Kopalnia soli Bochnia zwiedzanie i ciekawostki

Kopalnia soli Bochnia leży w województwie małopolskim i jest cennym Pomnikiem Historii dostępnym dla zwiedzających oraz w celach leczniczych.

Urlop niestety się skończył i pozostało jedynie mgliste wspomnienie wakacji. Jednak nie jest to tak tragiczne. Gorsze jest to, że po urlopie samopoczucie wpadło w dołek. Dół ten jest tak głęboki, że prawie dorównuje głębokości szybów kopalni soli w Bochni. By się z niego się wygrzebać, potrzeba zdecydowanie windy kopalnianej. Jednak nie ma co już użalać się nad sobą i czas powspominać.

Kopalnia soli Bochnia – krótka lekcja historii

Jeśli ktoś myśli, że sól to nudna sprawa – ot, stoi sobie w solniczce i można ją przez przypadek rozsypać – to znaczy, że jeszcze nie poznał historii Kopalnia Soli Bochnia. A ta historia jest dłuższa, bardziej kręta i momentami bardziej słona niż niejeden serial kostiumowy. Zacznijmy od początku, czyli od czasów, kiedy Polska dopiero się organizowała, a o windach górniczych nikt jeszcze nie śnił – chyba że miał bardzo dziwne sny. Mówimy tu o XIII wieku. To właśnie wtedy, około 1248 roku, w okolicach Bochni odkryto sól kamienną. W tamtych czasach sól była na wagę złota. Dosłownie – używano jej jako środka płatniczego, konserwantu do jedzenia i ogólnego game-changera średniowiecznej kuchni (czytaj: dzięki niej mięso nie psuło się po dwóch dniach).

Oficjalny start kopalni nastąpił za panowania Bolesława V Wstydliwego, który w 1251 roku nadał Bochni prawa miejskie. I tak oto zaczęła się przygoda, która trwa do dziś. Kopalnia rozwijała się dynamicznie – powstawały pierwsze szyby, chodniki, komory. Górnicy schodzili pod ziemię, choć pewnie niektórzy zastanawiali się, czy to aby na pewno dobry pomysł. Bo umówmy się – kilkadziesiąt metrów pod ziemią, ciemno, wilgotno… brzmi jak idealne miejsce na weekend? Niekoniecznie.

W kolejnych wiekach kopalnia rosła w siłę i znaczenie. W czasach Kazimierza III Wielkiego nastąpił prawdziwy boom. Król dobrze wiedział, że sól to skarb, więc inwestował w rozwój żup solnych (czyli takich średniowiecznych „korporacji solnych”). Powstawały nowe poziomy wydobywcze, rozwijała się infrastruktura, a Bochnia razem z Kopalnią Soli Wieliczka stały się fundamentem królewskiego budżetu. Można powiedzieć, że bez soli nie byłoby wielu zamków, wojen i królewskich uczt.

Oczywiście życie górnika nie było usłane różami – raczej solą i potem. Praca była ciężka, niebezpieczna i wymagała nie lada odwagi, ale za to atmosfera… dosłownie – była specyficzna. Wilgotna, słona i raczej nie do podrobienia. Z czasem jednak technologia szła do przodu. Pojawiały się nowe metody wydobycia, lepsze narzędzia, a nawet pierwsze „udogodnienia”, które sprawiały, że praca pod ziemią była choć trochę mniej ekstremalna.

Kopalnia przetrwała naprawdę wiele. Pożary, zalania, wojny, miała więcej dramatów niż niejedna telenowela. W czasie rozbiorów Polski trafiła pod panowanie Austriaków, którzy – trzeba im oddać – potrafili zarządzać kopalniami całkiem sprawnie. Wprowadzili nowe technologie, uporządkowali pracę i zadbali o rozwój. W XIX wieku kopalnia przeżywała kolejne zmiany. Rewolucja przemysłowa zrobiła swoje – pojawiły się maszyny parowe, ulepszono transport soli, a wydobycie stało się bardziej efektywne. Bochni nie brakowało też wyzwań – konkurencja rosła, a potrzeby rynku się zmieniały, ale kopalnia trzymała się dzielnie, jak przystało na instytucję z takim stażem.

XX wiek? No cóż, tutaj historia robi się jeszcze ciekawsza. Dwie wojny światowe, zmiany granic, nowe systemy polityczne – a kopalnia nadal działa. W czasie II wojny światowej była wykorzystywana przez okupantów, a po wojnie została znacjonalizowana. W PRL-u wydobycie trwało, choć powoli zaczęto dostrzegać, że może warto spojrzeć na kopalnię nie tylko jak na źródło soli, ale też… atrakcję turystyczną. I to był strzał w dziesiątkę.

W drugiej połowie XX wieku zaczęto rozwijać funkcje turystyczne i lecznicze kopalni. Bo okazało się, że mikroklimat pod ziemią – ta cała wilgoć, sól i cisza – ma świetny wpływ na zdrowie, zwłaszcza układ oddechowy. Czyli nagle miejsce, gdzie kiedyś ciężko pracowano, stało się czymś w rodzaju podziemnego spa. Niezła zmiana, prawda? W 1990 roku zakończono przemysłowe wydobycie soli w Bochni. I choć mogłoby się wydawać, że to koniec historii, to był to raczej nowy rozdział. Kopalnia przekształciła się w obiekt turystyczny i muzealny. Dziś można tam zjechać pod ziemię, przejechać się podziemną kolejką, zobaczyć ogromne komory, a nawet… przenocować kilkadziesiąt metrów pod ziemią. Dla jednych przygoda życia, dla innych test odwagi.

W 2013 roku kopalnia w Bochni razem z Wieliczką została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Czyli oficjalnie – mamy do czynienia z miejscem wyjątkowym w skali świata. I trudno się dziwić, bo ponad 750 lat historii robi wrażenie. Dziś Kopalnia Soli Bochnia to nie tylko zabytek, ale też żywa opowieść o ludziach, którzy przez wieki schodzili pod ziemię, by wydobywać „białe złoto”. To miejsce, gdzie historia spotyka się z przygodą, a sól przestaje być tylko dodatkiem do frytek. Więc następnym razem, gdy sięgniesz po solniczkę, pamiętaj – za tym niepozornym „syp syp” stoi kawał naprawdę głębokiej historii. Dosłownie i w przenośni.

Zwiedzanie atrakcji w kopalni soli Bochnia

Zwiedzanie Kopalnia Soli Bochnia zaczęło się dla mnie całkiem niewinnie – od stania przy szybie i zastanawiania się, czy na pewno dobrym pomysłem jest dobrowolne zjeżdżanie kilkadziesiąt metrów pod ziemię. No ale skoro już tu jestem, to co, wycofam się jak bohater horroru przed wejściem do nawiedzonego domu? Oczywiście, że nie. Wsiadłem więc do windy, która bardziej przypominała metalową klatkę dla odważnych niż środek transportu, i po chwili sunąłem w dół z prędkością, która skutecznie przypomniała mi, że grawitacja działa bardzo dobrze.

Na dole przywitało mnie powietrze, które można by butelkować i sprzedawać jako „Eau de Sól i Historia”. Trochę chłodno, trochę wilgotno, ale za to jakie klimaty! Już po kilku krokach poczułem się jak bohater filmu przygodowego, tylko zamiast skarbu szukałem przewodnika i sensownego oświetlenia.

Pierwsze wrażenie? Jest ogromnie. Chodniki ciągną się, jakby ktoś pod ziemią zbudował całe miasto, tylko bez korków i sygnalizacji świetlnej. No i ten klimat – ściany lśniące od soli, skrzypienie drewna, lekki pogłos każdego kroku. Gdy dotarliśmy do jednej z większych komór, zrozumiałem, że to nie jest zwykła „dziura w ziemi”, tylko coś zdecydowanie bardziej spektakularnego. Komory są tak duże, że spokojnie można by tam urządzić mały koncert… a właściwie nie „można by”, tylko faktycznie się to robi.

Największe wrażenie zrobiła na mnie Komora Ważyn. To już nie jest kopalnia, to jest podziemne centrum rozrywki. Bo serio – boisko sportowe pod ziemią? Jest. Miejsce do noclegu? Jest. A ja się zastanawiałem, czy brać bluzę. Gdybym wiedział, że można tu zostać na noc, to może spakowałbym też kapcie i herbatę w termosie. Chociaż nocowanie kilkadziesiąt metrów pod ziemią brzmi jak test dla ludzi o mocnych nerwach… albo bardzo głębokim śnie.

Po drodze trafiliśmy też na podziemną kolejkę. I tutaj muszę przyznać – poczułem się jak dziecko w wesołym miasteczku, tylko zamiast waty cukrowej miałem wokół siebie sól i historię. Przejażdżka była krótka, ale za to, jaka frajda! Szczególnie gdy człowiek uświadamia sobie, że kiedyś tymi trasami transportowano urobek, a dziś wozi się turystów z szerokim uśmiechem na twarzy.

Nie zabrakło też bardziej „klimatycznych” momentów. Ciemniejsze korytarze, stare narzędzia, opowieści o górnikach, którzy spędzali tu całe dnie (a czasem i więcej). Nagle człowiek przestaje narzekać na open space i brak kawy w biurze. Tu warunki były… powiedzmy, minimalistyczne. A jednak ludzie pracowali, tworzyli i zostawili po sobie coś naprawdę niesamowitego.

W pewnym momencie złapałem się na tym, że zaczynam zwracać uwagę na detale – rzeźby solne, konstrukcje z drewna, ślady pracy sprzed setek lat. To trochę jak podróż w czasie, tylko bez konieczności budowania wehikułu. Wystarczy winda i odrobina ciekawości.

Na koniec, kiedy wyjechałem z powrotem na powierzchnię, miałem wrażenie, że spędziłem pod ziemią znacznie więcej czasu niż w rzeczywistości. I co najważniejsze – wcale nie chciało mi się wychodzić. Bo Kopalnia Soli Bochnia to nie jest miejsce, które się tylko „zwiedza”. To miejsce, które się przeżywa. Trochę jak przygodę, trochę jak lekcję historii, a trochę jak nietypowy wypad do podziemnego świata, gdzie sól gra główną rolę, a człowiek wychodzi z poczuciem, że właśnie odkrył coś naprawdę wyjątkowego.

Kopalnia Soli w Bochni fakty, informacje i ciekawostki

• Z kopalnią w Bochni, związana jest legenda o św. Kindze i jej pierścieniu. Zgodnie z nią, pokłady soli w Bochni i Wieliczce, są jej darem dla Polski. To tutaj odnaleziono jej pierścień zaręczynowy, który wrzuciła do szybu w kopalni Marumuresz.
• Unikatowym zabytkiem na skalę światową jest wciąż działający mechanizm napędowy wind w szybach napędzany maszyną parową. Od czasu do czasu jest ona okazjonalnie uruchamiana.
• W roku 2017 kopalnię soli w Bochni odwiedziło około 117 tysięcy turystów. W tym samym czasie kopalnię soli w Wieliczce odwiedziło blisko 1,5 miliona zwiedzających.
• Dużą atrakcją kopalni soli w Bochni jest kolejka „Kuba”, która rozwozi zwiedzających. Nazwano ją tak na cześć ostatniego konia, który pracował w kopalni. Porusza się ona na głębokości 176 metrów pod poziomem terenu. Co ciekawe przejeżdża ona przez środek kaplicy w kopalni. Jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie przez kościół przejeżdża pociąg.
• Niesamowite wrażenie robią wyrobiska, które zaadaptowano na boisko do koszykówki, sale restauracyjne i miejsca noclegowe. Znajdują się one 248 metrów pod poziomem terenu, a dostać można się do nich za pomocą pochylni lub 140-metrowej zjeżdżalni.
• Spędzając godzinę w kopalni soli, wdychamy tyle jodu, ile byśmy wdychali przez tydzień nad morzem. Nie dziwi więc, że wielu chętnych decyduje się spędzić tutaj noc.
• Do dzisiaj w polskim słownictwie pozostały ślady dawnej wartości soli. Przykładem jest wyrażenie – „Słono za coś zapłacić”
• Sól była nazywana „białym złotem” i też taką miała wartość. Nie dziwi więc fakt, że kary za przywłaszczenie soli były okrutne. Każdy górnik złapany na przywłaszczeniu bryłki soli w najlepszym przypadku tracił tylko dłonie. W najgorszym tracił życie.
• Rozsypanie soli do dzisiaj w niektórych regionach kojarzy się z nieszczęściem. Z kolei przywitanie kogoś chlebem i solą, to wyraz największego szacunku.
• To najstarsza kopalnia soli kamiennej w Polsce – jej początki sięgają 1248 roku.
• Kopalnia Soli Bochnia działała nieprzerwanie przez ponad 750 lat, aż do zakończenia wydobycia w 1990 roku.
• W średniowieczu sól z Bochni była tak cenna, że nazywano ją „białym złotem”.
• Razem z Kopalnia Soli Wieliczka stanowiła podstawę bogactwa polskich królów.
• Najgłębszy poziom kopalni znajduje się około 261 metrów pod ziemią.
• Podziemne korytarze mają łączną długość ponad 240 kilometrów – to jak kilka maratonów jeden po drugim!
• W kopalni znajduje się aż 16 poziomów wydobywczych.
• Jedną z największych atrakcji jest Komora Ważyn – ogromna przestrzeń wykorzystywana dziś do rekreacji i noclegów.
• W Komorze Ważyn można zagrać w piłkę nożną… kilkadziesiąt metrów pod ziemią.
• Mikroklimat kopalni ma właściwości lecznicze i pomaga osobom z chorobami dróg oddechowych.
• Temperatura pod ziemią jest stała i wynosi około 14–16°C przez cały rok.
• Kopalnia Soli Bochnia ma swoją kolejkę, którą można się przejechać podczas zwiedzania.
• Dawniej sól wydobywano ręcznie, przy użyciu prostych narzędzi – była to niezwykle ciężka praca.
• W kopalni zachowały się oryginalne drewniane konstrukcje sprzed setek lat.
• W 2013 roku Kopalnia Soli Bochnia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
• Pod ziemią organizowane są wydarzenia kulturalne, koncerty i imprezy.
• Można tam nawet spędzić noc – to jedna z najbardziej nietypowych „noclegowni” w Polsce.
• W kopalni znajdują się rzeźby wykonane z soli oraz elementy artystyczne tworzone przez górników.
• Dawniej w kopalni pracowały konie, które transportowały urobek – część z nich spędzała pod ziemią całe życie.
• Z kopalnią związane są liczne legendy, m.in. o Skarbniku – duchu strzegącym podziemnych korytarzy.

Garść informacji praktycznych

• Ceny biletów zmieniają się tak szbyko, że trudno za nimi nadążyć, dlatego też po aktualne Cena biletów odsyłam Cię na oficjalną stronę kopalni.
• Poniedziałek – piątek
  • Zjazd na trasę turystyczną: 9:15, 11:15, 12:15, 15:45, 16:30
  • Zjazd na trasę turystyczną z przeprawą łodzią: 9:30, 11:45, 12:45, 15:15,
• Sobota-niedziela
  • Zjazd na trasę turystyczną: 10:15, 11:15, 12:15, 13:15, 14:45, 15:15, 16:30
  • Zjazd na trasę turystyczną z przeprawą łodzią: 10:45, 11:45, 12:45, 14:15, 15:45, 16:15
• Ubierz się „na cebulkę” – pod ziemią panuje stała temperatura ok. 14–16°C. Latem może być to przyjemne ochłodzenie, zimą… trochę mniej. Lekka bluza lub kurtka to must-have.
• Włóż wygodne buty – zwiedzanie to sporo chodzenia po nierównych, czasem wilgotnych nawierzchniach. Szpilki zostaw na inną okazję.
• Przygotuj się na zjazd windą – szybki zjazd w dół może być lekkim zaskoczeniem, szczególnie dla osób wrażliwych na wysokości (albo raczej głębokości).
• Nie spiesz się – to nie wyścig. Warto słuchać przewodnika i chłonąć klimat miejsca, bo historia kopalni jest naprawdę fascynująca.
• Zabierz wodę – mimo chłodu pod ziemią można się zmęczyć, zwłaszcza podczas dłuższej trasy.
• Słuchaj przewodnika – oprócz ciekawostek przekazuje też ważne zasady bezpieczeństwa. A przy okazji jego opowieści często są bardziej wciągające niż niejeden podcast.
• Uważaj na głowę – w niektórych miejscach stropy są niższe, więc lepiej nie testować ich wytrzymałości.
• Zadbaj o kondycję – trasy turystyczne mogą obejmować schody i dłuższe przejścia, więc to raczej spacer niż „lekkie przejście się”.
• Rozważ wcześniejszą rezerwację – szczególnie w sezonie turystycznym miejsca szybko się zapełniają.
• Sprawdź dostępne trasy – kopalnia oferuje różne warianty zwiedzania (krótsze, dłuższe, bardziej przygodowe), więc warto dobrać coś do swoich możliwości.
• Jeśli masz klaustrofobię – przemyśl wizytę – przestrzenie są różne, ale jednak to nadal podziemia. Lepiej wiedzieć wcześniej, czy to dla Ciebie komfortowe.
• Nie dotykaj wszystkiego – choć ściany z soli kuszą, by je „przetestować”, lepiej zachować je dla kolejnych odwiedzających.
• Zabierz aparat lub telefon – zdjęcia w podziemnych komorach wychodzą naprawdę klimatycznie.
• Sprawdź zasady fotografowania – w niektórych miejscach mogą obowiązywać ograniczenia lub wymagane być dodatkowe opłaty.
• Rozważ nocleg pod ziemią – jeśli masz ochotę na coś nietypowego, kopalnia oferuje możliwość spania w Komorze Ważyn.
• Skorzystaj z podziemnej kolejki – to jedna z atrakcji, która szczególnie podoba się dzieciom (i dorosłym też, tylko mniej się do tego przyznają).
• Zwróć uwagę na mikroklimat – powietrze jest tu wyjątkowe i może mieć pozytywny wpływ na drogi oddechowe.
• Przyjdź trochę wcześniej – unikniesz stresu i spokojnie przygotujesz się do zwiedzania.
• Zostaw duży bagaż na powierzchni – chodniki bywają wąskie, więc lepiej podróżować „na lekko”.
• Najważniejsze: baw się dobrze – to nie tylko zabytek, ale prawdziwa przygoda pod ziemią, więc warto podejść do niej z ciekawością i odrobiną luzu.

Angielska wersja językowa

---