedy to na Forum stanęła ostatni budowla, byłą to kolumna Fokasa (w tym okresie na Forum Romanum stanął między innymi Łuk Augusta, Łuk Tyberiusza, Łuk Tytusa oraz świątynia Westy).
W okresie Cesarstwa Forum Romanum zostało rozbudowane i wzbogacone o świątynie oraz kilka łuków triumfalnych. W tym samym czasie rozbudowywano Rzym i okolice miasta. Mniej więcej w tym czasie zbudowano Panteon, a w okolicy Forum Romanum pojawiły się inne place, były to Forum Cezara, Forum Trajana oraz Forum Nerwy.
Upadek Forum Romanum przypieczętował najazd Wizygotów na Rzym w 410 roku. Podczas ataku i zdobycia miasta Forum bardzo ucierpiało, Najeźdźcy grabili wszytko, co tylko zdołali, a resztę niszczyli. Kolejny kataklizm, jakim było trzęsienie ziemi w IX wieku, dokonało reszty zniszczenia i dumne niegdyś Forum legło w gruzach. Jednak najgorszym okresem okazało się średniowiecze, kiedy to Forum Romanum, podobnie jak sąsiadujące z nim Koloseum stały się zwykłym kamieniołomem, służącym do pozyskiwania taniego budulca dla miasta.
Z czasem wywieziono kamienie, które walały się na powierzchni ziemi, a o tym, co zakopane, zapomniano. Po kilku wiekach po Forum Romanum nie pozostał ślad, a tereny będące niegdyś środkiem świata stały się pastwiskiem dla bydła. Dawny plac miejski Forum Romanum został ponownie odkryty w roku 1803, kiedy to rozpoczęto prace archeologiczne w tej części Rzymu, a prace te trwają do dziś.
Forum Romanum w Rzymie i jego główne starożytne budowle
Forum Romanum jako reprezentacyjny obszar Rzymu było tą częścią miasta, o którą dbano w sposób szczególny. To tutaj budowano największe i najpiękniejsze świątynie, łuki triumfalne, szerokie aleje wysadzane drogocennymi krzewami, urzędy państwowe oraz siedziby przeróżnych instytucji, które pełniły ważną funkcję w potężnej machinie politycznej i wojskowej zwanej, cesarstwem rzymskim.
Poniżej znajdziesz listę słynnych budowli leżących na terenie Forum Romanów w Rzymie.
Świątynie na terenie starożytnej części Rzymu
Świątynia Kastasa i Polluksa na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Kastasa i Polluksa (Aedes Castoris) to jedna z najstarszych świątyń nie tylko na Forum Romanum, ale w całym Rzymie. Jej ruiny znajdują się w południowo-wschodniej części palcu. Poświęcono ją bliźniakom zwanym przez Rzymian Dioskurami, którzy byli uwielbianymi przez Greków herosami. Z mitologii greckiej wiemy, że dwaj bracia, pod wodzą Jazona, wyruszyli okrętem Argo na poszukiwanie złotego runa. W Rzymie czczono ich po tym, gdy cesarzowi doniesiono, że obu braci widziano walczących po stronie rzymskich legionów w zwycięskiej bitwie nad jeziorem Regillus. Cesarz przyrzekł wówczas, że zbuduje na ich cześć ogromną świątynię w samym środku świata, czyli na Forum Romanum. Niestety do dzisiaj przetrwały jedynie niewielkie ruiny oraz trzy kolumny marmurowe o wysokości niemal 13 metrów, podtrzymujące fragment fryzy.
Świątynia Romulusa na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Romulusa (Divus Romulus) to niewielka świątynia z początków IV wieku naszej ery, stojąca na samym krańcu Forum Romanum. Początkowo poświęcona była Jowiszowi, a następnie przemianowana przez Marcusa Aureliusa, na cześć jego syna Romulusa. Z czasem przywrócono jej oryginalne przeznaczenie, a w czasach chrześcijańskich utworzono w niej kościół świętych Kosmy i Damiana, dzięki czemu przetrwała do dziś w bardzo dobrym stanie, w przeciwieństwie do innych świątyń w Rzymie, które kościół skrupulatnie niszczył.
Świątynia Saturna na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Saturna (Aedes Saturnus) to jedna z najstarszych i najokazalszych świątyń starożytnego Rzymu. Zbudowano ją prawdopodobnie pomiędzy VI i V wiekiem przed naszą erą, tuż po tym, jak zawiązano republikę rzymską. Świątynia spłonęła dokładnie osiem wieków po tym, gdy została otwarta, jednak senat zdecydował się wyłożyć ogromną sumę na to, by przywrócić jej poprzednią świetność. Świątynia stała na Forum Romanum aż do XV wieku, kiedy to zapadła decyzja o jej rozbiórce i wykorzystaniu kamienia na budowę innych obiektów w całym Rzymie. Do dzisiaj przetrwała jedynie kolumnada podtrzymująca marmurowe belki stropu jednak piękno i kunszt, z jakim wykonano ocalałe kolumny, dają świadectwo tego, jak piękna musiała być ta budowla w latach świetności.
Świątynia Westy na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Westy (Tempio di Vesta) – Bardzo stara, przez wielu uważana za najstarszą, świątynia pochodząca prawdopodobnie z VII wieku przed naszą erą. Legenda głosi, że jest to świątynia, którą nawiedzało najwięcej pożarów i przeróżnych wypadków ze wszystkich starożytnych budowli na Forum Romanum. Bogini West jako opiekunka ogniska domowego i państwowego brała na siebie cały zły los, jaki miał spotkać Rzym. Obecne ruiny pochodzą z przebudowy świątyni w roku 191 naszej ery.
Świątynia Wenus i Romy na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Wenus i Romy (Templum Urbis Romae) to świątynia, o której napisano w najstarszych kronikach, że jest ona największą świątynią w całym Rzymie. Została ona wzniesiona przez cesarza Hadriana na zboczu wzgórza Welia, na samym skraju Forum Romanum w najbliższym sąsiedztwie Koloseum. Świątynia zbudowana na ogromnej betonowej płycie o wymiarach 145 na 100 metrów i została oddana do użytku w 135 roku. W roku 625 budynek świątyni rozebrano, a jej elementy, w tym dach z brązu, zostały użyte do budowy między innymi bazyliki świętego Piotra.
Świątynia Antonina i Faustyny na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Antonina i Faustyny (Templum Divi Antonini et Divae Faustinae) budowlę tą polecił wznieść cesarz Antoni Pius, by uczcić śmierć swojej małżonki Faustyny Starszej. Następca Antonina nakazał dedykację świątynia również jej budowniczemu i tak na Forum Romanum stanęła piękna budowla poświęcona małżonkom Antoninowi i Faustynie. Niestety duża część dawnego gmachu została wyburzona, a na jej miejsce wybudowano barokową fasadę i zmieniono budynek w kościół San Lorenzo in Miranda. Ogromne wrażenie robi dziś pięknie zachowana kolumnada i oryginalne, odrestaurowane schody do niej prowadzące.
Świątynia Cezara na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Cezara (Aedes Divus Iulius) to świątynia zbudowana i poświęcona Boskiemu Juliuszowi Cezarowi po tym, jak senat rzymski uznał Cezara za boga. Była to pierwsza świątynia poświęcona osobie, która po śmierci została uznana za boga. Niestety budynek świątynny bardzo mocno ucierpiał przez wieki i dziś zobaczyć możesz jedynie fragmenty architektoniczne oraz podium, na którym spalono szczątki Cezara.
Świątynia Wespazjana na Forum Romanum w Rzymie
Świątynia Wespazjana (Templum Vespasiani et Titi) jest świątynią poświęconą boskiemu cesarzowi Wespazjanowi i jego synowi Tytusowi. Świątynia miała ponad 30 metrów długości i niemal 21 metrów szerokości. Wyłożona była białym trawertynem, przez co błyszczała w słońcu i wyglądała wspaniale. Niestety do dziś przetrwały jedynie trzy z sześciu wysokich kolumn podtrzymujących fragment fryzu. By odkryć, zagrzebane w ziemi kolumny i pokazać je światu, trzeba było obniżyć grunt wokół nich o 15 metrów.
Bazyliki łuki triumfalne i inne zabytki na terenie Forum Romanum w Rzymie
Bazylika Aemilia na Forum Romanum w Rzymie
Bazylika Aemilia została wzniesiona w roku 55 i niemal natychmiast spłonęła. Została odbudowana i poświęcona Gajuszowi i Lucjuszowi, wnukom Oktawiana Augusta, wyniesionego po śmierci w poczet bogów jako Divus Augustus. Świątynia wzniesiona została z marmuru sprowadzanego do Rzymu aż z terenów dzisiejszej Turcji. Bazylika została niemal zupełnie zniszczona podczas najazdu Wizygotów na Rzym w roku 410. Resztę zniszczenia dokonał czas i poważne trzęsienie ziemi w 847 roku. Stan świątyni był tak zły, że w XVI wieku pozostałe po bazylice ruiny rozebrano i wykorzystano kamień w innych miejscach. Dziś możesz oglądać jedynie posadzkę dawnej świątyni oraz cokoły i podstawy kolumn.
Bazylika Julia na Forum Romanum w Rzymie
Bazylika Julia (Basilica Iulia) to kolejna bazylika, która nie dotrwała do naszych czasów, a to, co możesz zobaczyć w Forum Romanum to jedynie garstka gruzów i kamieni. Jednak legendy głoszą, że zbudowana w 170 roku przed naszą erą świątynia nie miała sobie równych tak w urodzie jak kunszcie wykonania. Jej długość przekraczała 100 metrów i ze wszystkich stron otaczały ją marmurowe kolumny.
Bazylika Maksencjusza I Konstantyna na Forum Romanum w Rzymie
Bazylika Maksencjusza to wielka bazylika ukończona w 313 roku przez cesarza Konstantyna Wielkiego. Budowla ma długość ponad 100 metrów i szerokość 65 metrów. Składała się niegdyś z trzech naw i udekorowana była drogocennym marmurem oraz barwionym szkłem. W jej wnętrzu znajdował się gigantyczny, odlany z brązu posąg cesarza Konstantyna. Fragmenty posągu zobaczyć możesz w Palazzo dei Conservatori na rzymskim Kapitolu. Do dzisiaj przerwała jedynie północna część bazyliki, której ruiny wciąż robią duże wrażenie. Ostatnio widziałem ją w filmie John Wick: Chapter 2, gdzie Baba Jaga walczy z całym światem, mając za tło starożytne zabytki Rzymu.
Łuk Septymiusza Sewera na Forum Romanum w Rzymie
Łuk Septymiusza Sewera (Arco di Lucius Septimius Severus) to łuk triumfalny wzniesiony w roku 203 dla uczczenia Septymiusza Sewera i jego synów. Upamiętnia on zwycięstwo wojen wschodnich. Łuk ten jest jednocześnie trójprzelotową bramą, będącą głównym wejściem na Forum Romanum. Zabytek ten stoi tuż obok Koloseum i jest jedną z najpopularniejszych budowli starożytnego Rzymu. Łuk Septymiusza w Rzymie ma szerokość 25 metrów i wysokość 23 metrów, a głębokość muru to imponujące prawie 12 metrów. Środkowa brama ma wysokość 12 metrów i 7 metrów szerokości, zbudowano ją tak, by cały legion mógł wejść na Forum Romanum, nie zmieniając szyku. W przeszłości łuk ozdobiony był posągiem cesarza powożącego rydwan i otoczonego wiernymi żołnierzami.
Łuk Tytusa na Forum Romanum w Rzymie
Łuk Tytusa (Arco di Tito) to łuk triumfalny, który zbudowano dla uczczenia zwycięstwa Cesarza Wespazjana i jego syna Tytusa nad Żydami w roku 81 naszej ery. Łuk ma wysokość ponad 15 metrów i szerokość ponad 8 metrów. Został zbudowany z białego marmuru i został zaprojektowany tak, by pełnił funkcję bramy przejazdowej. Łuk zdobią płaskorzeźby, które przedstawiają Tytusa wracającego z wojny wraz z jego żołnierzami. Wszyscy obładowani są łupami wojennymi. W czasach świetności łuk zwieńczony był posągiem cesarza, dosiadającego wielkiego rumaka.
Budowle, które nie przetrwały do dzisiaj na terenie Forum Romanum w Rzymie
Niestety nie wszystko, co zbudowano na Forum Romanum, przetrwało do dzisiaj. Zabytki niszczały, było grabione, plądrowane, a czas i najróżniejsze katastrofy dopełniły reszty. O wielu zabytkach dowiadujemy się z dokumentów lub wzmianek w historii, a ich wygląd opisują często jedynie wybite na monetach i medalach kształty.
Poniżej lista niektórych z wielkich i ważnych dla historii Rzymu miejsc na Forum Romanum, które zniknęły zupełnie, lub pozostały po nich jedynie nic niemówiące gruzy.
Regia najstarsza siedziba królów rzymskich na terenie Forum Romanum w Rzymie
Regia była jednym z pierwszych budynków wzniesionych na terenie Forum Romanum. Była ona pierwszą siedzibą królów rzymskich, a następnie przekazana w użytkowanie najwyższemu w hierarchii kapłanowi. Niestety budowla została rozebrana, gdyż potrzebowano miejsce na świątynię Cezara. Jej fragmenty można oglądać w Museo Palatino.
Rosta słynna mównica na terenie Forum Romanum w Rzymie
Rosta byłą słynną mówią w centrum Forum Romanum, służącą do wystąpień najważniejszych dygnitarzy starożytnego Rzymu. Miał wymiary 30 na 30 metrów i przemawiali z niej cesarze, wielcy kapłani oraz zwycięzcy generałowie, wracający do Rzymu ze wszystkich stron świata. Mównica miała wysokość 5 metrów, by stojący na niej ludzie widoczni byli z każdego miejsca Forum. Gdy przemawiał cesarz, co 20 metrów stali krzykacze, ludzie, którzy powtarzali słowa monarchy tak, by te dotarły do najdalszych zakątków wielkiego placu. Mói się, że scena ozdobiona była dziobami okrętów zdobytych na morzu przez flotę rzymską. Do dziś zachowały się jedynie pojedyncze kamienia, a rekonstrukcję platformy zobaczyć można w muzeum rzymskim.
Rzymskie tabularium na terenie Forum Romanum
Tabularium w starożytnym Rzymie było miejscem, w którym przechowywano dokumenty i akty prawne. Najczęściej zapisywano je na tabliczkach glinianych, a później na papirusie i pergaminie. Archiwum z Forum Romanum obejmowało dokumenty handlowe, państwowe, świątynne oraz wojskowe. Znajdowały się wśród nich uchwały senatu, spisy mieszkańców Rzymu czy liczebność poszczególnych legionów. Tabularium zostało zniszczone przez pożar w 83 roku naszej ery. Gdyby przetrwało do dziś, byłoby najcenniejszym zbiorem dokumentów historycznych na świecie. Sam budynek również nie dotrwał do naszych czasów, jedynie niewielki fragment, jednej ze ścian, został wkomponowany w budynek Pałacu Senatorów.
Kolumna Fokasa najmłodszy element na terenie Forum Romanum
Kolumna Fokasa była pomnikiem ku czci cesarza Fokasa. Jednocześnie była to ostatnia budowla powstała na Forum Romanum, które straciło na znaczeniu i rozpoczął się już widoczny proces upadku tego niezwykłego miejsca. Kolumna miała wysokość niemal 14 metrów i stała na sześciennej, marmurowej podstawie, za którą posłużyły fundamenty innej, wcześniejszej budowli. Fokas rządził cesarstwem w bardzo trudnych czasach, wojny i konflikty wybuchały nieustannie na wszystkich granicach, a co najgorsze, cesarstwu wypowiedział wojnę sam Chosroes II, potężny władcza Persji. Przez pewien czas na szczycie Kolumny Fokasa stał złoty posąg cesarza podarowany mu przez papieża Bonifacego IV, za dekret cesarski uznający supremację Kościoła Rzymskiego. Niestety uległość wobec kościoła przysporzyła mu wielu wrogów w państwie, którzy ostatecznie pokonali Fokasa, jego ciało spalili, a nowo wybrany cesarz rozkazał usunąć z archiwów i murów wszelkie ślady po Fokasie. I tu wracamy do tytułowej kolumny, która jest jedynym miejscem, na którym widnieje do dziś inskrypcja na jego cześć. Stało się tak tylko dlatego, że z czasem jeszcze w czasach Fokasa Forum Romanum zostało częściowo zasypane ziemią i tekst inskrypcji znalazł się pod powierzchnią ziemi. Został odkryty ponownie w 1813 roku, a brzmi on tak:
Optimo clementiss[imo piissi]moque principi domino nostro Focae imperatori perpetuo a deo coronato, triumphatori semper Augusto Smaragdus ex praeposito sacri palatii ac patricius et exarchus Italiae devotus eius clementiae pro innumerabilibus pietatis eius beneficiis et pro quiete procurata Italiae ac conservata libertate hanc sta(tuam maiesta)tis eius auri splend(ore ulge)ntem huic sublimi colu(m)na(e ad) perennem ipsius gloriam imposuit ac dedicavit die prima mensis Augusti, indict[ione] und[icesima]p[ost] c[onsulatum] pietatis eius anno quinto
Najlepszemu, Najłagodniejszemu, Najpobożniejszemu Władcy, Panu Naszemu Fokasowi, Wiecznemu Imperatorowi, ukoronowanemu przez Boga, Triumfatorowi, zawsze Augustowi, Smaragdus, były przełożony Świętego Pałacu, patrycjusz i egzarcha Italii, całkowicie oddany Jego Łaskawości dla niezliczonych przejawów Jego pobożności, wyświadczone dobro, z wdzięczności za zapewnienie pokoju Italii i zachowanie wolności, ten posąg Jego Majestatu, błyszczący blaskiem złota, ustawił na wysokiej kolumnie dla Jego wiecznej chwały i poświęcił w dniu 1 sierpnia roku 608.
Czarny Kamień na Forum Romanum, miejsce śmierci Romulusa
Czarny Kamień (Lapis Niger) jest to najstarszy element na Forum Romanum w Rzymie. Jest to element małego kręgu kultowego pochodzącego jeszcze w IV wieku przed naszą erą. Jest to miejsce, które w rzymskich legendach, jest miejscem, w którym został zabity założyciel Rzymu Romulus, a wcześniej istniało w tym miejscu sanktuarium i kamienna kaplica boga ognia Wulkana (grecki Hefajstos).
Inskrypcja na kamieniu ostrzega wszystkich nieostrożnych o tym, że:
Ktokolwiek naruszy to miejsce, będzie skazany na piekielnych bogów.
Niestety inskrypcja jest niepełna i brakuje sporej ilości tekstu, który, jak mówią legendy, był potężną klątwą i dlatego we wczesnych wiekach chrześcijańskich kościół nakazał rozbić kamień, by część zawierającą słowa klątwy ukryć przed ludźmi. Podobno jest on obecnie przechowywany w najgłębszych czeluściach Watykanu.
Pępek świata na Forum Romanum
Pępkiem świata nazywany jest niewielki ceglany monument stojący nieopodal Łuku Septymiusza. Wyznaczał on środek Rzymu i według dawnych legend, również środek świata. Poza tym było to miejsce, w którym stykały się dwa światy, ten żywych i ten umarłych. Podobno można było tu poczuć obecność wielkich legionistów, którzy polegli na polach bitew toczonych przez Rzym.
Via Sacra główna droga Rzymu
Via Sacra główna droga wiodąca przez cały Rzym i Forum Romanum. Biegła ona od bram miasta aż do Kapitolu, mijając Forum Romanum. To tą drogą przechodziły wszystkie uroczyste procesje, a także wielcy dowódcy i zasłużeni żołnierze wracający z niezliczonych wojen.
Powyższe zabytki to jedynie część z niesamowitych pamiątek starożytności na Forum Romanów, które możesz zobaczyć, spacerując po miejscu, będącym niegdyś centrum świata. Oczywiście wiele z historycznych budynków nie dotrwało do naszych czasów, pozostały po nich puste miejsca lub niepozorne gruzy. Jednak na kartach historii zachowały się informacje, pozwalające naszej wyobraźni ponownie zbudować je i przywrócić im dawne piękno.
Informacje praktyczne
Słyszałem wiele opinii osób, które były rozczarowane, zwiedzając Forum Romanum. Wynika to zapewne w bogatej historii tego miejsca oraz soczystych opisów niesamowitych budynków, które niegdyś zdobiły tę część Rzymu. Obecny stan Forum może faktycznie rozczarowywać, lecz pamiętaj, że miejsce to liczy sobie grubo ponad 2 tysiące lat i to, co widzisz, jest jedynie cieniem dawnej świetności. Pamiętaj więc, nim przekroczysz bramę do starożytnego świata, włącz wyobraźnię i ciesz się tym, że również i tobie udało się stanąć w samym środku świata.
Adres Forum Romanum to: Via della Salara Vecchia, 5/6, 00186 Roma RM, Włochy.
Forum Romanum można zwiedzać od kwietnia do września w godzinach od 9:00 do 19:00, a od października do marca od godziny 9:00 do 15:00 każdego dnia tygodnia. Zdarza się jednak, że w Rzymie organizowane są święta i trafiają się inne nieprzewidziane wydarzenia, które mogą zmienić godziny otwarcia Forum Romanum, podobnie jak innych zabytków. Dlatego też ważne jest, byś przed wyprawą sprawdził wszystko, jak należy. Nic tak nie boli, jak stanąć przed zamkniętą bramą bez planu B na resztę dnia.
Jak zawsze poradzę Ci, byś wybrał się na zwiedzanie w godzinach porannych, a unikniesz korków, kolejek, tłumów i ścisku, no i zrobisz lepsze zdjęcia. Na wyprawę do Forum warto zarezerwować cały dzień, gdyż leżące nieopodal wzgórze Palatyn to nie mniej ciekawa atrakcja, a jako że mają ono to samo wejście, warto połączyć zwiedzanie obu miejsc. Na terenie Forum znajduje się restauracja i kawiarnia, a także toalety i przeróżne udogodnienia dla osób wymagających pomocy.
Czas zwiedzania Forum Romanum to około 2 godzin, ale jest to w zasadzie jedynie przejście ścieżkami od wejścia do wyjścia, na dokładniejsze zwiedzanie należy zarezerwować co najmniej 4 godziny. Na Forum Romanum nie można wprowadzać zwierzą! Podobnie alkoholu, narkotyków i opakowań szklanych, co jest raczej oczywiste.
Forum Romanum ceny biletów
Aby zwiedzić Forum Romanum, należy zakupić bilet i możesz to zrobić poprzez różne strony internetowe. Pamiętaj, że zakupiony bilet ważny jest przez dwa kolejne dni, a więc jeżeli obsunie Ci się czas pierwszego dnia to nic straconego.
Palatyn i Forum Romanum mają wspólne wejście i dlatego też bilet na obie atrakcje jest wspólny i nie można go rozdzielić. Co innego Koloseum, tam możesz wejść osobno.
Ceny biletów uprawniające do wejścia na Forum Romanum różnią się w zależności od okresu, w jakim przyjedziesz, ale także od wieku osób Ci towarzyszących czy dodatkowych atrakcjach, które zawierają.
Najpopularniejsze bilety to:
- Koloseum i Forum Romanum z filmem w cenie 30 euro za osobę lub ta sama opcja, ale bez czekania w kolejkach w cenie 36 euro za osobę.
- Forum Romanum i Palatyn z filmem w cenie 26 euro za osobę.
- Koloseum z areną, Forum Romanum i Palatyn z przewodnikiem w cenie 77 euro za osobę.
Forum Romanum w Rzymie informacje i ciekawostki
- Forum Romanum oznacza dosłownie rynek rzymski.
- Forum było najstarszym placem w Rzymie, leżał on pomiędzy Kapitolem a Palatynem.
- Dość dokładny, zgody z ówczesną wiedzą, opis Forum Romanum znajdziesz w książce Sienkiewicza Quo Vadis.
- Na terenie Forum Romanum znajdowały się także łaźnie i termy, które były miejscem nieoficjalnych spotkań polityków i ważnych osobistości.
- Forum Romanum znajduje się pomiędzy sześcioma z siedmiu wzgórz otaczających Rzym.
- W latach świetności Forum Romanum miało kształt prostokąta.
- Forum Romanum pełniło swoją funkcję głównego placu w mieście przez ponad 1400 lat.
- Większość budynków na Forum powstała za czasów Cezara.
- Według legendy Forum Romanum jest miejscem śmierci i pochówku założyciela Rzymu Romulusa.
- Pomimo że prace archeologiczne trwają na Forum Romanum od ponad 200 lat, naukowcy wciąż odkrywają nowe skarby pogrzebane przez czas.
