Twierdza Srebrna Góra i potężny Fort Ostróg na Śląsku.
Srebrna Góra to mała miejscowość położona w województwie dolnośląskim, w powiecie Ząbkowickim. Miasteczko jest bardzo ładne, jednak to nie ona przyciąga tysiące turystów w te okolice. Czyni to Twierdza Srebrna Góra i Fort Ostróg położone, w stosunku do siebie, po przeciwnych stronach przełęczy Srebrnogórskiej, rozdzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich. Dzisiaj opowiem Ci o obu atrakcjach i zachęcimy do odwiedzin tego niesamowitego miejsca.
Z tego wpisu dowiesz się między innymi o historii twierdzy i o genezie jej powstania. Zdradzimy Ci kilka ciekawostek na temat fortu i przekażemy najważniejsze informacje praktyczne, czyli: Jak dojechać, gdzie zaparkować, co zobaczyć, jakie czekają na Ciebie atrakcje, a także gdzie zjeść dobry obiad po całodziennym zwiedzaniu i ile to wszystko będzie Cię kosztować. Zaczynajmy!
Twierdza Srebrna Góra i potężny Fort Ostróg
Twierdza Srebrna Góra informacje praktyczne pomocne podczas zwiedzania
Poniżej znajdziesz garść porad oraz informacji praktycznych dzięki, którym zwiedzanie będzie miłe i przyjemne, a także pozwoli Ci nie popełnić błędów, które nam się przytrafiły.
Twierdza Srebrna Góra dojazd do parkingu
W dzisiejszych czasach, jak już wielokrotnie pisałem na łamach Naszych Szlaków, że nie potrzeba podawać koordynator, by trafić we właściwe miejsce, zrobi to za nas aplikacja Google Maps, z której sami korzystamy. Wystarczy wpisać nazwę miejsca i pojawiają się dostępne trasy do wyboru. To samo dotyczy czasu dojazdu do danego miejsca, również i te informacji udzieli wspomniana wyżej aplikacja, a do tego zrobi to, biorąc pod uwagę warunki na drodze.
Na temat dojazdu ważniejsze jest to, by dojechać na miejsce w miarę wcześnie, by nie skazać się na zwiedzanie w tłumie turystów i tak jak my nie mieć problemów ze znalezieniem miejsca na zatłoczonym parkingu. Choć parking jest duży i ma sporo miejsc, to na wąskiej drodze dojazdowej tworzył się spory zator. Trzeba było naprawdę się nakręcić, by nie otrzeć samochodu, a przecież nikt nie chce czegoś takiego podczas przyjemnej wycieczki.
Po przebrnięciu przez przeszkody w końcu zaparkowaliśmy. Pozostało jedynie zapłacić kilkanaście złotych za nieograniczony postój i wystartowaliśmy zwiedzać. Ci bardziej oszczędni stawiają auta przy drodze, prowadzącej do fort Ostróg nic za to nie płacąc, ale stawianie auta na skarpie w krzakach nie wydaje mi się zbyt dobrym pomysłem.
Twierdza Srebrna Góra ceny biletów
Kas, w których zaopatrzysz się w bilety do Twierdzy Srebrna Góra i Fortu Ostróg jest kilka. Pierwszą znajdziesz tuż przy parkingu, w niej możesz kupić od razu bilet łączony, lub bilety pojedyncze. My oczywiście skorzystaliśmy z opcji pierwszej, czyli zdecydowaliśmy się kupić bilet na dwie atrakcje. Kolejne kasy znajdziesz już przy forcie Ostróg i przed wejściem do donżonu twierdzy. Jeżeli kupiłeś bilety na parkingu, to potem wystarczy je okazać i tyle, możesz zacząć zwiedzanie.
Twierdza Srebrna Góra – Mapa atrakcji i czas zwiedzania
- Długość trasy do pokonania: około 3 km plus trasy zwiedzania.
- Czas zwiedzania fortu Ostróg: 40 min.
- Czas zwiedzania Twierdzy Srebrnogórskiej: około 2 godzin.
Godziny otwarcia
Twierdza jest otwarta praktycznie codziennie, oprócz Niedzieli Wielkanocnej, 1 listopada i 24-25 grudnia.
- Kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, październik: od 10:00 do 18:00 (ok. 16:30 ostatnie wejście z przewodnikiem).
- Lipiec, sierpień: 10:00 do 19:00 (około 17:30 ostatnie wejście z przewodnikiem).
- Listopad – marzec: 10:00-17:00 (godziny zwiedzania z przewodnikiem na oficjalnej stronie).
Zwiedzanie potrafi wykończyć, proponuje zatem, nim wrócisz do domu, byś posilił się w najbliższej okolicy twierdzy. Mogę polecić posiłek w restauracji Willi Hubertus, która znajduje przy drodze prowadzącej na szczyt wzgórza. Po całodziennej jeździe autem i zwiedzaniu nie mieliśmy ochoty szukać restauracji i skorzystaliśmy z pierwszej, która pojawiła się na naszej drodze. I to był strzał w dziesiątkę. Za obiad zapłaciliśmy niewiele, a smakowało bardzo dobrze.
Tuż obok restauracji jest wypożyczalnia rowerów elektrycznych. Z tego, co widziałem, ludzie zasuwają nimi pod górkę jak na motorkach, więc jak męczy Cię chodzenie lub jesteś z natury leniem, jest to jakieś wyjście.
Twierdza Srebrna Góra zwiedzanie i atrakcje
Pamiętaj, by nie ograniczać przygody wyłącznie do potężnego donżonu, Twierdza Srebrna Góra to również inne atrakcje, które warto zobaczyć. Zarówno Twierdza, jak i Fort Ostroróg to zabytki z różnych okresów i oba zapewnią Ci rozrywkę na długie godziny. W donżonie srebrnogórskim poznasz historię powstania twierdzy, którą polecił zbudować król pruski Fryderyk Wielki, a w forcie Ostróg usłyszysz opowieść o oficerach polskiej armii pojmanych w 1939 roku.
Obydwie wycieczki, między innymi dzięki rewelacyjnemu przewodnikowi, są na bardzo wysokim poziomie i co ważne nie ma ani chwili nudy, wręcz przeciwnie! Nawet dla osób, które z historią nie są za pan brat, będzie to fascynująca wyprawa w dawno minione czasy, podczas której w lekki sposób przekonają się, jak świat wyglądał dawniej. Trasy zwiedzania są dobrze przygotowane, a czas zwiedzania jest optymalnie obliczony, tak by przekazać co najciekawsze historie, a nie uśpić słuchaczy. Masz możliwość wyboru miejsca, z którego zaczniesz zwiedzanie. My rozpoczęliśmy od fortu Ostróg, który jest oddalony od parkingu o około 300 metrów, a dopiero później poszliśmy do donżonu.
Fort Ostróg i historia oficerów z Offlagu VIIIB
Fort Ostróg to jedna z kilku budowli, z których składa się potężna pruska Twierdza Srebrna Góra. Początkowo, jej zadaniem była ochrona lewej strony przełęczy srebrnogórskiej i wsparcie militarne dopiero co zdobyty przez Prusaków Śląsk. Z czasem istnienie umocnień w tym miejscu straciło na ważności i podjęto decyzję o wycofaniu wojsk, po czym warownia zaczął podupadać i powoli zmieniać się w ruinę.
Żołnierze w grubych murach Fortu Ostróg pojawili się po raz kolejny dopiero w roku 1939, kiedy postanowiono tutaj umieścić więzienie dla oficerów Wojska Polskiego. Garnizon nie był zbyt silnie obsadzony, ale położenie wystarczyło, by skutecznie odstraszać potencjalnych uciekinierów. Jednak próby ucieczek się zdarzały, a nawet jedna z nich zakończyła się sukcesem. Nie będę CI jednak zdradzał szczegółów całej historii, bo zdecydowanie lepiej usłyszeć ją z ust tutejszych przewodników w mrocznych i tajemniczych zabytkowych korytarzach.
Jak już wspominałem wielokrotnie, w przypadku opisywania dolnośląskich atrakcji, oprowadzacze w tym regionie stoją na niesamowicie wysokim poziomie. Sposób mówienia i przekazywania ciekawostek, ubiór stosowny do epoki i duże poczucie humoru, to wizytówka dolnośląskich przewodników. Tak było w kopalni Podgórze i w kopalni w Złotym Stoku i tak też jest tutaj. To właśnie przewodnicy, którzy potrafią zachęcić słuchaczy do aktywnego uczestnictwa w zwiedzaniu, są największą atrakcją fortu. Doskonale potrafią wykorzystać niezbyt bogatą ekspozycję, a braki w gablotach kamuflują niesamowitą opowieścią. Ja lubię historię i raczej nie będę obiektywny, ale widziałem dzieciaki, które wkręciły się niesamowicie w toczącą się opowieść, a to jest najlepsza reklama. Naprawdę! Jeżeli będziesz miał odrobinę czasu, to nie omijaj fortu. Warto go zwiedzić!
Twierdza Srebrna Góra i największy w Europie donżon — wycieczka do XVIII wieku
Po zwiedzaniu Fortu Ostróg przyszedł czas na wyprawę do serca Twierdzy Srebrna Góra, czyli największego donżonu w całej Europie. Donżon to najprościej mówiąc, ostatni bastion w twierdzy. Pierwsze tego typu budowle mieszkalno-obronne powstały w centralnym punkcie zamków już w X wieku we Francji. Inne kraje zauważyły, jak bardzo jest to przydatna budowla i niedługo po tym, każdy zamek w Europie miał miejsce obrony ostatecznej.
Donżon w Srebrnej Górze pełnił identyczną funkcję. W jego wnętrzu umieszczono kazamaty dla wojska, które miało bronić wzgórza za cenę życia. Warto wiedzieć, że pobyt w murach twierdzy nie był komfortowy. Zimno, wilgotno, buro i ponuro, a do tego rygor na każdym kroku. No i służba trwająca minimum 20 lat. A jak któryś zachorował i trafiał do medyka na etacie, to mógł wybrać pomiędzy lewatywą a przypalaniem żelazem (podobno 100% skuteczność).
Tylko jedna armia sprawdziła działami grubość murów Twierdzy Srebrnogórskiej. W roku 1807 wojska napoleońskie przybyły do Srebrnej Góry i rozpoczęły natarcie. Trwało ono zaledwie kilka dni i ograniczało się jedynie do ciągłego ostrzału, ale nie przyniosło ono wielkich efektów, a sama twierdza wyszła z tego prawie bez uszczerbku.
Wycieczka po okolic
Walory turystyczne Srebrnej Góry odkryto już w II połowie XIX. Majestatyczna twierdza, która wcześniej służyła za poligon doświadczalny, na którym testowano nowe rodzaje uzbrojenia, stała się celem wędrówek pierwszych turystów. Dziś wznoszące się na ponad 30 metrów mury warowni w dalszym ciągu zachwycają zwiedzających. By dotrzeć na sam szczyt, należy pokonać kilkaset metrów po asfaltowej drodze, lub wybrać drogę po stromych skarpach. Na miejscu musisz okazać wcześniej zakupiony bilet albo też kupić go tu na miejscu no i poczekać na przewodnika.
Możesz co prawda zwiedzać twierdzę samodzielnie, lecz uwierz mi, nie warto! Cały urok wycieczki po zabytkowych umocnieniach, to właśnie wędrówka z doświadczonym przewodnikiem. Ubrani w stroje z epoki, świetnie przygotowani merytorycznie i wykazujący się dużym poczuciem humoru są kwintesencją swojego zawodu.
Mnie ten sposób przedstawienia historii bardzo się spodobał, co ważne, sposób przekazywania informacji odpowiada zarówno dorosłym, jak i najmłodszym. Przewodnicy opowiedzą Ci o genezie warowni, o tym, jak mieszkało się w ponurych kazamatach i jakie kary obowiązywały tych, którzy nie wykonywali poleceń. Oprócz tego dowiesz się, skąd wzięły się popularne powiedzonka jak: spalić na panewce, czy zostać mięsem armatnim. Nie zdradzę odpowiedzi, lepiej usłyszeć je tam na miejscu.
Koniec zwiedzania twierdzy z przewodnikiem nie oznacza końca zwiedzania donżonu. O ile będziesz miał ochotę, to wejdź na szczyt budowli. Tam możesz usiąść na ławeczce i podziwiać panoramę okolicy, która zachwyca. Nikt Cię stąd nie wygoni, więc to dobry moment na małą przekąskę i chwilę relaksu przed dalszą trasą.
Krótkie kalendarium historyczne
- 1765 -1777 – rozpoczęcie/zakończenie budowy.
- 1800 – śmierć Fryderyka Wielkiego, budowniczego twierdzy. W tym samym roku twierdzę odwiedził ambasador USA w Berlinie John Quincy Adams, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych.
- 28 czerwiec 1807 – oblężenie twierdzy przez wojska napoleońskie.
- 1830-1848 – przemianowanie twierdzy na więzienie dla działaczy ruchu „Młodych Niemców”.
- 1 Stycznia 1860 – rozkaz likwidacji fortecy.
- 1867 – warownię opuszcza ostatni żołnierz. Wykorzystanie budynków za poligon doświadczalny nowoczesnej artylerii.
- II połowa XIX wieku – początek ruchu turystycznego. Wstrzymano niszczenie twierdzy.
- 1939-1941 – w twierdzy urządzono więzienie dla polskich oficerów.
- 1965 – podpisanie porozumienia pomiędzy PTTK i ZHP, co doprowadziło do uprzątnięcia II Fortu Rogowego i nadania mu imienia „Harcerz”.
- 1969 – uprzątnięcie Fortu Ostróg.
- 28 czerwca 1978 – utworzenie na terenie Donjon (Donżonu) muzeum ciężkiej broni palnej.
- 14 kwietnia 2004 – Twierdza Srebrnogórska zostaje uznana za pomnik historii.
Twierdza Srebrna Góra i Fort Ostróg fakty, informacje i ciekawostki
- Niepowtarzalna – Twierdza w Srebrnej Górze to jedyna tego typu atrakcja w Polsce.
- Największa — Donżon twierdzy to największa tego typu budowla w Europie.
- 5000 tys.– tylu robotników wznosiło fortyfikacje.
- 151 pomieszczeń (kazamat) – tyle pomieszczeń wybudowano dla przyszłej obsługi warowni.
- 3756 – to liczba żołnierzy, którzy obsadzili warownię, strzegąc przełęczy Srebrnogórskiej.
- 264 – to liczba dział i moździerzy, które straszyły potencjalnych najeźdźców.
- 5 miesięcy – zapasy zgromadzone wewnątrz twierdzy oraz wykopane studnie gwarantowały do 5 miesięcy samowystarczalności w przypadku oblężenia.
- 9 studni – zapewniało wodę obrońcom. Najgłębsza ze studni została wydrążona w skalne na głębokość 84 metrów.
- 12 metrów – to grubość murów Donżonu.
- Fort Ostróg — znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Gór Sowich.
- Był to fort pomocniczy Twierdzy Srebrnogórskiej.
- W czasie II wojny – pełnił funkcję ciężkiego więzienia (Offlag VIIIB) dla oficerów wziętych do niewoli.
- Próby ucieczek – było ich kilka, lecz tylko jedna zakończyła się sukcesem. Z 10 uciekinierów, trzem udało się zbiec.
- Lotnisko paralotniowe – w czasie ładnej pogody w niebo ze wschodniego stoku góry wzbijają się paralotnie.
- Dziadek Giertycha – jednym z więźniów Offlagu był dziadek znanego polityka Romana Giertycha.
- Twierdzę zbudowano w latach 1765 – 1777.
- Twierdza miała za zadanie zabezpieczyć militarnie podbity przez Prusaków Śląsk.
- Twierdza Srebrna Góra stoi na wzgórzu na wysokości 686 metrów, a Fort Ostróg na sąsiednim wzgórzu na wysokości 627 metrów.
- Twierdza składa się z 6 fortów.
- Budowa całego kompleksu trwała 12 lat.
- W budowie brało udział prawie 5 tysięcy robotników.
- Budowę finansowano z nałożonego na Ślązaków podatku.
- Twierdza Srebrna Góra kosztowała ponad półtora miliona talarów.
- W twierdzy miało stacjonować ponad 3 tysiące żołnierzy.
- Jednym z gości zwiedzających twierdzę był w roku 1800 ambasador USA (późniejszy prezydent), John Quincy Adams.
- Twierdza były tylko raz zaatakowana. Wojska Napoleona ostrzelały fort w roku 1807.
- Rozkaz likwidacji twierdzy wydano w roku 1860.
- W roku 1974 na terenie twierdzy otwarto muzeum ciężkiej broni palnej.
- Od roku 2004 Twierdza Srebrna Góra uznana została za pomnik historii.
