Knossos na Krecie to słynne ruiny starożytnego miasta leżące na wyspie największej greckiej wyspie, dobrze znane wielbicielom mitów greckich.
Jakiś czas temu pisałem o wyprawie na grecką wyspę Kreta, podczas której zawędrowaliśmy do miejsc tak ciekawych i pięknych, że głęboko w duchu obiecałem sobie, że wrócę tu kiedyś na dłużej. Wspaniały klimat Krety, życie pozbawione pośpiechu no i te niesamowite historia, którymi wyspa jest przesiąknięta! Pewien jestem, że i Ty mój drogi czytelniku słyszałeś ich wiele, wałkując mity greckie a całym etapie edukacji.
Jednym z miejsc, które szczególnie zapadło mi w pamięci, są ruiny starożytnego miasta Knossos, które odegrało bardzo ważną rolę nie tylko w historii wyspy, ale także w greckiej mitologii. Ze względu na pobieżny tekst poprzedniego artykułu, potraktowałem w nim Knossos nieco po macoszemu, dziś więc dodam nieco więcej szczegółów, które przybliżą Ci ten niezwykły zakątek na Krecie i być może zachęcą do spakowania plecaka i wyprawy na pełną starożytnych śladów Kretę.
Knossos na Krecie i mityczny pałac króla Minosa
Pałac w Knossos na Krecie nieopodal Heraklionu to punkt, w którym krzyżują się drogi wiele greckich mitów, a te z kolei wiążą się z wieloma greckimi bohaterami. Jak zapewne wiesz, legendy i mity to jedno z wielu naszych zainteresowań. Przywozimy je z licznych podróży i spisujemy w specjalnie do tego celu stworzonym dziale na naszym portalu, do którego odwiedzin gorąco zachęcam.
Knossos to główne stanowisko archeologiczne z epoki brązu w Heraklionie, nowoczesnym mieście portowym leżącym na północnym wybrzeżu Krety. Wiekowe ruiny zostało odnalezione i częściowo odkopane pod koniec XIX wieku przez brytyjskiego historyka i archeologa Arthura Evansa. Już wówczas uznano, że odkryty zespół pałacowy będzie największym stanowiskiem archeologicznym na wyspie. Dziś wiemy, że miejsce to przed tysiącami lat było centrum bogatej kultury minojskiej oraz siedzibą mitycznego króla Krety Minosa, a badania i wykopaliska jeszcze się nie skończyły i liczyć możemy na kolejne sensacje.
Odkrycia starożytnych ruin 1877 dokonał Minos Kalokairinos. Był on kreteńskim kupcem, handlarzem starociami i antykwariuszem. Jako wytrawny poszukiwacz skarbów Minos od czasu do czasu wyruszał w głąb wyspy, by kopać w przypadkowo wybranych miejscach, licząc na cenne znaleziska. Pewnego dnia miał zwyczajnie więcej szczęścia niż mógł sobie wymarzyć. Szukając starożytnych artefaktów, odnalazł ruiny mitycznego miasta ze wszystkimi jego skarbami.
Dla jasności historycznej wypada pamiętać, że pod koniec XIX wieku na Krecie wciąż rządziło Imperium Osmańskie. Turcy zostali wyparci z wyspy dopiero przez krwawe powstanie w roku 1897. To wówczas Kreta stała się autonomiczną republiką pod protektoratem Imperium Osmańskiego, a w roku 1908 ogłosiła niepodległość, która została uznana przez społeczność międzynarodową.
Kreta i jej atrakcje oraz co robić na Krecie i ile to kosztuje
Poniższe atrakcje sprawdziliśmy i byliśmy zadowoleni, dlatego też gorąco je polecamy.
- Rejs po lagunie Balos i na wyspę Gramvousę z portu w Kissamos to niesamowita przygoda i relaksująca wycieczka, podczas której poznasz prawdziwe piękno kreteńskiej wyspy.
- Pałac w Knossos na Krecie to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych z epoki brązu w całej Europie.
- Całodniowa wycieczka z Chanii na wyspę Elafonisi zrobiła na nas ogromne wrażenie. Elafonisi to wysepka z różowym piaskiem i otoczona ciepłym, płytkim morzem, prawdziwy raj na ziemi.
- Znajdź hotel i ciesz się pięknem wyspy.
- Wynajmij auto w sposób bezpieczny i wygodny.
Kreta i niespokojne czasy z przełomu wieków oraz początek prac archeologicznych w ruinach Knossos
W tym niespokojnym czasie pełnym przemian i przemocy w ręce Arthura Evansa trafiły złote sygnety i starożytne pieczęcie sprzedane mu przez handlarza starociami Minosa Kalokairinosa. Przedmioty te, jak zakładał Evans, były niezwykle stare i pokryte tajemniczymi symbolami, które z czasem i przy pomocy przyjaciół Królewskiego Instytutu Historii, zinterpretował jako starogreckie teksty. Był on tak zaskoczony znaleziskiem, że postanowił porzucić intratną posadę kustosza muzeum Ashmolean w Oxfordzie i przenieść się na Kretę do Heraklionu.
Będąc już na miejscu, dotarł do miejsca topornych, przeprowadzonych niechlujnie wykopalisk, a raczej zniszczeń, dokonanych przez Kalokairinosa. Podczas przemierzania Krety odkrył symbole i znaki, które widział już na zakupionych wcześniej starożytnych artefaktach. Korzystając ze swej pozycji i funduszy dostarczonych przez przyjaciół z Anglii zakupił sporą działkę na terenie Heraklionu, gdzie spodziewał się dokonać kolejnych odkryć. Z czasem okazało się, że to, co wcześniej brał za ruiny posiadłości bogatego, starożytnego Kreteńczyka, było zaledwie niewielką częścią ogromnego systemu pałacowego, pochodzącego z epoki brązu. Znalezisko okrzyknięto Pałacem mitycznego króla Krety Minosa.
Z czasem Evans wraz z Davidem Georgem Hogarthem, dyrektorem Szkoły Brytyjskiej w Atenach zakupili całe okoliczne wzgórze wraz z przyległą do niego doliną i rozpoczęli profesjonalne prace wykopaliskowe, które stopniowo odkryły cały system miejski i pałacowy, co stało się wielkim wydarzeniem w świecie archeologii.
Wszystko to działo się w czasach, gdy przez Kretę przewalały się wojska wielu ówczesnych potęg. O wyspę walczyli Grecy i Turcy, a atmosferę zagęszczały podziały religijne i ciągłe potyczki pomiędzy mieszkającymi na Krecie chrześcijanami i muzułmanami. Dopiero w roku 1913 zapanowała w miarę stabilna atmosfera i na tyle kruchy pokój, że wykopaliska w Knossos mogły ruszyć pełną parą. Niestety już rok później wybuchła I Wojna Światowa i prace badawcze ponownie przerwano. Szczęśliwie Kreta nie ucierpiała podczas działań wojennych i do prac wykopaliskowych wrócono w roku 1922.
Po wojnie Imperium Osmańskie upadło, a Grecy i Brytyjczycy okupowali Turcję. Evans miał idealną okazję, by wrócić do pracy na Krecie. Poza wykopaliskami ruszyła odbudowa starożytnego pałacu. Do dziś rekonstrukcja wykonana przez Evansa uznawana jest za kontrowersyjną. Najgorsze jest to, że do przywrócenia dawnej świetności części zabudowań użyto betonu, co uniemożliwiało ewentualne poprawki po zdobyciu nowej wiedzy na temat dawnego miasta.
W roku 1935 Evans odszedł na emeryturę, pozostawiając prace badawcze w rękach Pendlebury’ego, młodego i zdolnego angielskiego archeologa. Przed wyjazdem do Anglii Evans otrzymał honorowe obywatelstwo Heraklionu i wziął udział w odsłonięciu własnego pomnika. Intensywne prace archeologiczne w Knossos prowadzone były aż do roku 1966, a obecnie trwają szczegółowe badania niektórych części starożytnych ruin.
No dobrze, przebrnęliśmy przez historyczne fakty i wydarzenia, dzięki którym Knossos stało się największą atrakcją turystyczną Krety, ale wracając do mitu o królu Minosie, było to tak…
Legenda o królu Minosie z Knossos na Krecie
Kreta była potężnym greckim państwem miastem, handel kwitł, a ludzie tu mieszkający byli bogaci i żyli dostatnio. Nie brakowało pieniędzy na zbytki, takie jak dobre wino, jadło czy zamorskie piękności pracujące w portowych tawernach. Wyspą władał Minos, dziarski, choć niezbyt rozgarnięty król, pomagała mu Pazyfea jego żona, na punkcie której miał prawdziwego bzika.
Wszystko dobrze się układało i przez długi czas życie toczyło się z górki. Władcy wyspy rozpieszczeni wygodą i spokojem postanowili, że czas zepsuć sielankę i zaczęli starać się o dziecko. Z wielkim zapałem zabrali się za realizację planu, niestety mimo wielu prób, zarwanych nocy oraz całych litrów przelanego potu i nie tylko, zadania nie udało się zrealizować.
Po niezliczonych rozczarowaniach Król Minos udał się nad brzeg morza i wybłagał u Posejdona, by ten nieco mu pomógł. W zamian obiecał, że poświęci najpiękniejszego byka na wyspie i złoży go w ofierze władcy mórz. Jak pisałem wcześniej, Minos nie był zbyt rozgarnięty i zamiast zabić najpiękniejsze zwierzę, jak obiecał, wybrał nie do końca uczciwie.
Posejdon, jako że był bogiem, nie dał się ocyganić i wpadł w złość. Ukarał chciwusa najdotkliwiej jak mógł. Sprawił, że Pazyfea zakochała się na zabój w byku, właśnie w tym, który powinien zostać poświęcony.
Za sprawą boskiej interwencji, choć trudno sobie to wyobrazić którejś nocy nieszczęsna królowa wymknęła się do zagrody i wierzcie lub nie, byk nie miał tego problemu, z jakim borykał się Minos. Pazyfea po dziewięciu miesiącach urodziła syna, który z wyglądu bardzo przypominał ojca (tego z zagrody), nazwano go więc Minotaurem. Z czasem okazało się, że paskudny wygląd to nie wszystko, co dzieciak odziedziczył po zwierzęcym ojcu. Malec, gdy podrósł, nie był miłym stworzeniem, lubił bawić się w mordowanie, a gdy zgłodniał, chętnie przegryzał ludzkim mięsem.
Później wszystko potoczyło się szybko, Minos ściągnął na wyspę wielkiego greckiego budowniczego i naukowca Dedala, by ten zbudował mieszkanie dla Minotaura. Tak powstał legendarny labirynt, do którego wpuszczano nieszczęśników, mających zaspokajać rządzę potwora.
Wszystko jakoś się kręciło, aż do czasu, gdy pojawił się Tezeusz ze swoim wielkim, magicznym mieczem. Przystojny bohater spodobał się Ariadnie, córce Minosa. Ta, nim dzielny młodzieniec został wpuszczony do labiryntu w celu uśmiercenia jej brata, dała mu nitkę wyprutą z własnej tuniki, by po wszystkim mógł do niej wrócić i nie pobłądzić w skomplikowanym labiryncie.
Tezeusz zabił Minotaura i wszystko wróciło do normy oraz umiarkowanego szczęścia, no może poza Dedalem, który został zmuszony do pozostania na wyspie wbrew woli. Co gorsza, po jakimś czasie on również stracił syna, który pracował jako oblatywacz w zakładach lotniczych ojca, jak zapewne wiesz.
Jak widzisz, wiele jest do opowiadania, a to tylko kropla w morzu historii, jakich jest bez liku na tej spieczonej słońcem rajskiej wyspie.
Pałac Knossos na Krecie i jego historia
Jak pisałem wyżej, pałac w Knossos na Krecie został odkryty w XIX wieku przez antykwariusza, który przez całe życie szukał w starych księgach i podaniach miejsc mogących ukrywać starożytne skarby.
Ruiny datuje się na okres pomiędzy 2000 a 1400 lat przed naszą erą. Odkopano je na początku XX wieku, odsłaniając teren o powierzchni ponad 17000 metrów kwadratowych. Z badań wynika, że pałac był przebudowywany i powiększany wielokrotnie. Są też ślady wielkich zniszczeń, zapewne powstałych podczas trzęsień ziemi lub wojen z Grecją, a zwłaszcza Atenami.
Podziemia Knossos na Krecie niczym prawdziwy labirynt
Pałac składał się z wielu poziomów, najniższy przypominał prawdziwy labirynt, pełno w nim wąskich korytarzy i niewielkich pomieszczeń, służących zapewne jako miejsca magazynowe i gospodarcze. Na wyższych piętrach komnaty były przestronne, bogato zdobione malowidłami i kolumnami. Najwyżej, na samym szczycie budowli, znajdowały się wielkie tarasy, ogrody pełne fontann i oczek wodnych.
Wewnątrz na wielkim dziedzińcu stał tron i zdobione wrota do Sali Podwójnych Toporów, prywatnych komnat Minosa. Nazwano je tak od obusiecznych toporów, które zdobiły wejście do komnat. Znaki te możemy do dziś odszukać na murach i kamieniach na terenie całego pałacu. W budynku głównym i przylegających do niego mniejszych budynkach działały toalety i umywalnie z bieżącą wodą, o co zadbał zapewne sam mistrz Dedal.
Dookoła pałacu pozostały ślady okazałych willi należących do rodziny króla i najbogatszych mieszkańców wyspy. Co dziwne, choć spacerowaliśmy wokół zwykłych ruin i resztek ścian, mieliśmy wrażenie, że miejsce to żyje i nadal przepełnia je dawna wielkość. Bez wątpienia pałac w Knossos na Krecie i niedalekie miasto Heraklion, są miejscami obowiązkowymi dla odwiedzających Kretę, nawet jeżeli przybędziesz tu tylko po to, by cieszyć się słońcem i wspaniałymi plażami wyspy.
Inne artykuły z naszych podróży po Grecji
Pałac Knossos na Krecie informacje, fakty i ciekawostki
- Pałac w Knossos zbudowano około 2 tysięcy lat przed naszą erą.
- Ruiny zostały odkryte w roku 1886.
- Knossos wiąże się z wieloma mitami greckimi. Między innymi o potężnym królu Minosie, Ariadnie, Dedalu i Minotaurze.
- Symbolem Knossos są rogi Minotaura.
- Powierzchnia pałacu liczyła sobie ponad 20 tysięcy metrów kwadratowych.
- Poza samym pałacem w Knossos zachowały się wille dawniejszych bogaczy, warsztaty rzemieślnicze oraz wiele innych budowli.
- Pałac był wielokrotnie przebudowywany, niszczony i odbudowywany. Ostatecznego zniszczenia dokonali Achajowie, którzy podbili wyspę w XVI wieku przed naszą erą.
- Bilety do pałacu Minosa w Knossos proponuję zakupić przez Internet jeszcze przed przyjazdem do miasta. Kolejki bywają długie i kręta, a przecież szkoda czasu na marnowanie czasu.
