Fondue to niezwykła i bardzo ciekawa potrawa, a jednocześnie dość prosta. W zasadzie wystarczy roztopić ser i gotowe. Jednak jeżeli chcemy przygotować fondue z prawdziwego zdarzenia i w formie, jaką spotkać możecie w szwajcarskich restauracjach, potrzebujecie odpowiedniego przepisu i specjalnego sprzętu.
Zestawy naczyń do Fondue rodzaje i różnice
Podczas naszych wędrówek przez Szwajcarię i południową Francję, zetknęliśmy się z wieloma różnymi zestawami naczyń do przygotowania Fondue. Jednak najczęściej spotyka się trzy rodzaje garnków.
Zestaw do Fondue ceramiczny – Ceramiczne naczynia do Fondue są zazwyczaj niewielkie i pozwalają rozpuścić ser dla jednej lub góra dwóch osób. Dodatkowo są stosunkowo cienkie i delikatne. Idealnie nadają się do przygotowania Fondue czekoladowego. Słodka i ciepła czekolada jest idealną zabawą dla najmłodszych, którzy mogą maczać w niej owoce i słodycze.
Zestaw do Fondue gruba ceramika lub kamień – Zestawy z grubej ceramiki lub kamienia są zazwyczaj dużo większe niż wcześniej opisane. Ich zaletą jest możliwość przygotowania sera z dodatkami bezpośrednio na kuchence elektrycznej lub gazowej. Dużym plusem takiego ciężkiego garnka jest stabilność i możliwość utrzymania wysokiej temperatury przez długi czas. Minusem jest oczywiście waga, wielkość oraz podatność na uszkodzenia. Osobiście lubię używać właśnie takich garnków, gdyż dają fajny, alpejski klimat i są tym, z czym kojarzy mi się dobre Fondue.
Zestaw do Fondue stal nierdzewna – Jest to chyba najczęściej spotykany zestaw, który można kupić razem z paleniskiem i zestawem widelczyków. Dużą zaletą jest poręczność i wygoda używania tego typu garnka, łatwość zmywania oraz odporność na uszkodzenia. Dodatkowo w garnku takim można roztapiać ser korzystając z płyty indukcyjnej.
Fajnie zrobione i wykończone garnki do Fondue mogą być prawdziwą ozdobą kuchni.
W zestawie z garnkiem powinniśmy otrzymać odpowiednie widelczyki. Są one zazwyczaj dłuższe niż tradycyjne, a dodatkowo każdy z nich zakończony jest w inny, rozpoznawalny sposób. Chodzi o to, że gdy zasiądziemy do takiego garnka w kila osób, każdy musi umieć rozpoznać widelec, który do niego należy.
Poza garnkiem i widelczykami potrzebny będzie jeszcze odpowiedni palnik. Kupując zestaw do Fondue najczęściej otrzymamy go w komplecie. Jeżeli kupujemy garnek oddzielnie, będziemy musieli zaopatrzyć się samodzielnie punkt grzewczy.
Na rynku dostępne są palniki różniące się kształtem, wielkością oraz rodzajem paliwa. Osobiście wybierałbym palnik zasilany paliwem płynnym lub żelowym. Jest to wygodne rozwiązanie i tanie. Jeżeli używamy malutkich garnków z kruchej i cienkiej ceramiki, do ich podgrzania wystarczy zwykła świeczka.
Wybór odpowiedniego sera do Fondue
Sery, jak zapewne wiecie, dzielą się na podpuszczkowe i kwasowe. Różni je to, że pierwsze są topliwe i nadają się na nasze Fondue, a drugie dzięki działaniu zawartego w nich kwasu, podczas podgrzewania schną i przypiekają się, dzięki czemu można je smażyć i grillować, ale Fondue z nich nie zrobisz.
Najlepszymi serami, które nadają się idealnie do topienia są sery podpuszczkowe średnio dojrzałe. Ważne by nie były za twarde i są suche, gdyż taki ser trudno rozpuścić. Za naszą zachodnią granicą dostępne są gotowe paczki serowe, które wystarczy podgrzać. W Polsce natknąłem się na takie gotowe zestawy zaledwie w kilku miejscach. Pozostaje więc przygotować ser do Fondue we własnym zakresie. Moim zdaniem najlepiej do tego celu nadają się sery:
- Gruyere – Jest to ser szwajcarski, dojrzewający i twardy. Ser ten jest bardzo delikatny w smaku o lekko orzechowym zapachu i w zasadzie nie posiada dziur. Prawdziwy ser gruyere pochodzi tylko z regionu Gruyere w Szwajcarii.
- Ementaler – Jest to rodzaj szwajcarskiego sera dojrzewającego i twardego. Jego smak jest łagodny i lekko słodkawy. Nazwa pochodzi od rzeki Emme w Szwajcarii.
- Manchego – Jest to dla odmiany ser hiszpański, twardy i dojrzewający, produkowany z mleka owczego. Ser ten pochodzi z okolic La Manchy i jest jednym z najpopularniejszych serów w Hiszpanii.
- Gouda – To ser pochodzący z krainy Gouda w Holandii. Jest to ser twardy i dojrzewający o pikantnym smaku.
- Cheddar – To ser angielski twardy i dojrzewający o ostrym lekko kwaśnym smaku. jest to jeden z najpopularniejszych serów na Wyspach Brytyjskich. Nazwa pochodzi od wsi Cheddar w Anglii, gdzie do dziś powstaje oryginalne wersja tego sera.
Oczywiście rodzaj sera powinno dobierać się samemu w zależności od upodobań i smaku. Przygotowanie Fondue to szerokie do eksperymentów z mieszankami serowymi i dodatkami.
Przepis na domowe Fondue prosto ze Szwajcarii
Sos serowy Fondue jest prosty od wykonania o ile odpowiednio dobierzemy produkty, przy czym najważniejszy jest oczywiście ser. Najlepiej użyć dwór rodzajów sera o różnej intensywności smaku. Ważnym dodatkiem jest również wino, zioła i przyprawy. To ostatnie musicie dobrać pod siebie. Szwajcarskie przepisy doradzają również, by do Fondue dodać kieliszek mocnego alkoholu. Ja dodaje whisky i smakuje doskonale.
Produkty potrzebne do przygotowania Fondue
- Pół kilograma serów. W moim przypadku były to sery gruyere i emmentaler.
- Szklanka wina wytrawnego (białego ze względu na zachowanie ładnego żółtego koloru dania).
- Skrobia lub mączka ziemniaczana.
- Kieliszek wódki lub whisky.
- Czosnek w ilości jaką lubicie.
- Gałka muszkatołowa, bazylia, rozmaryn i pieprz (zioła musicie dobrać pod siebie).
- Bagietki, chleb, ziemniaki i wszystko to, co chcemy maczać w serze.
Przygotowanie Fondue
- Na początek należy zetrzeć czosnek i wysmarować min dno oraz ścianki garnka, a następnie rozgrzać.
- W tym czasie możemy przygotować bagietki lub inne dodatki. Powinny one być pocięte w kostki tak, by wygodnie było je nabijać na widelec.
- Do gorącego garnka wlać wino i lekko podgrzać.
- Pokrojony w drobną kostkę lub starty ser dodać do wina i podnieść temperaturę. Ważne jest by powstałą mieszankę cały czas mieszać i nie dopuścić do wrzenia.
- Dodać mąkę ziemniaczaną w ilości zależnej od gęstości sosu.
- Po uzyskaniu jednolitej masy dodajemy przyprawy i zioła oraz mocny alkohol.
- Przenosimy garnek z kuchenki na stół, gdzie ustawiany go nad źródłem ciepła.
W tym momencie możemy zacząć ucztę. Każdy z biesiadników nabij pieczywo na widelec i macza w roztopionym serze. Jako dodatki świetnie spisują się marynaty, kiszonki, oliwki i przeróżne warzywa. Nie zapomnijcie o dobrym winie, które nie powinno być za słodkie, ale też nie zupełnie wytrawne. Najlepiej pasuje to, które dodaliście do Fondue.
W Szwajcarii danie to jest nie tylko pyszną przekąską, ale przede wszystkim wydarzeniem, podczas którego rodzina i przyjaciele spędzają wesoło czas. Jak dla mnie, jest to idealny sposób na spotkanie towarzyskie.
Fondue informacje i ciekawostki
- Fondue narodziło się wśród alpejskich górali, którzy zaczęli topić wysuszony ser po to, by nadać mu bardziej zjadliwą formę.
- Słowo Fondue pochodzi od francuskiego fondre, czyli topić się.
- Pierwsze wzmianki o Fondue pochodzą sprzed 400 lat.
- Początkowo ser topiono na kamiennych płytach potem na blasze. W roku 1955 pojawiło się pierwsze urządzenie elektryczne do topienia sera.
- Od roku 1980, dzięki reklamom szwajcarskiego sera, rozpoczęła się moda na Fondue i prawdziwe serowe szaleństwo w całej zachodniej Europie.
- Fondue, czyli roztopiony ser, jedzą wszyscy biesiadnicy ze wspólnego garnka.
- W Fondue istnieje nieskończona dowolność w doborze serów i dodatków. Ograniczeniem jest jedynie nasza wyobraźnia.
- Podczas świąt dla dzieci przygotowuje się Fondue czekoladowe. Zamiast sera używa się czekolady, a zamiast wina śmietany. Dzieci mogą maczać w słodkim i ciepłym sosie owoce, pianki lub inne słodycze.
- Istnieje wersją burgundzka dania Fondue. Jest to wersja, w której w garnku zamiast sera smaży się różne mięsa lub ryby.
- Inną popularną potrawą, której podstawę stanowi ser, jest raclette.
Ser informacje i ciekawostki o serze
- Ser to jeden z najpopularniejszych składników naszej diety.
- Przeciętny mieszkaniec Polski zjada około 12 kilogramów sera rocznie.
- Francuzi natomiast zjadają aż 25 kilogramów rocznie.
- Pierwsze, pisemne wzmianki o produkcji sera pochodzą ze starożytnej Anatolii. Była to historyczna kraina w dzisiejszej Turcji i niemal cały półwysep Azji Mniejszej.
- Ser w starożytności powstawał w bukłakach zrobionych z jagnięcych żołądków. Worki z mlekiem umieszczano na grzbietach zwierząt, które maszerowały z nimi w słońcu. Pod wpływem wstrząsów i temperatury mleko fermentowało i dzieliło się na twaróg i serwatkę, z których powstawała masa serowa. Ta następnie trafiała do koszy i ciepłych pomieszczeń, gdzie dojrzewała.
- W Starożytnym Rzymie każdy liczący się dom musiał posiadać specjalny pokój )careale) do robienia serów.
- W średniowieczu w serach dojrzewających lęgły się larwy owadów, dlatego też przed podaniem należało je wydłubać.
- Pierwsza przemysłowa fabryka sera została otwarta w Nowym Jorku w roku 1851.
- Większość nazw serów pochodzi od nazw miejscowości lub krain, z których się wywodzą.
- W Anglii od ponad 100 lat istnieje zwyczaj zwany Cheese Rolling. Zabawa polega na tym, że krąg sera toczy się ze szczytu wzgórza Cooper’s Hill, nieopodal Gloucester, a uczestnicy zawodów biegną w dół zaraz za nim. Zwycięzcą jest ten, kto dostanie się na metę jako pierwszy, a nagrodą, jest ser, który przed chwilą gonił. Wcześniej należało ser złapać, ale było kilka groźnych wypadków i zasady zmieniono.
- Deska serowa to popularna na południu Europy przekąska. Zasada jest taka, że sery układane są zgodnie z kierunkiem ruchu zegara. Jako pierwsze rozkłada się sery łagodne i lekkie, następnie coraz bardziej wyraziste, ostre i ciężkie.
- Ser żółty podnosi pH w ustach, dzięki czemu chroni nasze zęby przed próchnicą.
- Wielki krąg sera gatunku z gatunku Old Amsterdam, został wysłany na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Była to prośba jednego z holenderskich astronautów, który nie wyobrażał sobie spędzić kilku miesięcy bez dostępu do sera.
- Międzynarodowy Dzień Sera przypada 27 marca.
- Niektóre sery, jak na przykład francuski Vieux Boulogne, pachną tak intensywnie, że ich transport może odbywać się jedynie w szczelnie zamkniętych pojemnikach.
- Ser to najczęściej kradziony produkt sklepowy na świecie.
- Najdroższy ser kosztuje około 5 tysięcy złotych za kilogram. Jest to ser z oślego mleka wyrabiany w Serbii.
- Jednym ze składników sera jest tryptofan, aminokwas odpowiedzialny za wzmacnianie układu nerwowego.
- Prawdziwy ser Feta produkowany jest jedynie w Grecji.
- Wbrew plotkom i teoriom spiskowym, pleść na serze jest bezpieczna i zdrowa.
- Podczas jednaj z naszych ostatnich wizyt w Szwajcarii odwiedziliśmy serownię Appenzeller w Stein.
