Koloseum w Rzymie historia informacje i ciekawostki o wielkim rzymskim teatrze

Koloseum w Rzymie to bezsprzecznie jeden z najbardziej znanych i najlepiej rozpoznawalnych zabytków w Wiecznym Mieście. Wraz z Panteonem, fontanną di Trevi i starożytnym placem Forum Romanum tworzy zestaw atrakcji Rzymu, którego nie ominie żaden turysta przybywający do stolicy Włoch.

Historia i przeznaczenie Koloseum jest dobrze znane, ale w dziejach tej niezwykłej areny są wydarzenia, które nawet Ciebie zaskoczą.

Koloseum w Rzymie i jego historia

Koloseum w Rzymie powstało w drugiej połowie pierwszego wieku, za sprawą rządzącej wówczas dynastii Flawijskiej. Powodem tak potężnej inwestycji była oczywiście polityka, a raczej totalny polityczny chaos, który zapanował w Rzymie po obaleniu Nerona w roku 68.

Wyobraź sobie tylko ogromne miasto z silnym i całkiem mocno stukniętym cesarzem zasiadającym na tronie, który co prawda uczynił Rzym potężnym i prężnym, lecz swoim podejściem do władzy i własnej osoby naraził się rzymskiej szlachcie. Coraz bardziej despotyczne rządy Nerona doprowadziły w końcu do buntu legionów w wielu prowincjach. Niektórzy pretendenci do tronu sami okrzyknęli się nowymi cesarzami, a innych wybrali niezadowoleni mieszkańcy Rzymu.

---

Ostatecznie Neron zdradzony przez wszystkich, nawet przez swoją przyboczną armię pretoriańską, popełnia samobójstwo. Chwilę tę opisał słynny rzymski historyk:

Świat rzymski go przeklął i wszyscy jednocześnie opuścili, a senat uznał go za wroga.

– Eutropiusz

Po śmierci Nerona w Rzymie zapanował chaos, a władza przechodziła z rąk do rąk. Ostatecznie najpotężniejszym pretendentem do władzy okazał się dowódca legionów stacjonujących w Egipcie, Judei i Syrii, Wespazjan. Po opanowaniu żydowskiej rebelii w Jerozolimie wrócił do Wiecznego Miasta i rozpoczął rządy dynastii Flawiuszów.

Jednak, jak wspomniałem wyżej, Rzym był w chaosie i nowy cesarz musiał dwoić się i troić, by utrzymać się przy władzy, a jednocześnie zapewnić siłę miastu i całemu cesarstwu przez radykalne podniesienie podatków. By opanować niezadowolenie mieszkańców Wiecznego Miasta, Wespazjan postanowił odciąć się od poprzedniego cesarza i na miejsce złotych pałaców Nerona zbudował ogromną arenę, na której zwykli mieszkańcy Rzymu mogli wraz z najbogatszą szlachtą oglądać przygotowane dla nich widowiska, co było zgodne z odwieczną rzymską doktryną – …obywatel potrzebuje igrzysk i chleba…

Wiesz już zatem, skąd pomysł i potrzeba budowy Koloseum, teraz posłuchaj o tym, co wyprawiano na ogromnej arenie ku uciesze dziesiątek tysięcy widzów.

Koloseum w Rzymie na linii czasu

Historię zabytku najprościej jest śledzić, przemierzając wraz z nim linię czasu, do której należał. Poniżej znajdziesz najważniejsze moim zdaniem wydarzenia, jakie związane były z rzymskim Koloseum.

• Rok 70 naszej ery – Rozbiórka Złotych Pałaców Nerona i rozpoczęcie budowy ogromnej areny zwanej Amfiteatrem Flawiuszów.
• Rok 80 naszej ery – Uroczyste otwarcie Amfiteatru Flawiuszów przez cesarza Wespazjana i jego syna Tytusa.
• Rok 445 – Koloseum zostaje poważnie uszkodzone przez potężne trzęsienie ziemi. Niemal natychmiast rozpoczęto prace remontowe. Przy okazji przebudowano widownię i scenę areny.
• Rok 528 – W tym roku po na arenie Koloseum odbyły się ostatnie Igrzyska Olimpijskie.
• Rok 585 – Koloseum zostaje zamknięte, a w jego wnętrzu wzniesiony zostaje kościół. Otaczający świątynie plac dawnej areny zaczyna być wykorzystywany jako cmentarz.
• XI wiek – Oficjalnie zmieniona zostaje nazwa zabytku z Amfiteatr Flawiuszów na Koloseum. Nowa nazwa pochodzi od ogromnego posągu Nerona, stojącego nieopodal areny, a zwanego kolossos. Posąg przedstawiał cesarza pod postacią Apolla.
• XII wiek – Koloseum kupuje rodzina Frangipani i przekształcają je w fortecę, a następnie po przebudowie, jako zamku.
• XIV wiek – Rzym nawiedza kolejne potężne trzęsienie ziemi. Tym razem w Koloseum zawaliła się jedna z wewnętrznych ścian.
• XV wiek – Koloseum stoi opuszczone, a kamienie z jego ścian wykorzystywane są jako budulec dla nowych projektów.
• Rok 1744 – Papież ogłasza Koloseum jako miejsce męczeństwa chrześcijan i otacza je opieką, a miejscowi budowlańcy przestają wykorzystywać je jako kamieniołom, co prawdopodobnie uchroniło zabytek przed całkowitym zniszczeniem.
• Wiek XVIII – Na terenie Koloseum odbywa się pierwsza droga krzyżowa pod przewodnictwem papieża, co rozpoczyna nowy zwyczaj trwający aż do XX wieku.
• Rok 2007 – Koloseum zostaje ogłoszone jednym z siedmiu cudów świata.

Koloseum w Rzymie, czyli amfiteatr Flawiuszów jako starożytne centrum rozrywki

Koloseum z założenia miało przyciągać mieszkańców Rzymu i zapewnić im rozrywkę tak, by zapomnieli o problemach, które osłabiały cesarstwo. By tego dokonać specjalnie wyznaczeni reżyserzy i scenografowie prześcigali się w pomysłach, w jaki sposób poruszyć tłumy widzów, którym wszystko szybko się nudziło.

Na arenie zamontowano 36 zapadni i ukrytych drzwi tak, by podczas walki móc wpuszczać dodatkowe oddziały lub dzikie zwierzęta. Niektóre z przedstawień były wyjątkowo krwawe i ciągnęły się nawet przez ponad 100 dni. W roku 107 cesarz Trajan zorganizował igrzyska oraz przeróżne konkursy i widowiska, podczas których zginęło 11 tysięcy zwierząt i niemal 10 tysięcy gladiatorów.

Walki gladiatorów oraz inne rozrywki na arenie w Koloseum

Na arenie koloseum w Rzymie odbywały się walki gladiatorów, uważane za jedną z najpopularniejszych, ówczesnych rozrywek. Gladiatorami zostawali najczęściej niewolnicy, brani do niewoli na nowo podbitych ziemiach, lecz wśród nich trafiali się również przestępcy, a nawet ludzie wolni, którzy podpisywali kilkuletnie kontrakty. Co ciekawe wśród gladiatorów pojawiały się także kobiety, choć nie było to powszechne.

W Rzymie pierwsze zawody gladiatorów odbyły się w roku 105 przed naszą erą i niemal natychmiast stały się ulubioną rozrywką mieszkańców Wiecznego Miasta. Jak grzyby po deszczu zaczęły powstawać szkoły gladiatorów, a bogaci Rzymianie kupowali własnych wojowników i płacili prawdziwe fortuny za ich szkolenie.

Od czasu powstania Koloseum, to właśnie Rzym stał się głównym ośrodkiem walk gladiatorskich i siedzibą prywatnych przedsiębiorstw zajmujących się szkoleniem wojowników, których jedynym celem był trening oraz ćwiczenia tak ciała, jak i ducha.

Zebrani w jednym miejscu doskonale wyszkoleni wojownicy budzili respekt i strach przed buntem, dlatego też wszelkie przejawy nieposłuszeństwa karane były śmiercią. Gladiatorzy na co dzień trenowali drewnianą bronią i nie mieli dostępu do jej bojowych wersji, które otrzymywali tuż przed wejściem na arenę. Miejsce walk otoczone było zazwyczaj przez oddziały żołnierzy, którzy w razie buntu gladiatorów mogli spacyfikować arenę.

Jednak wbrew ogólnej opinii walki gladiatorów bardzo rzadko kończyły się śmiercią. Ich szkolenie było tak drogie i długie, że najczęściej potyczki kończyły się wraz z pierwszą krwią.

Polowania na dzikie zwierzęta i bitwy morskie w Koloseum

Poza walkami gladiatorów w amfiteatrze Flawiuszów odbywały się tam także polowania na dzikie zwierzęta. Były to dobrze zaplanowane łowy, w których brały udział najgroźniejsze zwierzęta, jakie udało się sprowadzić do Rzymu z podbitych krajów. Tak więc na arenę wypuszczano między innymi lwy, tygrysy, nosorożce i hipopotamy.

Szacuje się, że przez cały okres, gdy Koloseum było miejscem rzezi zwierząt, zginęło ich tam ponad milion. Wszystkie martwe stworzenia wywożono z terenów Koloseum przez zachodnią bramę, dlatego też do dziś nosi ona nazwę Brama Śmierci.

Jednak największy rozmach miały inne przedstawienia, a mianowicie wojny morskie nazywane naumachiami. Przed zbudowaniem Koloseum naumachie organizowano na jeziorach w Górach Albańskich nieopodal Rzymu. Przedstawienie miało na celu pokazanie bitwy morskiej pomiędzy dwoma statkami lub całymi flotami.

Największa bitwa morska była wielkim przedstawieniem i zorganizowano ją na wodach Jeziora Fucyńskiego. Brało w niej udział ponad 100 okrętów i niemal 20 tysięcy ludzi. W Koloseum również organizowano bitwy morskie, jednak te były znacznie mniej widowiskowe i brało w nich udział zaledwie kilka okrętów. W tym celu uszczelniano arenę i wypełniano ją wodą z Tybru.

W bitwach morskich, organizowanych w Koloseum brali udział skazani na śmierć przestępcy lub jeńcy wojenni. Bitwy na wodzie trwały do czasu, aż wszystkie statki biorące udział w przedstawieniu zatonęły. Zazwyczaj wszyscy uczestnicy bitew morskich ginęli, topiąc się lub byli dobijani przez żołnierzy nadzorujących przebieg walk.

Koloseum w Rzymie i masowe mordy na chrześcijanach

Od wieków kościół powtarza tezę o tym, że na deskach areny w Rzymie masowo mordowano wczesnych chrześcijan. Miały tego dokonywać uzbrojeni żołnierze, zmuszani do tego barbarzyńcy, pojmani podczas bitew w dalekich krajach czy też dzikie zwierzęta, co jest szczególnie popularnym obrazem w literaturze i filmie.

Jednak nie ma żadnych dowodów na to, by w Koloseum urządzano takie rzezie. Informacje o tym pojawiają się dopiero w pismach z XVII wieku, w których czytamy, jakoby siłą spędzano wiernych nowej wówczas religii chrześcijańskiej do amfiteatru i na oczach tłumie zgromadzonych widzów polowano na nich jak na zwierzęta.

Ze starożytnych pism wynika jedynie, że w Rzymie było miejsce, w którym przeprowadzano egzekucje na chrześcijanach, lecz miejscem tym był Cyrk Nerona, leżący na terenie dzisiejszego Watykanu i Placu Świętego Piotra.

Faktem jest jednak, że podczas przerw w widowiskach na terenie Koloseum dokonywano egzekucji skazanych na śmierć przestępców i robiono to w sposób niezwykle krwawy i wymyślny. Zakładam więc, że gdy brakowało skazańców, organizatorzy sięgali po wcześniej aresztowanych chrześcijan.

Rzymianie przyzwyczajeni do widoku śmierci nudzili się podczas ścinania głów czy przebijania ludzi mieczami. Dlatego też egzekucje na arenie potrafiły być naprawdę makabryczne, a ich organizatorzy prześcigali się w wymyślaniu nowych sposobów ich przeprowadzenia. Przykładem najokrutniejszych tortur jest rozrywanie skazańca przez zaprzęgi konne, nadziewanie na pal, pożeranie przez lwy czy powolne rozczłonkowywanie.

Co ciekawe po upadku cesarstwa i umocnieniu się nowej wiary chrześcijańskiej nie zaprzestano krwawych walk na arenie w Koloseum oraz innych amfiteatrach rzymskich. Moda na krwawe widowiska skończyła się wraz z pieniędzmi, które wcześniej płynęły do miasta z podbitych terytoriów.

Koloseum w Rzymie informacje praktyczne

Koloseum poprzez swoją krwawą historię stało się miejscem i symbolem sprzeciwu wobec kary śmierci. W nocy zabytek rozświetlają białe światła, lecz gdy gdzieś na ziemi wykonany zostaje wyrok śmierci, światła zmieniają kolor na żółty. Ten oraz inne symbole, które zobaczysz w Koloseum, mogą Cię przytłoczyć, zwłaszcza gdy uświadomisz sobie ogrom śmierci, jaki widziało to miejsce.

Mroczna atmosfera śmierci i upadku człowieczeństwa, która towarzyszy ruinom Koloseum od średniowiecza, doprowadziła do pojawienia się ruchów okultystycznych, których członkowie wierzyli, że w murach wielkiej areny ukryte są wrota do piekła, a także, że pomiędzy starymi kamieniami rosną zioła o magicznych właściwościach. Niektóre z tych wierzeń przetrwały do dziś, dlatego też pamiętaj, by nie zrywać niczego i nie oddalać się od miejsc wyznaczonych dla turystów. Pracownicy Koloseum są bardzo czuli na wszelkie rodzaje dziwnego zachowania.

Bardzo ważne przy planowaniu zwiedzania Koloseum w Rzymie jest odpowiednie zorganizowanie czasu, gdyż bilety wystawiane są na konkretną godzinę i spóźnienie się oznacza przepadnięcie rezerwacji. Dlatego też pamiętaj, by przyjść na miejscu trochę wcześniej, gdyż kolejki bywają bardzo długie.

Zakupiony bilet uprawnia cię do zwiedzania Koloseum, Forum Romanum i Wzgórza Palatyńskiego. Poza tym możesz przejść przez Bramę Gladiatora oraz otrzymasz profesjonalny przewodnik, a grupa turystów, do której trafisz, nie będzie większa niż 20 osób.

Bilet musisz zakupić online i pokazać go przed wejściem. Jeżeli masz go na telefonie, zadbaj, by ten się nie rozładował w ostatniej chwili. Pamiętaj też, że na 24 godziny przed terminem widniejącym na bilecie możesz go bezpłatnie skasować.

Niestety nie ma możliwości zwiedzania Koloseum na wózku inwalidzkim.

Koloseum w Rzymie ceny biletów

Będąc w Rzymie, nie można przejść obojętnie obok Koloseum. Samo wejście przez Bramę Gladiatora robi ogromne wrażenie i na długo pozostaje w pamięci. Jednak ceny biletów są dość wysokie. Poniższe ceny obowiązywały w chwili, gdy zwiedzaliśmy Rzym, by upewnić się, że kwoty są aktualne, powinieneś odwiedzić stronę z najlepszymi cenami.

• Koloseum z Bramą Gladiatora — Osoba dorosłą płaci 44 euro, a dzieci 38 euro.
• Bilet łączony Koloseum i Watykan — Osoba dorosła 77 euro, a dzieci 57 euro.

Pod tym linkiem znajdziesz atrakcyjne ceny na wiele atrakcji w Rzymie

Pamiętaj też, że można zakupić bilet w różnych opcjach, a także w połączeniu z innymi atrakcjami. Często bilety zbiorcze są dużo tańsze i co za tym idzie bardziej opłacalne niż bilety kupione na poszczególne atrakcje.

Koloseum w Rzymie ciekawostki i informacje

• Koloseum zbudowano w latach 70 tych pierwszego wieku.
• Koloseum to eliptyczna budowla o długości 188 metrów i szerokości 156 metrów. Obwód areny to 524 metry, a wysokość to niemal 50 metrów.
• Głównym budulcem Koloseum jest kamień zwany trawerytem, wydobywany w kamieniołomach Tivoli, oddalonych od Rzymu o 30 kilometrów. Innym budulcem był wynaleziony przez Rzymian beton.
• Koloseum posiadało galerie komunikacyjne oraz system podziemnych korytarzy.
• Koloseum od zewnątrz posiada 4 kondygnacje, a od wewnątrz 5.
• Na poszczególnych kondygnacjach znajdowały się wyjścia ewakuacyjne, wiodące do galerii komunikacyjnych, a także bufety, szatnie i natryski. Na najniższym poziomie mieściły się pomieszczenia dla gladiatorów, klatki dla zwierząt oraz korytarze prowadzące bezpośrednio na arenę.
• Do Koloseum wiodło 80 dobrze opisanych i ponumerowanych wejść, tak by wchodzący widzowie trafiali dokładnie tam, gdzie powinni.
• W razie deszczu całe koloseum można było pokryć specjalną osłoną, przypominającą ogromne żagle.
• Widownia Koloseum mogła pomieścić do 50 tysięcy widzów.
• Najpopularniejszą rozrywką na arenie Koloseum były walki gladiatorów.
• Gladiatorami zostawali jeńcy wojenni, skazani więźniowie lub ludzie wolni, którzy podpisywali kontrakt ze szkołą gladiatorów.
• Słowo gladiator pochodzi od nazwy krótkiego miecza, ulubionej broni rzymskich żołnierzy, zwanego gladiusem.
• Gladiatorów walczących z dzikimi zwierzętami nazywano bestiariami.
• Do Rzymu zwożono najniebezpieczniejsze zwierzęta dostępne w cesarstwie. Były to lwy, tygrysy, lamparty, słonie, niedźwiedzie i wiele innych.
• Uważa się, że na arenie Koloseum zginęło ponad milion zwierząt.
• By uchronić życie cennych gladiatorów, do walki wysyłano często same zwierzęta. Wiązano łańcuchami przedstawicieli różnych gatunków i zmuszano do walki na śmierć i życie.
• Innymi rozrywkami były polowania na dzikie zwierzęta lub po wypełnieniu areny wodą wielkie bitwy morskie.
• Na scenie Koloseum urządzano nie tylko krwawe rzezie, ale także przedstawienia teatralne i koncerty.
• Nie ma dowodów na to, że w Koloseum organizowano masowe mordy na chrześcijanach.
• Szacuje się, że na deskach areny śmierć poniosło ponad 500 tysięcy ludzi.
• Koloseum zbudowano tak, że w razie zagrożenia można było je opuścić w zaledwie 6 minut. Dotyczyło to jednak miejsca, w których przebywali najbogatsi rzymianie, pozostałe strefy miały ograniczone możliwości ewakuacji.
• Wyjścia z Koloseum podzielono na dwa rodzaje, te przeznaczone dla plebsu i drugie do użytku przez patrycjuszy i najbogatszych mieszkańców Rzymu.
• Powieść Sienkiewicza Quo Vadis, wbrew powszechnym opiniom, nie zawiera scen dziejących się w Koloseum, a to dlatego, że akcja książki dzieje się w czasach gdy Koloseum jeszcze nie istniało.
• Koloseum odwiedza rocznie ponad 6 milionów turystów, co czyni z niego najpopularniejszą atrakcję Rzymu.
• Niektóre sceny w Gladiatorze zostały nagrane w Koloseum. Reżyser Ridley Scott przeszedł przez piekło, by uzyskać zgodę na wejście do zabytku całej ekipy filmowej.
• Obliczono, że budowa Koloseum dzisiaj kosztowałaby 400 milionów dolarów.

Angielska wersja artykułu