Słowiańskie demony wody to jedna z liczniejszych grup mitycznych stworzeń w panteonie naszych przodków.
Mity o wodnych stworzeniach przypominających ludzi żyjących w wodzie, pojawiają się w niemal wszystkich kulturach świata od czasu, gdy spuściliśmy pierwszą łódź na wodę. Morski bezkres, zasnute mgłą jeziora czy bystre i niebezpieczne rzeki budziły w ludziach lęk i szacunek, a katastrofę czy wypadek na wodzie przypisywano często koszmarnym potworom zamieszkującym obcą nam kipiel.
Woda w dawnych wierzeniach
Obecnie zbyt często nie doceniamy tego, jakim darem jest zwykła, czysta woda. Używamy jej nieustannie nie tylko do picia, ale także do codziennych czynności, często marnotrawiąc bezsensownie cenny płyn. Jednak coraz częstsze problemy z dostępem do wody w różnych rejonach świata zmuszają nas do zmiany podejścia oraz rewizji naszej wiedzy o tym, jak wielkie znaczenie ma woda. To, czego dopiero się uczymy, nasi przodkowie rozumieli doskonale. Czysta woda w dawnych czasach była czymś niezwykle cennym, do tego stopnia, że czczono ją jak potężne bóstwo.
Dla Słowian woda była szczególnie cenna, znali oni bowiem jej zbawienny wpływ na przyrodę oraz ich samych. Nie może zatem dziwić fakt, że w słowiańskim bestiariuszu istoty związane z wodą mają swoje szczególne miejsce. Od zarania dziejów woda uważana była za pierwotną materię, która pozwoliła narodzić się życiu. Takie podejście jest spotykane w wielu kulturach, czego przykładem może być opiewana w pieśniach wikingów boska kropla wody, która powstała przy zetknięciu się ogromnego żaru z równie odwiecznym zimnem. Egipcjanie wierzyli, że świat wyłonił się z wodnej substancji, a Babilończycy przypisywali to wydarzenie prawodzie, materii, która istniała zawsze. Słowiański świat również narodził się w wodnym bezkresie, który istniał jeszcze przed powstaniem naszego świata. Podobnie jest w wielu innych religiach, które początku świata dopatrują się w wodnych odmętach.
Nasi słowiańscy przodkowie przypisywali wodzie najróżniejsze symbole i tworzyli pasujące do nich opowieści. Dla przykładu woda tryskająca ze źródeł kojarzona była z kobietą i płodnością, natomiast tą lejącą się z nieba w postaci deszczu lub rosy utożsamiana była z męską rolą zapłodnienia kobiety. Można tu przytoczyć zwyczaj topienia Marzanny w rwącej rzece podczas Jarych Godów lub Śmigus Dyngus, czyli lany poniedziałek. Inną ważną rolą wody było oczyszczenie, tak ciała, jak i ducha. Wierzono, że każda mroczna istota przyklejona do człowieka panicznie boi się czystej, płynącej wody.
Jako że woda odbijała odwrócony obraz rzeczywistego świata, przypisywano jej moc zacierania granic między naszym światem a światem umarłych, rządzonym przez bogów i demony. W naturalny sposób dzielono zbiorniki wodne na te dobre, niosące pomoc i życie jak płynące rzeki i strumienie oraz na złe, przyciągające straszydła i śmierć bagna czy mokradła. To w tych ostatnich najczęściej zamieszkiwały najciemniejsze i najgroźniejsze postaci z ludowych wierzeń. Były to między innymi koszmarne topielce i utopce.
Słowiańskie demony wody oraz stworzenia z wodą związane
Poniżej znajdziesz kilka szczególnie popularnych postaci z ludowych podań związanych mniej lub bardziej z wodą i wodnym światem, który ze względu na swoją odmienność budził w naszych przodkach lęk i szacunek.
Rusałka piękny słowiański demon z jezior i stawów
Rusałki były najpopularniejszymi, zaraz po wodnikach, demonami wodnymi w słowiańskiej mitologii. Zamieszkiwały najchętniej ciemne i wilgotne bagna, lasy oraz ukryte w puszczy jeziora, ale pojawiały się także na świeżo zaoranych polach, gdzie tańczyły i pląsały całymi nocami. W legendach Rusałki to piękne, młode i przeważnie na półnagie dziewczęta, pojawiające się w najmniej spodziewanych chwilach. Wbrew urodzie jednak nie były one sympatycznymi panienkami skorymi do miłości, choć owszem lubiły się zabawić. Dzięki temu, że były piękne no i niemal zupełnie nagie, a do tego śpiewały jak anioły, żaden młody chłopak nie potrafił im się oprzeć.
Wodnik bezwzględny demon z jeziora
Wodnik był dla dawnych Słowian demonem zbiorników wodnych, nad którymi obejmował bezwzględne panowanie. Widywano go dosłownie wszędzie; stawy, rzeki, jeziora, a także zwykłe przydrożne rowy mogły stać się domem dla Wodnika. W folklorze kaszubskim istota ta mogła zamieszkiwać także studnie we wsi.
Według najstarszych podań Wodnikiem mogło zostać dziecko, które zostało utopione przez matkę. W późniejszych, chrześcijańskich czasach dziecko, by stać się Wodnikiem, musiało utonąć bez chrztu. Jednak w niektórych rejonach wierzono, że Wodnikiem zostawała osoba związana z wodą, np. rybak, wioślarz czy młynarz, do tego musiała być tak zła, że po śmierci mroczne, piekielne istoty odsyłały ją na ziemię w ohydnej postaci Wodnika. W takim przypadku wodny demon rodził się na dnie akwenu z mułu, rybich wnętrzności i gliny.
Utopiec zły i podstępny demon wodny
Utopiec to odpychająca kreatura niemająca nic wspólnego z człowiekiem, którym kiedyś był. Zło, które przywróciło to monstrum do życia, opanowało go doszczętnie, nie zostawiając nic poza nienawiścią do żywych. Utopiec powstawał z ciała topielca lub z duszy poronionego płodu. Jego ulubioną zabawą było przyczajanie się na brzegu jezior czy stawu i wciąganie pod wodę nieostrożnych ludzi. Szczególnie upodobał sobie młode dziewczyny, które zaszywały kąpieli lub chłodziły stopy w chłodnej wodzie. Zdarzało się także, że szczególnie zajadły Utopiec wpływał do rowów i strumieni, by dopaść swoją ofiarę.
Powyższa lista słowiańskich potworów związanych z wodą będzie się rozrastać, zapraszam więc do śledzenia naszego portalu, gdyż znajdziesz tu całą masę legend, opowieści, ciekawych faktów, informacji i ciekawostek.
