Carcassonne średniowieczne miasto twierdza we Francji

Carcassonne to niezwykły zabytek, uważany dziś za najlepiej zachowane, średniowieczne miasto, które przetrwało wichry historii w stanie zbliżonym do oryginalnego. Stojące na wzgórzu warowne miasto otoczone jest murami obronnymi, na które składają się aż cztery różne okresy architektury militarnej. Ogromny kompleks historyczny przyciąga rocznie ponad trzy miliony turystów, nic więc dziwnego, że przyciągnęło także i nas.

Carcassonne położenie miasta i jego znaczenia

Carcassonne leży przy ruchliwej drodze pomiędzy Pirenejami a Francją. Dawniej przebiegały tędy niezwykle ważne szlaki handlowe, którymi płynęły wszelkie dobra znad Morza Śródziemnego we wszystkich możliwych kierunkach. Poza towarami ze wszystkich stron świata do Carcassonne trafiały także nowinki, wynalazki oraz idee, a także mieszały się przeróżne kultury, co widać doskonale w architekturze i tutejszej kuchni. Jednak to nie wyłącznie szlaki handlowe przyczyniły się do powstania miasta w tym właśnie miejscu i jego późniejszego rozkwitu. Carcassonne leży na płaskowyżu z piaskowca, który wydaje się idealnym miejscem na budowę miasta.

Przez wieki kolejni władcy odcinali miejską zabudowę od reszty kraju coraz to nowocześniejszymi i bardziej przemyślanymi murami obronnymi. Dodatkowo rzeka Aude, wypływająca ze zboczy pirenejskich, płynące z południa na północ, utrudnia dostęp do miasta. Kolejne naturalne granice to potężne pirenejskie szczyty na południu i gęste lasy na stromym paśmie górskim Montagne Noire na północy. Takie położenie od samego początku czyniło z Carcassonne łącznika pomiędzy różnymi kulturami i ówczesnymi potęgami, a także dawało siłę, by się przed nimi bronić.

Carcassonne i jego burzliwa historia

Natura tak dobrze spisała się, rzeźbiąc okolice Carcassonne, że ludzie zbudowali tu miasto w VIII wieku przed naszą erą w zasadzie bez potrzeby zmieniania czegokolwiek. Co prawda była to wówczas jedynie niewielka osada otoczona wałem ziemnym, ale stała się podstawą do budowy późniejszego miasta, które dziś możemy podziwiać. Pierwszymi mieszkańcami tych ziem było celtyckie plemię Wolków Tekosagów. Rozwijali oni swoją kulturę przez kilka wieków, aż do czasu, gdy ruszyły podboje Rzymian, którzy po ciężkich przeprawach założyli tu prowincję Narbona. Po Rzymianach pozostały do dziś resztki murów obronnych, które niegdyś chroniły miasto.

Z czasem dawna osada zmieniła się w miasto dolne, a wszystkie najważniejsze instytucje i urzędy, zostały przeniesione do nowego miasta nazwanego wysokim, ukrytego za dodatkowymi murami. Po Rzymianach przyszli Wizygoci i rządzili Carcassonne przez kolejne trzysta lat. W roku 725 do prowincji dotarli Arabowie i rozpoczęli kilkuwiekową okupację miasta. Trzysta lat później Frankowie postanowili przejąć miasto i po wielu krwawych bitwach podporządkowali sobie górne miasto, pozostając w nim aż do upadku imperium frankońskiego.

Carcassonne na linii czasu

Aby w przejrzysty sposób oddać historię Carcassonne, stworzę poniżej linię czasu, na której pojawią się najważniejsze wydarzenia, jakie przytrafiły się miastu.

• Wiek VI przed naszą erą — Wczesną osadę przeniesiono na wzgórze w miejsce dzisiejszego wysokiego miasta. Decyzja ta spowodowana była prawdopodobnie przez nasilające się najazdy okolicznych plemion lub przesunięcie się koryta rzeki.
• Rok 118 przed naszą erą — Rzymianie tworzą prowincję Narbonne, której częścią zostaje miasto Carcassonne.
• Początek I wieku — Rzymianie stawiają w Carcassonne zamek.
• Koniec III wieku — Rzymianie wznoszą pas murów galijsko-rzymskich (część z nich stoi w obrębie miasta do dziś).
• Wiek V — Wizygoci najeżdżają rzymską prowincję Narbonne i zajmują górne miasto, w którym pozostają przez kolejne trzy wieki.
• Rok 725 – Arabowie zajmują miasto i okupują je przez kilkadziesiąt kolejnych lat.
• Rok 759 – Frankowie zdobywają miasto. Kilkanaście lat później po upadku imperium frankońskiego rozpoczyna się okres feudalizmu w Europie Zachodniej.
• Rok 1209 – Oblężenie wysokiego miasta Carcassonne przez armię Krucjaty przeciw Albigensom. Pomimo niezwykle bohaterskiej obrony miasta zostaje ono zdobyte i proklemowany zostaje nowy Hrabia Carcassonne.
• Koniec 1226 – Wicehrabstwo Carcassonne zostaje oficjalnie wcielone do korony francuskiej.
• Rok 1240 – Nieudane oblężenie Carcassonne przez Rajmunda Trencavela (potomka dawnych hrabiów Carcassonne), próbującego odzyskać ziemie przodków.
• Rok 1247 – Założenie miasta dolnego, do którego zostają przeniesione wszystkie funkcje polityczne, administracyjne i religijne.
• Rok 1335 – Książę Walii zwany Czarnym Księciem, najeżdża Carcassonne i niszczy dolne miasto.
• Wieki XVI i XVII — Wojny religijne wybuchające w całej Europie pustoszą okoliczne prowincje, jednak miasto Carcassonne pozostaje wierne kościołowi katolickiemu, aż do czasów rewolucji francuskiej.
• Rok 1793 – Podczas Rewolucji Francuskiej zostają spalone wszystkie archiwa w mieście, zamknięta kaplica zamkowa i po części wyburzony kościół parafialny Saint-Sernin. Oszczędzono katedrę, lecz wyniesiono z jej wnętrza wszystkie sprzęty i urządzono w niej magazyn na paszę i inne zapasy niezbędne dla wojska.
• Rok 1844 – Rozpoczyna się restauracja i odbudowa najstarszej części miasta.
• Rok 1852 – Za sprawą Napoleona rusza odbudowa całego miasta Carcassonne. Efekty prac możemy dziś podziwiać, podczas spacerów po uroczych uliczkach górnego miasta.

Upadek Carcassonne i późniejszy powrót do świetności

Najtrudniejszym okresem dla miasta Carcassonne był wiek XVII. Dotychczas miasto odgrywało bardzo ważną rolę jako twierdza graniczna pomiędzy Królestwem Francji a ziemiami pozostającymi pod wpływem hiszpańskim. Jednak po licznych zwycięstwach w roku 1659 Francuzi przejęli kontrolę nad prowincją Roussillon i granica z Hiszpanią znacznie się oddaliła. W takiej sytuacji potężnie ufortyfikowane miasto straciło swoją wartość strategiczną oraz militarną i rozpoczął się powolny upadek starej twierdzy.

Na początku XVIII wieku okoliczni mieszkańcy zaczęli traktować średniowieczną twierdzę jak kamieniołom i pozyskiwali z niej kamień do budowy domów i zabudowań gospodarczych w mieście dolnym. Ten grabieżczy proceder trwał aż do XIX wieku, a zatrzymał go dopiero Jean Pierr Cros Mayrevieille, miejscowy historyk i znawca średniowiecza. Interweniował on u samego Napoleona, którego przeraził los wspaniałego zabytku.

Prace remontowe i restauracyjne ruszyły w roku 1852 i trwały do 1910. Dzięki zapobiegliwości i zaangażowaniu wielu ludzi Carcassonne może dziś szczycić się przed odwiedzającymi je turystami, unikalnym kompleksem średniowiecznych fortyfikacji, obejmujących całe miasto.

Architektura militarna Cite de Carcassonne obejmująca tysiąc lat historii

Najstarsze mury obronne w Carcassonne pochodzą z IV wieku i zostały zbudowane przez Rzymian. Mury te, wraz z niektórymi wieżami, zostały częściowo odbudowane w niemal połowie swojej długości. Fortyfikacje gallo-rzymskie to precyzyjnie dopasowane kamienie i cegły, łączące wieże obronne oddalone od siebie o piętnaście metrów. Kolejną ważną częścią militarną miasta jest zamek, zbudowany na początku epoki feudalnej przez rodzinę wicehrabiego Trencavel. Zbudowali oni potężne zamczysko w sercu miasta i przeprowadzili naprawy istniejących murów obronnych oraz dodali pas nowych, znacznie potężniejszych umocnień.

Zamek Carcassonne ma wymiary 80 metrów na 40 metrów i zamyka w sobie pałac hrabiowski oraz magazyny i instalacje wojskowe. Dla wzmocnienia obrony zamek został otoczony fosą i ziemnym nasypem. Zamek można zwiedzać z przewodnikiem za niewielką opłatą.

Pod koniec XIII wieku Ludwik IX zwany Świętym, nakazał budowę dodatkowych zewnętrznych murów wokół miasta. Jego syn Filip III Śmiały, po śmierci ojca dołożył własne instalacje obronne, nowe bastiony i wieże obronne, które uważa się dziś za przykład doskonałości ówczesnej sztuki militarno-obronnej. Każda z wież obronnych była w zasadzie oddzielnym i samowystarczalnym bastionem, mogącym w pojedynkę odpierać ataki licznych sił wroga.

W wieku XIV wszystkie prace zostały zakończone i miasto Carcassonne otrzymało ostateczny kształt, który zachowało do dziś.

Zwiedzanie miasta

Nim wejdziesz do Górnego Miasta, powinieneś przespacerować się wokół jego murów, by popatrzeć na Carcassonne z kilku perspektyw. Dobrze, gdybyś mógł zostać w mieście przez kilka dni i zaplanować zwiedzanie o różnych porach dnia, a nawet nocą. Stare mury wyglądają zupełnie inaczej w porannym słońcu i podczas jego zachodu. Wieczorem lampy podświetlają całe miasto i wygląda to obłędnie. Do Carcassonne należy wejść główną bramą Napoleońską, która prowadzi prosto do Zamku Hrabiowskiego (Chateau Comtal). Nim jednak dostaniesz się tam, musisz przejść przez niewielką wieżyczkę i podwójny most zwodzony, zbudowany nad szeroką fosą niegdyś wypełnioną wodą.

Idąc dalej, trafisz do dwóch bliźniaczych wież obronnych, pochodzących z czasów Filipa Śmiałego. Są one ogromne, mają wysokość 25 metrów, a ich mury grubość 4 metrów. Obie wieże zostały tak skonstruowane, by odbijały pociski miotane spoza murów, co było niezwykle nowoczesnym rozwiązaniem w tamtych czasach. Pomiędzy wieżami znajduje się brama wjazdowa, chroniąca dostępu do górnego miasta. Wieże obronne i brama są tak potężne, że w roku 1355 Czarny Książę, który stanął pod fortecą, zrezygnował z ataku na miasto i zadowolił się zniszczeniem miasta dolnego i podzamcza.

Teren pomiędzy zamkiem a pierwszą linią murów wypełnia średniowieczna zabudowa, w której mieszczą się sklepy, restauracje i przeróżne turystyczne atrakcje. Jeżeli masz szczęście i w mieście nie będzie zbyt tłoczno, poczujesz piękno i atmosferę otaczających cię zewsząd starych murów.

Zamek Hrabiowski w Cite de Carcassonne

Idąc dalej, zauważysz, że miasto zbudowano tak by wróg, gdy zdobędzie w jakiś sposób pierwszą bramę, rozbił się na potężnych murach Zamku Hrabiego, dodatkowo otoczonych fosą. Spacerując po mieście, dostrzeżesz również, że zamek jest twierdzą w twierdzy. Podobnie jak bramy Napoleońskiej tak i wejścia bronią dwie bliźniacze wieże, stanowiące główny punkt obronny. Poza nimi zamku broniło jeszcze dziewięć innych wież obserwacyjno-bojowych.

Mury tej doskonale chronionej twierdzy, postawione zostały wokół rozległego dziedzińca honorowego. W średniowieczu na samym jego środku rósł okazały wiąz, który w tych okolicach był symbolem szlachectwa, odwagi i honoru. Po stronie zachodniej znajduje się brama wjazdowa, przez którą można zejść nad brzeg rzeki Aude, mijając wcześniej barbakan.

Pałac Hrabiego, będący częścią zamku, podzielony jest na trzy części, które otaczają dziedziniec zamku z trzech stron. Po stronie zachodniej znajduje się główna część pałacu przylegająca do murów obronnych. Na południowej stronie- skrzydło z ogromnym salonem, a w północnej części znajdowała się kaplica, która zburzona została podczas rewolucji francuskiej.

Wszystkie części mieszkalne pałacu znajdują się na piętrze, a parter i piwnice zajmują magazyny, kuchnie, garnizon, lochy i wszystko to, co w zamku było niezbędne. W średniowieczu mury wewnętrzne wyposażone były w dodatkowe elementy drewniane, takie jak galerie, schody, pomieszczenia gospodarcze czy platformy widokowe i obronne.

W zamku znajduje się muzeum historyczne z pokaźną kolekcją zabytków kamiennych. Zobaczysz tu rzeźby rzymskie, sarkofagi, stele grobowe, amfory na wino i oliwę, a także elementy architektoniczne pochodzące z przeróżnych epok. Bardzo ciekawe są kawałki murów ozdobione malowidłami z okresu krucjat. Znajdziesz tu także wiele materiałów opowiadających o odbudowie górnego miasta. Wizyta w muzeum jest jak fantastyczna podróż w czasie przez całą historię miasta.

Bazylika Saint-Nazaire w Cite de Carcassonne

Bazylika Saint-Nazaire w Carcassonne jest połączeniem ciężkiego i topornego stylu romańskiego z lekkim i misternym gotykiem. W budowli widać również długą historię oraz wpływy wielu kultur i okresów. Nazwa bazyliki pochodzi od Nazariusza, syna żydowskiego ojca i chrześcijańskiej matki, który za obronę wiary na rozkaz Nerona trafił do lochów. Ostatecznie został ścięty, co pozwoliło na późniejszą jego kanonizację jako męczennika.

Najstarsza część świątyni to nawa romańska zbudowana w roku 1096, natomiast resztę bazyliki dobudowano w XII wieku. Najnowszą częścią budowli jest transept i chór. Zewnętrzna część kościoła zdobiona jest wielobocznymi wieżyczkami, rzeźbionymi rzygaczami, kamiennymi balustradami i przepięknymi, misternie zdobionymi witrażami. Dzięki witrażom rozmieszczonym po zachodniej stronie bazyliki, wnętrze kościoła zalewane jest kolorowym światłem, które wypełnia mrok kilku kaplic wewnątrz bazyliki.

Środek świątyni, dzięki smukłym kolumnom podpierającym gotyckie sklepienie, wydaje się elegancki i niezwykle piękny, a do tego rozległy i przestronny. Gra świateł na ciężkich kamieniach robi ogromne wrażenie i na długo pozostaje w pamięci. Poza niezwykłym wyglądem bazylika posiada również cenne ozdoby i zabytkowe dodatki. Zwróć szczególną uwagę na kaplicę Radulphe z grobem biskupa pochodzącym z 1266 roku. Poza tym koniecznie przyjrzyj się zabytkowym organom z XVII wieku oraz kamienną płytę z wykutą w niej płaskorzeźbą przedstawiającą oblężenie miasta z XIII wieku.

Ceny biletów

By dostać się na zamek w Carcassonne, musisz kupić bilet. Koszt takiej wejściówki może być różny, w zależności od pory roku oraz tego, czy na zamku odbywają się imprezy lub okolicznościowe wydarzenia. Dobrze jest zaopatrzyć się w bilet jeszcze przed wyjazdem, gdyż Carcassonne to popularne miejsce i może okazać się, że nie wejdziecie na zamek w dniu przyjazdu. By tego uniknąć, a także by nie stać w długich kolejkach do kasy, radzę kupić bilet na stronie internetowej, na której zawsze znajdziesz atrakcyjne ceny i liczne promocje.

Popularna gra planszowa

Gra planszowa Carcassonne uważana jest za jedną z najpopularniejszych gier strategicznych tego typu na świecie, w którą może w nią grać od 2 do 6 osób. Grę zaprojektował Kaus Jurgen Wrede, a na rynku pojawiła się w roku 2000. W grze nie ma klasycznej planszy, znanej z innych gier planszowych. Zamiast tego wszyscy gracze kolejno losują i wykładają na blat stołu kwadratowe karty zwane w grze kafelkami. Na kafelkach znajdują się fragmenty terenu i należy dodawać je do tych już leżących na stole.

Na kafelkach znajdziesz fragmenty łąk, miasta, klasztory i drogi. Punkty zdobywa się, ustawiając na wybranym i ukończonym fragmencie swojego pionka. Poza oryginalną grą istnieją dodatki do niej, a także inne, samodzielne gry oparte na pomyśle Carcassonne.

Cite de Carcassonne informacje praktyczne

• Górne miasto można zwiedzać samotnie lub w towarzystwie przewodnika. Do wyboru są przewodnicy mówiący w języku angielskim, włoskim, niemieckim i francuskim.
• Wejście za mury historycznego miasta jest darmowe.
• Bilet na zamek w Carcassonne kosztuje 7 euro za osobę dorosłą. Dzieci i młodzież wchodzą za darmo.
• Wędrówka przez stare miasto może być bardzo uciążliwa ze względu na pochyłość terenu, nierówności na drogach i często panujący tam tłok. Zatem osoby z dysfunkcją ruchową, poruszające się na wózku lub potrzebujące wsparcia osób trzecich mogą mieć duże problemy. W mieście nie ma wind, są za to strome i dość niebezpieczne schody.
• Na wyprawę do Carcassonne zabierz koniecznie wygodne buty i okulary przeciwsłoneczne, o ile masz zamiar zwiedzać miasto w najgorętszej porze dnia.
• Do miasta nie wolno wprowadzać zwierząt, nie wolno palić i targać z sobą dużych bagaży.
• Do górnego miasta nie można wjeżdżać samochodami. Duży parking znajduje się przy samej bramie do miasta, lecz najczęściej jest on zbyt mały i przez cały dzień bywa zapchany.
• Sporo parkingów znajdziesz w nowoczesnej części Carcassonne. Są one przeważnie płatne, lecz nie są to wysokie kwoty. Moim zdaniem najwygodniej jest zostawić auto na podziemnym parkingu w mieście i przespacerować się do górnego miasta. Ten, z którego my korzystamy to: Sq. Gambetta, 11000 Carcassonne.
• Jeżeli zostawisz auto na wyżej wymienionym parkingu, proponuję pójść w prawo i przejść przez rzekę Aude starym, średniowiecznym mostem Pont Vieux. To właśnie z niego rozpościera się najładniejszy widok na górne miasto Carcassonne.
• Jeżeli jesteś zmęczony lub zwyczajnie nie lubisz za dużo łazić, możesz zwiedzić dużą część miasta, siedząc na wozie zaprzęgniętym w konie. Przejazd taką bryczką wokół zamkowych murów kosztuje 8 euro za osobę.
• Ciekawym punktem widokowym jest ten znajdujący się na szczycie murów obronnych w samym środku Cite de Carcassonne.

Carcassonne fakty, informacje i ciekawostki

• Carcassonne w roku 1997 wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
• Średniowieczna warownia Carcassonne jako całość posiada także status pomnika historii.
• City de Carcassonne leży na prawym brzegu rzeki Aude, na południowy wschód od współczesnego miasta.
• Warowne miasto Carcassonne pochodzi ze średniowiecza, a otaczają je jeszcze starsze mury zbudowane przez Rzymian.
• Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Carcassonne pochodzą z VI wieku przed naszą erą.
• Carcassonne stało się atrakcją turystyczną już w XIX wieku.
• Według zapisków w roku 1905 City de Carcassonne odwiedziło 8366 cudzoziemców, a w roku 1930 było ich już 50 tysięcy.
• Miasto Carcassonne obecnie czerpie główne zyski z turystyki, jednak ogromny tłok i utrudnienia w komunikacji, zwłaszcza latem, powodują całą masę kłopotów i niechęć rodowitych mieszkańców miasta.
• W mieście każdego roku odbywa się sporo imprez kulturalnych, najważniejsze to:
  • Le festival de la Cite — Festiwal, który odbywa się każdego lata w teatrze Jean Deschamps. Są to spektakle teatralne i koncerty.
  • Le marathon de la Cite — Maraton, którego trasa przebiega przez wszystkie fortyfikacje Carcassonne i okolice miasta. Impreza ma miejsce na początku października.
  • L’ambrasement de la Cite — Pokaz sztucznych ogni, który odbywa się zawsze 14 lipca.
  • Les Médiévales — Pokaz średniowiecznych turniejów rycerskich zawsze na początku sierpnia.
• Szacuje się, że Cite de Carcassonne odwiedza około 3 milionów turystów rocznie.
• Polskim Carcassonne nazywany jest Szydłów.

Angielska wersja językowa