Pałac Topkapi w Stambule dawna siedziba sułtanów osmańskich

Pałac Topkapi w Stambule to jedna z największych atrakcji miasta. Sąsiaduje on z takimi zabytkami jak Hagia Sophia, Błękitny Meczet czy Cysterna Bazyliki i tak jak wielu uważam, że jest to zabytek, który trzeba odwiedzić, będąc w Stambule. Pałac Topkapi był siedzibą sułtanów przez niemal 400 lat i może poszczycić się niezwykle bogatą historią.

W artykule poniżej zebrałem dla Ciebie informacje praktyczne, które pomogą zorganizować wycieczkę do pałacu w taki sposób, by była miła, wygodna i przyjemna. Zebrałem również całą masę faktów oraz ciekawostek o samym pałacu, jego historii oraz ludziach w nim mieszkających.

Pałac Topkapi w Stambule informacje, które pomogą przygotować się do zwiedzania zabytku

Pałac Topkapi leży w starej dzielnicy Stambułu noszącej nazwę Fatih w najbliższym sąsiedztwie Hagia Sophia oraz Błękitnego Meczetu. Dobrym pomysłem jest zwiedzanie tych zabytków jednocześnie. Pomoże ci w tym bilet łączony na wyżej wspomniane atrakcje, dzięki któremu zaoszczędzisz czas i pieniądze.

Jeżeli planujesz zostać w Stambule przez kilka dni i chcesz wiele zobaczyć w tym czasie, polecam zakup kary miejskiej Stambuł: TouristPass. Pozwoli Ci ona odwiedzić ponad sto atrakcji w całym mieście i nie tylko. Jest ona bardzo przydatna, korzystamy z niej zawsze, gdy odwiedzamy miasto, zwłaszcza że kupisz dzięki karcie tańsze bilety na transport publiczny, a także otrzymasz dostęp do Internetu w postaci karty eSIM.

Zwiedzanie pałacu trwa około 3 godzin, ale ja spędziłem w nim ponad 5 godzin i wyszedłem tylko dlatego, że mieliśmy dość napięty terminarz. Uważam, że można by tam przesiedzieć cały dzień, by w pełni docenić bogactwo i piękno pałacu, choć i tak nie zobaczyłbyś wszystkiego. Jednak niewielu dysponuje nieograniczonym czasem, a Stambuł to miasto pełne atrakcji i zabytków, które trzeba zobaczyć, tak więc dobrze zaplanuj zwiedzanie miasta.

Jako że Pałac Topkapi leży w samym sercu Stambułu, w otoczeniu innych popularnych zabytków, dotarcie do niego jest bardzo proste. Najwygodniej jest skorzystać z linii tramwajowej Ti lub wskoczyć do któregoś z autobusów jadących do centrum. Najbliższymi przystankami są Sultanahmet i Gulhane.

Pamiętaj, że przed wejściem do pałacu zostaniesz poddany skanowaniu i kontroli bezpieczeństwa, a twój bagaż zostanie prześwietlony tak jak na lotnisku. Uważaj więc by nie zabierać z sobą przedmiotów, które mogą zostać uznane za niebezpieczne.

Ceny biletów w dzisiejszych czasach mogą zmieniać się każdego dnia, dlatego też odsyłam cię do strony internetowej, gdzie znajdziesz aktualne informacje. Często zdarzają się tam promocje i okazje, które dodatkowo pozwolą ci zaoszczędzić parę groszy.

Mama nadzieję, że powyższe informacje pomogą w organizowaniu wycieczki do najsłynniejszego pałacu sułtańskiego w Stambule.

Pałac Topkapi w Stambule jego historia i dzieje pięknego zabytku

Jak wspomniałem wyżej Pałac Topkapi ma prawdopodobnie bardziej barwną historię niż wiele innych zabytków razem wziętych. Przez niemal 400 lat mieszkali w nim rozpustni, a czasem szaleni sułtani ich rodziny i konkubiny, a także setki ambitnych i przewrotnych dworzan. W sułtańskim haremie knuli intrygi sprytni eunuchowie, a sułtańskie kochanki prześcigały się w sposobach zadowalania swojego pana i sposobach pozbycia się konkurentek.

Pierwsze budynki pałacu pojawiły się w Stambule tuż po zdobyciu Konstantynopola przez Mehmeta Zdobywcę w roku 1453. Kolejni sułtani powiększali sam pałac oraz otaczające go parki i stawiali nowe budynki. Każdy kolejny władca obierał sobie za cel pozostawić siedzibę sułtańską piękniejszą i bogatszą od poprzedniej.

Pałac przestał być siedzibą sułtanów w XIX wieku, kiedy to przeniesioną ją do nowego pałacu, zbudowanego w stylu europejskim nad samym brzegiem Bosforu, ale tu już zaczyna się inna historia.

Pałac Topkapi w Stambule zwiedzanie zabytku

Pałac Topkapi należy do grona zabytków, które bezwzględnie należy odwiedzić, będąc w mieście. Jest on nie tylko miejscem o ogromnym znaczeniu historycznym, ale także architektonicznym arcydziełem architektów osmańskich. Przy odrobinie wyobraźni zwiedzanie pałacu będzie jak podróż w czasie.

Osmańscy inżynierowie przejęli od bizantyjskich budowniczych zwyczaj oddzielania władców od reszty ludzi, dlatego też Pałac Topkapi posiada cztery dziedzińca, a każdy następny ograniczał dostęp do terenów przeznaczonych wyłącznie dla sułtana. Był to ostatni wewnętrzny dziedziniec, w którym stał pałac sułtański i harem, dostępny jedynie dla najbardziej zaufanej służby.

Brama Imperialna oddzielająca tereny pałacu od miasta oraz Dziedziniec Janczarów

Głównym wejściem do miasta była Brama Imperialna, znajdująca się w zewnętrznym murze, który oddzielał tereny pałacowe od miasta. Zbudowano ją za panowania zdobywcy Konstantynopola Mehmeda II Zdobywcy, który uczynił Stambuł stolicą imperium osmańskiego.

Brama Imperialna zwana także Bramą Cesarską prowadzi na pierwszy dziedziniec noszący nazwę Dziedziniec Janczarów lub Dziedziniec Paradny. Znajduje się tu sporo zabytków godnych uwagi w tym Hagia Irena, najstarszy bizantyjski kościół, który jako jeden z niewielu w Stambule nie został nigdy zamieniony na meczet. Pełnił on funkcję składu broni aż do XIX wieku, by w końcu stać się cennym muzeum.

Kawałek dalej stoi kolejny ciekawy budynek pełniący niegdyś funkcję mennicy cesarskiej. Po zdobyciu Konstantynopola przez Turków zaczęto wybijać w nim monety osmańskie. Ciekawostką jest to, że w XIX wieku przeorganizowano bicie monet i unowocześniono technikę przy pomocy specjalistów z Wielkiej Brytanii. Tym samym ukrócono nagminne fałszowanie monet osmańskich, które niemal doprowadziło do upadku dynastii. Po upadku sułtanatu i utworzeniu nowej mennicy w Ankarze powstało muzeum, które dziś możesz zwiedzać.

Dziedziniec Janczarów był częścią pałacu, lecz dostępny był dla wszystkich mieszkańców Stambułu. Przestrzeń dziedzińca ma dość nieregularne kształty i przez całą długość ciągnie się szeroka niemal trzystumetrowa aleja. To tutaj na terenie dziedzińca maszerowały procesje oraz urządzano obchody świąt państwowych. Tu również ćwiczyli janczarzy, jeźdźcy z osobistej gwardii sułtańskiej. Poza tym na dziedzińcu mieściły się różne instytucje takie jak Urząd Skarbowy, szpital oraz piekarnie.

• Brama Imperialna została zbudowana w XV wieku.
• Jest najstarszą budowlą całego kompleksu pałacowego.
• Brama Imperialna zawdzięcza swój dzisiejszy, elegancki wygląd renowacjom, którym została poddana w XIX wieku.
• Brama zdobiona jest złotymi inskrypcjami będącymi wersetami z Koranu oraz sułtańskimi pieczęciami i zwrotami wychwalającymi kolejnych władców.

Brama Środkowa i drugi dziedziniec

Kolejną bramą, którą trzeba przekroczyć, by dostać się na drugi dziedziniec, jest Brama Środkowa zwana też Bramą Pozdrowień. Jest to budowla wyglądająca nieco dziwnie w tym miejscu, gdyż dzięki strzelistym wieżom i blankom na murach przypomina bardziej średniowieczny zamek europejski niż budowlę osmańską.

Brama pomiędzy pierwszym i drugim dziedzińcem została wzniesiona w roku 1524 przez Sulejmana I Wspaniałego, który ściągnął słynnych budowniczych z dopiero co podbitych Węgier. Wstęp na drugi dziedziniec mieli jedynie służący wypełniający rozkazy sułtana, administratorzy i członkowie rady doradczej władcy. Wszyscy inni musieli okazać specjalne zezwolenie na wejście na teren pilnie strzeżonego dziedzińca. Oczywiście nikt poza zaufaną strażą sułtana nie miał prawa nosić broni po przekroczeniu bramy.

Teren drugiego dziedzińca nazywany jest czasami Placem Dywanu, gdyż to tutaj urzędowała Rada Imperialna stanowiąca gremium doradcze sułtana. Pomieszczeniem, które służyło jako miejsce spotkań rady, jest Izba Kopułowa. To tutaj ustalano najważniejsze sprawy dla państwa i dworu. Zwyczajowo sułtan nie brał udziału w obradach, ale na koniec to właśnie on podejmował decyzję o tym, czy ustalenia rady mają zostać wprowadzone w życie. Za pomocą sprytnych przejść i kotar władca lub jego szpiedzy mogli podsłuchiwać rozmowy prowadzone w izbie.

Drugi dziedziniec w czasach gdy Pałac Topkapi przeżywał swoje najlepsze lata, tętnił życiem, a było to, jak udało mi się dowiedzieć, za panowania Sulejmana I Wspaniałego, który był nie tylko sprawnym władcą i dzielnym wojownikiem, ale także mecenasem kultury i sztuki. Ogrody pałacowe pełne były zwierząt, odbywały się tam pokazy sztuki i czytanie poezji. W pomieszczeniach pod dziedzińcem znajdowały się stajnie oraz pomieszczenia techniczne, w których przechowywano między innymi powozy. Tam również znajdowała się specjalna cysterna na wodę, będąca zabezpieczeniem w razie oblężenia pałacu. Teren dziedzińca to w zasadzie wielki park z budynkami i rozstawionymi wokół kioskami, koszarami, haremem, salami audiencyjnymi i sypialniami dla ważniejszej służby.

• Brama Pozdrowień ozdobiona jest religijnymi inskrypcjami oraz monogramami sułtana.
• Jest to faktyczna brama wiodąca do Pałacu Topkapi.
• Jedynie sułtan i jego matka mogli wjechać na teren drugiego dziedzińca konno.
• Każdy, kto przekraczał bramę, miał obowiązek pozdrowić sułtana, stąd jej nazwa.
• Ważną częścią drugiego dziedzińca są kuchnie sułtańskie. Znajduje się w nich dzisiaj muzeum, gdzie zobaczysz ponad 10 tysięcy cennych eksponatów takich jak srebrne i złote zastawy, porcelana z Chin i Europy.
• To, co wystawiono w gablotach to podobno jedynie niewielka część wszystkich zbiorów zalegających w przepastnych magazynach pałacu.
• Ważną częścią tej części pałacu był sułtański harem.

Pałac Topkapi i królewskie kuchnie

Po prawej stronie dziedzińca znajdują się pałacowe kuchnie, w których obecnie urządzone jest muzeum pełne niezwykłej ceramiki, ozdób oraz sprzętów kuchennych pochodzących ze wszystkich okresów. Kuchnie w pałacu były jednym z ważniejszych miejsc, dlatego też zajmowały dużą część terenów wewnętrznego dziedzińca. W najlepszych latach dla pałacu w kuchniach zatrudniano niemal tysiąc kucharzy i pomocników kuchennych. Musieli oni przygotować kilka posiłków dziennie dla całego dworu, który liczył sobie bez mała 4 tysiące ludzi.

Jednym z pomieszczeń znajdowała się niegdyś królewska cukiernia nazywana Helvahane, w której pracowali cukiernicy z całego świata, dostarczając na sułtańskie stoły najdoskonalsze desery i smakołyki, jakie tylko można było zdobyć w podbitych krajach.

Pałac Topkapi i sułtański harem

Królewski harem w pałacu Topkapi był ważną częścią codziennego życia władcy. Wejście do niego znajduje się pod Wieżą Sprawiedliwości po lewej stronie drugiego dziedzińca. By dostać się do haremu, musisz kupić oddzielny bilet, o ile nie był on wcześniej doliczony do tego, który kupiłeś.

Wszyscy myślą w tym i ja wcześniej, że harem był miejscem rozpusty, w którym sułtan korzystał ze swojej władzy nad uwięzionymi tam kobietami. W rzeczywistości jednak miejsce to jest bardziej prywatnym domem sułtana i jego rodziny. Władca mieszkał tam wraz z matką i żoną, a także dziećmi. Słowo harem oznacza miejsce prywatne i niedostępne dla innych.

Oczywiście w haremie mieszkały także konkubiny sułtana. W najlepszych latach było ich ponad trzysta. Wszystkie mieszkanki haremu przechodziły dokładną edukację w pałacowej szkole. Uczono je języków, kultury islamskiej, sztuki makijażu, ubioru i zachowania na dworze. Poza tym kształcono je w kierunku sztuki, do której wykazywały talent, był to śpiew, malarstwo czy taniec. Po zakończeniu nauki dziewczyny stawały się damami dworu dla starszych mieszkanek haremu, żony i matki sułtana, a gdy wykazywały się szczególną urodą lub talentem trafiały pod skrzydła czy też kołdrę samego władcy.

Podział wpływów i pozycji w haremie był dość skomplikowany. Prawo islamu pozwala sułtanowi mieć cztery prawowite żony, które zdobywały władzę w zależności od tego, czy urodziły córkę lub syna. Najważniejszą z żon była tak, która posiadała własny majątek ziemski, którym zarządzała przy pomocy własnych eunuchów. Mogła ona wydawać rozkazy wszystkim na dworze w tym także wielkiemu wezyrowi, oczywiście nigdy nie robiła tego wbrew rozkazom samego władcy. Jej wpływ na dwór, a często także na całe państwo był bardzo wysoki.

Harem jest ogromny, ma pięć pięter i posiada ponad 300 pomieszczeń i był swoistym pałacem w pałacu. Zwiedzać można tylko jedno z pięter. Nim wejdziesz do budynku, zwróć uwagę na pięknie dekorowane pomieszczenia korpusu strażników pałacowych. Zaraz za wejściem znajduje się skarbiec haremu, potem sala z fontanną wyłożona pięknymi płytkami ceramicznym, a także specjalny kamień, który ułatwiał sułtanowi wsiadanie na konia. Kawałek dalej zobaczysz meczet eunuchów. Początkowo eunuchami byli biali mężczyźni, z czasem jednak zaczęto używać czarnoskórych mieszkańców Egiptu. Było ich w haremie ponad dwustu, strzegli drzwi i dostępu do poszczególnych pomieszczeń, a także usługiwali kobietom.

Ciekawym pomieszczeniem jest sala audiencyjna, w której konkubiny czekały na wezwanie do sali cesarskiej, gdzie oczekiwał ich sułtan. Kolejnym pomieszczeniem, na które powinieneś zwrócić uwagę, jest tajna komnata zbudowana przez sułtana Murata II w roku 1578. Wyjątkowe jest to, że niemal w całości zachowała ona swój oryginalny wygląd i dekoracje. W sali znajduje się specjalnie zaprojektowana fontanna, w której woda spada do misy tak, by utrudnić podsłuchiwanie. Nie jest to jedyne tajne pomieszczenie, w zasadzie każdy kolejny sułtan chciał mieć własne pomieszczenie, w którym czuł się bezpiecznie i swobodnie.

Pałac Topkapi w Stambule i trzeci dziedziniec

Kolejną przestrzenią w pałacu był trzeci dziedziniec znajdujący się za Bramą Szczęśliwości. Było to miejsce doskonale strzeżone, dostępne wyłącznie dla garstki uprzywilejowanych mieszkańców pałacu. Każdy z nich musiał posiadać specjalne zezwolenie na przebywaniu w tej części pałacu. Przebywali tu najbardziej zaufani strażnicy sułtańscy oraz biali eunuchowie, którzy usługiwali rodzinie sułtana.

Na Trzecim Dziedzińcu mieściły się budynki Uniwersytetu Pałacowego oraz piękna Bibliotek Ahmeda III. Był tu także skarbiec z kosztownościami, budynek ze strojami sułtańskimi oraz kolekcją zegarów. Na ścianach wisiały portrety władców oraz obrazy z cytatami Koranu. W Sali Tronowej zebrano cenne relikwie muzułmańskie, które również dziś możesz obejrzeć.

Pośród relikwii zobaczysz płaszcz proroka Mahometa, który zakładał na siebie sułtan podczas ramadanu. Są tu również miecze Mahometa oraz pierwszych kalifów. Widziałem pieczęć Mahometa, ząb proroka i włosy z jego brody. Nie mam pewności co do autentyczności wszystkich relikwii, ale Turcy oddają tym przedmiotom boską cześć.

Skarbiec Cesarski w Pałacu Topkapi

Duże wrażenie zrobił na mnie Skarbiec Cesarski. Zebrano w nim prawdziwe cuda należące do władców osmańskich. Według informacji, jakich udzielił mi przewodnik, Skarbiec Cesarski w Pałacu Topkapi jest jednym z najbogatszych na świecie, a jego najcenniejsze skarby to między innymi sztylet ceremonialny Topkapi wysadzany ogromnymi szmaragdami oraz Diament Sułtanów, ogromny ważący 86 karatów diament w kształcie łzy. Kamień osadzono w otoczeniu 48 mniejszych diamentów i muszę przyznać, że wygląda niesamowicie. Inną jego nazwą jest Diament Łyżkarza, gdyż według jednej z legend odnalazł go producent łyżek.

Poza słynnym diamentem zgromadzono tu ogromne ilości złotych naczyń, ozdoby, jadeitowe rzeźby, szmaragdy, perły i rubiny. Koniecznie zwróć uwagę na zdobiony klejnotami Miecz Sulejlama Wspaniałego i Tron Ahmeda I. Na wystawie zmieściła się zaledwie niewielka część wszystkich zbiorów, które są wymieniane co jakiś czas.

Jak pisałem wcześniej, w pomieszczeniach pałacowych nie wolno robić zdjęć. Udało mi się jednak wyprosić możliwość zrobienia kilku zdjęć, także w Skarbcu Cesarskim. Zobaczysz je w galerii poniżej.

• Skarbiec Cesarski uważany jest za jeden z najcenniejszych zbiorów muzułmańskiej sztuki złotniczej na świecie.
• W skarbcu znajduje się między innymi jeden z największych diamentów, Diament Sułtanów.
• Nie do końca wiadomo, jak diament trafił w ręce sułtanów. W dokumentach dworskich można odszukać informację o wielkim diamencie, lecz tamten był o jedną trzecią mniejszy od tego, który możesz zobaczyć na wystawie i ważył jedynie 60 karatów.
• Jedna z historii, dość popularna mówi, że kapitan wojsk Napoleona został pojmany przez Turków i zakochana w nim matka cesarza zgodziła się wymienić go na Cesarski Diament. Takich historii jest cała masa i żadnej nie da się potwierdzić.
• W roku 1995 Michael Jackson chciał wypożyczyć diament do swojego teledysku, jednak muzeum się nie zgodziło. Powodem było bezpieczeństwo kamienia.

Pałac Topkapi w Stambule i czwarty dziedziniec

Czwarty Dziedziniec w pałacu nazywany jest Dziedzińcem Sułtańskim, gdyż było to miejsce przeznaczone do prywatnego życia władców osmańskich. Jest to miejsce piękne i doskonale zaprojektowane tak, by służyło sułtanowi. I choć nie ma widocznego muru czy bramy oddzielającej czwarty Dziedziniec od Trzeciego, to w przeciwieństwie do poprzednich części pałacu tutaj panował spokój i cisza. Cały obszar przypomina piękny park lub ogród, w którym stoją funkcjonalne budynki.

Znajdziesz tu piękny marmurowy taras z fontanną. Rozpościera się z niego niesamowity widok na Bosfor i Morze Marmara. Zwiedzając prywatne pomieszczenia sułtańskie, zwróć również uwagę na prywatne toalety i łaźnie, z których korzystał władca. Wszystko tam jest doskonale przemyślane, a zdobienia są misterne i piękne.

W jednym z pawilonów mieści się obecnie restauracja, podają tam świetną kawę, jest więc okazja, by usiąść i odpocząć. Co ciekawe podają tam również dania szykowane zgodnie z dawnymi przepisami, możesz zatem spróbować tego, co jadali ludzie przed wiekami.

Na zakończenie zwiedzania Pałacu Topkapi w Stambule

Pałac Topkapi w Stambule jest miejscem, które powinno znaleźć się na szczycie Twojej listy atrakcji do zobaczenia. Znajdziesz tu skarby zebrane przez siedem wieków, gdy dynastia Osmanów rządziła niemal trzecią częścią świata, obejmującą Bliski Wschód, część Afryki oraz spory kawałek Europy.

Dzięki wizycie w pałacu zmieniłem zdanie o osmańskich sułtanach, którzy kojarzyli mi się z brutalnością i dzikością oraz rządzą podboju. Oczywiście w większości tacy właśnie byli, lecz większość z nich miała również inną, bardziej ludzką stronę skierowaną ku sztuce, architekturze, poezji i szeroko rozumianemu pięknu.

Pamiętaj, że żadne słowa czy nawet najpiękniejsze fotografie nie opiszą miejsca takim, jakie ono jest. Dlatego też gorąco zachęcam Cię do odwiedzin Stambułu i pięknego Pałacu Topkapi.

Pałac Topkapi w Stambule fakty, informacje i ciekawostki

• Pałac Topkapi w Stambule przez Turków nazywany jest Topkapi Sarayi.
• Zabytek został zbudowany przez Mehmeda II Zdobywcę zaraz po zdobyciu Konstantynopola w roku 1453.
• Pałac był siedzibą sułtanów przez blisko 400 lat.
• Ostatnim sułtanem mieszkającym w pałacu był Mahmud II.
• Sułtan Abdulmecid I w roku 1839 przeniósł siedzibę władców do nowego pałacu Dolmabahce.
• Pałac był wielokrotnie przebudowywany i dziś niewiele pozostało miejsc z oryginału.
• Pałac składa się z czterech dziedzińców, każdy kolejny ograniczał dostęp postronnym ludziom. Ostatni dziedziniec dostępny był wyłącznie dla sułtana i jego najbliższych.
• Pałac od miasta oddziela wysoki mur z wielką Bramą Imperialną.
• W skarbcu pałacowym zgromadzono ogromne skarby, między innymi jeden z największych diamentów na świecie.
• Poza kosztownościami w przepastnych podziemiach pałacowych spoczywają najważniejsze relikwie islamskie.
• Ciekawym miejsce w pałacu jest harem.
• Pałac jest ogromny, dlatego też polecam zwiedzać go z przewodnikiem.
• W wielu pomieszczeniach pałacu do zdobienia wykorzystano cenną ceramikę iznicką, która jest odpowiednikiem chińskiej porcelany.
• Najstarszym budyniem w pałacu jest Meczet Agas.
• Ciekawym pomieszczeniem jest Hasoda Kogusu, gdzie znajduje się kolekcja portretów cesarskich.
• W pałacu znajduje się wiele tajnych komnat. Podobno wiele z nich nie zostało jeszcze odnalezionych.
• W pałacu rolę służby pełnili początkowo biali eunuchowie, z czasem wymieniono ich na czarnoskórych z Egiptu i Afryki.
• W pałacu istniała ptaszarnia, w której hodowano ptaki na sułtański stół. Podawano wówczas nie tylko popularny dziś drób, ale także pieczone ptaki drapieżne faszerowane na przykład gołębiami.
• Spacerując po ogrodach pałacowych, zauważysz, wydrążono drzewa. Są to bardzo stare rośliny, które padły ofiarą grzyba trawiącego ich wnętrze przez całe wieki. Co ciekawe mimo uszkodzeń drzewa te wciąż stoją i żyją.
• Dzięki temu, że wiele ścian w pałacu ma grubość niemal trzech metrów, uniknął on uszkodzeń w licznych trzęsieniach ziemi. Ostatnie miało miejsce w roku 1999 i było ono prawdziwą katastrofą dla całego miasta.
• Pałac Topkapi został obrabowany w roku 1999. Podczas napadu zrabowano wiel cennych przedmiotów w tym osiemsetletni Koran.
• W roku 2011 były policjant turecki próbował powtórzyć masakrę dokonaną przez Behringa Breivika. Na szczęście został zatrzymany i po wymianie ognia, zastrzelony przez policję.
• W Antalyi znajduje się luksusowy hotel World Of Wonders Topkapi Palace, który jest kopią niektórych budynków oryginalnego pałacu.

Wersja angielska artykułu