Boże Narodzenie w Anglii to jedno z najpopularniejszych i najbardziej komercyjnych świąt w Wielkiej Brytanii.
Za pasem święta, każdy biega, sprząta, a jeżeli potrafi, to gotuje coś specjalnego. Święta to bardzo ważny, dla wielu magiczny czas, w którym pojawiają się choinki i ozdoby, w domach zaczyna pachnieć orzechami, goździkami i pomarańczą. Zapach pomarańczy zawsze kojarzył mi się ze świętami, a Wam? Pomijając nieciekawą otoczkę komercji, gdzieś tam pod warstwą zakupów i papieru do pakowania prezentów, wciąż tli się magia dawnych świąt. W artykule opowiem Ci o tym, jak wygląda Boże Narodzenie w Anglii, tak jak je pamiętam. Oczywiście wszystko, co przeczytasz, jest subiektywne, a informacje pochodzą z moich doświadczeń oraz relacji moich angielskich przyjaciół. Jeżeli znasz inne ciekawe tradycje świąteczne w Anglii, będę wdzięczny za informację, a gdy okażą się ciekawe, z przyjemnością dodam je do artykułu.
Boże Narodzenie w Anglii tradycje i bożonarodzeniowe zwyczaje na Wyspach Brytyjskich
Słowo Christmas pochodzi od staroangielskich słów Mass of Christ, czyli Msza Chrystusowa. Święto Bożego Narodzenia na wyspach obchodzi się od wczesnego średniowiecza i tu, podobnie jak w innych państwach, przejęto zwyczaje i obrzędy od wcześniejszych kultur, nadając im chrześcijańskie treści. Na przestrzeni wieków większość obrzędów zanikła i dziś świąteczne zwyczaje są bardzo podobne do tych obchodzonych w innych częściach świata. Jednak Anglicy mają sporo własnych, drobnych niespotykanych gdzie indziej tradycji.
Na wyspach Święta Bożego Narodzenia rozpoczynają się bardzo wcześnie i Anglicy kochają ten okres przygotowań i oczekiwania. Już w październiku sklepy wypełniają się towarami ozdobionymi postaciami pyzatego Mikołaja wciśniętego w nieco za małe sanie. Na domach pojawiają się ozdoby, czasami z tysiącami mrugających lampek. Prezenty kupuje każdy każdemu. W zakładach pracy organizuje się tak zwane Secret Santa, czyli wzajemne obdarowywanie się niedrogimi upominkami.
Boże Narodzenie w Anglii – Kartki Świąteczne i Świąteczne życzenia
Poza tym ludzie rozdają sobie kartki świąteczne z wymyślnymi, czasem zabawnymi życzeniami. Zwyczaj ten zapoczątkował pewien urzędnik w roku 1843. Zaledwie kilka lat wcześniej zreformowano Królewską Pocztę i kartki miały pomóc w jej spopularyzowaniu wśród zwykłych mieszkańców Anglii. Pierwszą kartkę narysował ilustrator John Calcott Horsley. Przedstawiała ona trzypokoleniową rodzinę wznoszącą toast za osobę, do której wysyłało się kartkę.
Świąteczne kartki pocztowe bardzo się spodobały i szybko stały się popularne. Otrzymane kartki wieszało się nad kominkiem na specjalnie do tego celu rozpiętym sznurku. Ilość kartek świadczyła o statusie i popularności rodziny. Niestety do 6 stycznia wszystkie otrzymane życzenia musiały zniknąć z domu podobnie jak inne świąteczne symbole. Wierzono, że jeżeli jakikolwiek ślad po świętach pozostanie w domu po święcie Trzech Króli, rodziną będzie miała pecha i nie ominą ich nieszczęścia.
Boże Narodzenie w Anglii – Świąteczne imprezy i spotkania
W okresie przedświątecznym pracodawcy organizują dla pracowników wyjścia do restauracji lub pubu, jest miło i przyjemnie. Dla przykładu kilka dni temu wybrałam się ze znajomymi z pracy na obiad połączony z przedstawieniem Murder Mystery. Podczas obiadu doszło do morderstwa i aktorzy wtopieni w tłum gości zaczęli odgrywać swoje role. Powoli rysowała się zawiła kryminalna historia i pojawiły zagadki. Zadaniem zaproszonych gości było rozwikłanie tajemnicy morderstwa. Bardzo fajna zabawa.
Czym jeszcze święta w Anglii różnią się od tych w Polsce
W Polsce to kolacja wigilijna jest najważniejszą chwilą świąt. Natomiast w Anglii w ogóle się jej nie obchodzi. Tu najważniejszym dniem jest Christmas Day, czyli 25 grudnia z bardzo uroczystym obiadem. Prezenty upychane są do specjalnych skarpet wiszących nad kominkiem, a te, które się nie mieszczą, kładzie się pod choinkę i leżą tam od samego rana. Kolejną różnicą jest to, że domownicy nie chwytają za pudełka ze swoim imieniem, ale siadają przy choince i wszyscy razem otwierają kolejne paczki.
Każdy prezent z osobna jest wyciągany powoli, dokładnie oglądany i komentowany. W międzyczasie robi się przerwy na herbatę i ciasto, a potem wraca pod choinkę. Zabawa podarunkami może trwać cały dzień. Skarpety na kominku mają swoje źródła w dziewiętnastym wieku, gdy to w wiktoriańskich domach dzieci siadały wieczorem w wigilię przy płonącym ogniu i na kartkach pisały prośbę o prezenty. Potem wrzucały karteczki do ognia, a unoszący się z nich dym przekazywał Mikołajowi, czego dzieci sobie życzą. Następnie dzieciaki, nad tym samym kominkiem wieszały przygotowane wcześniej skarpety na „zamówione” prezenty, im większe, tym lepsze 🙂 Pierwszą wzmiankę o tej tradycji można znaleźć w słowniku Oxfordzkim w 1854 roku.
Świąteczne jedzenie i rodzinne spotkania
Również podczas tradycyjnego, bożonarodzeniowego obiadu nikt się nie spieszy. Ciągnie się on całymi godzinami. Głównym daniem w Anglii jest nadziewany indyk, podawany z pieczonymi ziemniakami i warzywami. Na deser jada się słodycze i tradycyjny Christmas Pudding. Jest to bardzo ciemne i bardzo słodkie ciasto nasączone mocnym alkoholem. Szykuje się je kilka tygodni przed świętami, gdyż ciasto potrzebuje czasu, by dojrzeć. Osobiście za nim nie przepadam, ale Piotrek bardzo je lubi.
Na wyspach nie ma tradycji częstowania się opłatkiem tak, jak to robi się u nas podczas wigilijnej kolacji. Tutaj po puddingu na stole, przed domownikami, rozkłada się papierowe rolki w kształcie dużych cukierków, nazywa się je crackersami. Wewnątrz ukryte są drobne przedmioty lub zabawne wierszyki. Dwie osoby chwytają za takiego crackersa i pociągają. Rozdarciu towarzyszy głośny dźwięk i na stół wypada zabawka. Wygrywa ten, kto trzyma w ręku większą część crackersa.
Boże Narodzenie w Anglii oraz świąteczna choinka w Anglii, dokładnie taka sama, jak nasza polska
Wspólną tradycją we wszystkich krajach Europy jest strojenie choinki. Powszechnie uważa się, że zwyczaj ten pochodzi z Niemiec i jest to prawda, lecz do Niemiec jodła jako symbol chrześcijaństwa trafiła ze średniowiecznej Anglii, za sprawą jednego z tutejszych świętych. Według legendy pochodzący z Devon święty Bonifacy wyruszył do Europy, by krzewić chrześcijaństwo. W tym czasie plemiona germańskie czciły dąb jako symbol siły i potęgi. W którymś z mijanych miast stał olbrzymi dąb, Bonifacy ściął go w proteście przeciwko pogaństwu. Następnego dnia z korzenia dębu wyrosła jodła, która w tamtych czasach był symbolem Chrystusa. Od tego czasu ozdabia się drzewko jodły owocami, światłem i ozdobami.
Zwyczaj strojenia choinki ponownie trafił do Anglii za sprawą męża królowej Wiktorii, który przywiózł ozdobione już drzewko z Niemiec i udekorował nim zamek w Windsorze. Był to rok 1841, a już kilka lat później bogato zdobione choinki stały we wszystkich domach co bogatszych mieszczan. Oczywiście różnic pomiędzy obchodami Świąt Bożego Narodzenia w Anglii i Polsce jest znacznie więcej te, które wymieniłam, najbardziej rzucają się w oczy. Chętnie poczytam o różnicach, które Wy zauważyliście. Piszcie w komentarzach.
Święta w Tyntesfield koło Bristolu, National Trust
Boże Narodzenie w Anglii to także specjalny czas w naszym ulubionym Tyntesfield. Jest to posiadłość znajdująca się pod opieką organizacji National Trust, która dba o zabytki na terenie Wielkiej Brytanii. Dwór szlachecki stoi niedaleko Bristolu i jesteśmy tam częstymi gośćmi. W grudniu Tyntesfield staje się sceną dla dawnych, wiktoriańskich tradycji świątecznych. Wszystkie pomieszczenia w domu ozdabia się zgodnie z dawną modą. W co większych pokojach rozstawia się choinki obwieszone suszonymi owocami i ręcznie robionymi ozdobami. Pod wysokimi sufitami wiszą gałązki jemioły i błyszczące ozdoby.
Pracownicy National Trust przebierają się w stroje z minionej epoki i przechadzają po domu. Można spotkać dawnych właścicieli lub ich przyjaciół. Jest też cała służba, która krząta się, robiąc to, co służba robić powinna. Często na terenie posiadłości odbywają się koncerty i przedstawienia opowiadające o dawnych zwyczajach. W centralnej części domu muzycy grają tradycyjne kolędy i wszyscy świetnie się bawią. Otaczające posiadłość ogrody oraz parki przyozdobione są lampkami i czerwonymi kokardami. Posiadłość wygląda bardzo wzniośle i bardzo świątecznie. Wszystkich, którzy mają okazję, gorąco zachęcamy do odwiedzin i przeniesienia się choćby na chwilę do dawnych, jak by troszeczkę bajkowych czasów.
Przy okazji Nasze Szlaki życzą wszystkim Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku!
Boże Narodzenie w Anglii fakty, informacje i ciekawostki
- Boże Narodzenie w Anglii jest jednym z najbardziej komercyjnych świąt w Anglii.
- Pierwsza choinka w Anglii pojawiła się w roku 1840.
- Przygotowania do świąt na wyspach zaczynają się już na początku Października, a często i wcześniej.
- Przez cały grudzień organizowane są imprezy o nazwie Christmas Parties. Zaprasza się na nie kolegów z pracy, sąsiadów i znajomych.
- Wigilia w Anglii to Christmas Eve i przypada 24 grudnia. Jednak na Wyspach Brytyjskich nie celebruje się tego święta zupełnie.
- W wigilię wieczorem dzieci w Anglii zawieszają na kominkach wielkie skarpety, do których nocą Święty Mikołaj wkłada prezenty.
- Anglicy nie mają zwyczaju łamania się opłatkiem. Zamiast tego 25 grudnia, podczas świątecznego obiadu, rozdzierają tak zwane Christmas Crackers, czyli duże paczuszki w kształcie cukierków. W ich wnętrzu mieszczą się drobne upominki lub wróżby.
- Drugi dzień świąt to w Anglii Boxing Day.
- Boxing Day to także dzień wielkich wyprzedaży. Wszystkie domy handlowe i markety obniżają ceny, a ludzie wpadają w szał zakupów.
- Ulubioną i tradycyjną potrawą na angielskich stołach jest nadziewany indyk podawany z pieczonymi ziemniakami i gęstym sosem.
- Royal Christmas Message – przemówienie monarchy emitowane w telewizji 25 grudnia, tradycja od czasów Jerzego V.
- Indyk zamiast karpia – głównym daniem świątecznym jest pieczony indyk z farszem, ziemniakami i sosem żurawinowym.
- Christmas pudding – ciężki deser z suszonymi owocami, często polewany brandy i podpalany przed podaniem.
- Mince pies – małe babeczki z nadzieniem z suszonych owoców i przypraw, obowiązkowy świąteczny smakołyk.
- Kartki świąteczne – Anglia była pierwszym krajem, gdzie w XIX wieku zaczęto masowo wysyłać kartki bożonarodzeniowe.
- Boże Narodzenie w Anglii i Choinka – zwyczaj przywieziony z Niemiec przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii.
- Świąteczne swetry – tzw. Christmas jumpers są noszone z dumą, często w bardzo kiczowatych wzorach.
- Boxing Day (26 grudnia) – dzień poświęcony sportowi, wyprzedażom i spotkaniom towarzyskim.
- Carol singing – grupy ludzi chodzą od domu do domu, śpiewając kolędy.
- Świąteczne jarmarki – popularne w wielu miastach, pełne ozdób, jedzenia i grzanego wina.
- Światełka w miastach – Londyn słynie z iluminacji na Oxford Street i Regent Street.
- Father Christmas – odpowiednik Świętego Mikołaja, który zostawia prezenty w skarpetach przy kominku.
- Christmas stocking – dzieci wieszają skarpety, w których znajdują drobne prezenty.
- Zapach pomarańczy i goździków – tradycyjny aromat świąt w angielskich domach.
- Świąteczne przedstawienia pantomime – teatralne spektakle dla całych rodzin, pełne humoru i interakcji z publicznością.
- Advent calendars – kalendarze adwentowe z czekoladkami lub drobnymi prezentami są bardzo popularne.
- Boże Narodzenie w Anglii i Christmas cake – bogate ciasto owocowe pokryte marcepanem i lukrem.
- Świąteczne reklamy – kampanie reklamowe (np. John Lewis) stały się częścią kultury świątecznej.
- Święta zaczynają się wcześnie – dekoracje i przygotowania ruszają już w listopadzie.
- O Bożym Narodzeniu w innych krajach pisaliśmy w poprzednich artykułach:
