Boże Narodzenie we Francji z polskimi tradycjami ma niewiele wspólnego. W zasadzie jedynie ogólna idea jest zbliżona, reszta to już tylko różnice. Z góry zastrzegam, iż poniższe informacje pochodzą od naszych przyjaciół i opisuję Boże Narodzenie we Francji, takim, jakie przeżywają każdego roku i jakie pamiętają z dzieciństwa. Zapewne są regiony, w których święta wyglądają inaczej, a może nawet przypominają te, które celebrujemy w Polsce, lecz my o takich nie słyszeliśmy. Jeżeli mieszkasz we Francji i znasz inne tradycje niż te poniżej opisane, koniecznie podziel się z nami. Za każdą informację będziemy bardzo wdzięczni, podobnie jak nasi czytelnicy.
Boże Narodzenie we Francji czym różni się od polskich świąt
Przede wszystkim Boże Narodzenie we Francji w dużej mierze przestało być świętem religijnym, a stało się wydarzeniem laickim, opartym na tradycji i dawnych zwyczajach. Dlatego też niewielu Francuzów przestrzega adwentowych nakazów oraz wszystkiego tego, co nam z adwentem się kojarzy. Okres ten we Francji nie jest czasem postu i wyrzeczeń, jak to ma miejsce w naszej tradycji. Oczywiście zdarzają się wyjątki, zwłaszcza na wsiach, lecz one jedynie potwierdzają regułę. Brak adwentu poprzedzającego święta to nie jedyna różnica pomiędzy świętami we Francji i w Polsce. Przykładem jest wigilia, która dla nas ma ogromne, symboliczne znaczenie. We Francji nikt nie wypatruje pierwszej gwiazdki, a dzieci nie czekają na prezenty.
Pudełka z upominkami trafiają do obdarowanych dopiero w pierwszy dzień świąt. We Francji prezenty przynosi Pere Noel, czyli św. Mikołaj, a w niektórych rejonach kraju towarzyszy mu mroczna postać, zwana Le Pere Fouettard, która decyduje o tym, czy dane dzieci były grzeczne, czy też nie. Postać ta przypomina nieco popularnego w krajach germańskich Krampusa bożonarodzeniowego demona. Ciekawostką jest to, że listy pisane przez dzieci do Mikołaja z prośbą o wybrane prezenty oraz z zapewnieniem o byciu dobrym przez ostatni rok, nie trafiają w próżnię i dorośli mają obowiązek na nie odpowiedzieć. Najczęściej do dziecka trafia pocztówka z życzeniami oraz informacją, że Mikołaj wiadomość odebrał.
Niewielu ludzi we Francji słucha kolęd, a jeszcze mniej je śpiewa. Popularne są natomiast świąteczne piosenki, musicale oraz tradycyjne programy telewizyjne i radiowe. Wierzący i praktykujący Francuzi (których jest naprawdę niewielu), udają się do kościołów nie na wigilijną pasterkę, ale na mszę w pierwszy dzień świąt. Msza świąteczna nie jest niczym szczególnym i odbywa się w tradycyjny, codzienny sposób. Jednak największą różnicą pomiędzy świętami w naszych krajach jest to, że we Francji nie ma drugiego dnia świąt. Po wigilii jest dzień świąteczny i to na tyle.
Podobieństwa Bożego Narodzenia we Francji i Polsce
Czy zatem nic nie łączy Świąt Bożego Narodzenia, obchodzonych we Francji z tymi, jakie znamy w Polsce? Oczywiście nie, podobieństwa są, lecz są one wspólne dla całej Europy. Najważniejszym podobieństwem Świat Bożego Narodzenia we Francji i w Polsce jest to, że są one ogromnie skomercjalizowane i nastawione na konsumpcję. Gdy w Polsce całą tę machinę do zarabiania pieniędzy, wciąż pakuje się w chrześcijańskie symbole, Francuzi nie przejmują się takimi drobiazgami i czerpią z tradycji garściami, choć nie mają pojęcia o korzeniach. Co poza komercją łączy święta we Frakcji i Polsce? Francuskie domy, podobnie u nas, w Niemczech czy w Anglii, stroi się świątecznymi choinkami, kolorowymi ozdobami i całą masą błyszczących światełek.
Inną znaną nam tradycją, jaka występuje we Francji podczas świąt, jest szopka bożonarodzeniowa. Mniej lub bardziej wystawne szopki ustawia się w domach, urzędach, a nawet na ulicach. W największych kościołach i katedrach stawiane są ogromne szopki z postaciami o naturalnych rozmiarach. Te najpopularniejsze zobaczyć można w katedrze Notre Dame. Niestety jak wynika z ostatnich badań, aż 56 procent dzieci i młodzieży we Francji nie potrafi wyjaśnić, czym jest szopka wigilijna i jakie występują w niej postaci. Podobnie jak w całej Europie, tak również we Francji bardzo popularne są jarmarki bożonarodzeniowe. Nie są one tak bogate i wystawne jak te w Niemczech, lecz niewiele im ustępują. Na straganach można kupić lokalne wyroby, tradycyjne jedzenie czy też napić się grzańca lub gorącego wina.
Największy bożonarodzeniowy jarmark znajduje się w Paryżu przy stacji metra Franklin D. Roosevelt. Dojedziesz tam kolejką numer 1 lub 9. Również pociągi o numerach 8 i 12 dowiozą Cię na miejsce, lecz w ich przypadku wysiąść musicie na stacji Concorde. Bardzo polecam wizytę w Paryżu, zwłaszcza w okresie świątecznym. Spacer bulwarem Saint Germain des Pres, który rozświetlony jest tysiącami świateł, odbijających się w błyszczących świątecznych ozdobach i pięknych sklepowych witrynach, na długo zostaje w pamięci. Przy okazji odwiedzić możecie duże centra handlowe Paryża, takie jak La Fayette. W okresie świątecznym oferują one spore obniżki cen i inne atrakcje dla klientów. Nie zapomnijcie także przespacerować się pod wieżę Eiffla, która również pyszni się świątecznymi kolorami.
Boże Narodzenie i francuska kuchnia świąteczna
Boże Narodzenie to przede wszystkim rodzinny obiad w pierwszy dzień świąt (zarazem ostatni, gdyż we Francji nie ma drugiego dnia świąt). Przy stole spotyka się cała najbliższa rodzina, by cieszyć się nie tylko własnym towarzystwem, ale także, by skosztować popularne, świąteczne dania. Francuzi uwielbiają owoce morza, dlatego też dania te dominują na ich świątecznych stołach jako przystawki. Oczywiście świąteczne potrawy różnią się w zależności od regionu, lecz na żadnym stole nie zabraknie ostryg (gdzie niegadzie jada się je, gdy wciąż są żywe), smażonych langust czy ogromnych, królewskich krewetek w majonezowym sosie.
Poza owocami morza popularne są przeróżne pasztety w tym ten z kaczych wątróbek, nazywany foie gras. Innym specjałem francuskiej kuchni świątecznej jest indyk pieczony z kasztanami oraz ślimaki zapiekane z masłem i czosnkiem. Na francuskich stołach podczas świąt pojawiają się także różne rodzaje mięsa. Potrawa, która nam wyjątkowo smakowała, to kurczak nadziewany kasztanami i podany z sosem śmietankowym.
Po daniach głównych na stoły trafiają ciasta i desery. Jedno z najsmaczniejszych ciast, jakie miałem przyjemność próbować, jest La Buche de Noel. Jest to rolada wypełniona śmietankowym kremem o smaku lekko kawowym i czekoladowym. Ciasto to stylizowane jest tak, by przypominało konar drzewa. Tradycja ta symbolizuje drewno, którym dawniej palono w kominkach, by dawało ciepło i bezpieczeństwo domownikom. Tak jak u nas na stół świąteczny trafia 12 potraw, tak we Francji istnieje zwyczaj, by na stole znalazło się 13 słodkich deserów. Są to najczęściej lokalne ciasta, kremy, suszone owoce, pierniki, orzechy oraz galaretki. Do obiadu podaje się oczywiście wino i sery, a desery podjada się przez resztę dnia. Święta we Francji bardzo nam się podobały i były miłą odmianą po ciężkich, niemieckich kiełbasach, którymi częstowano nas rok wcześniej w Niemczech.
Boże Narodzenie we Francji inne informacje i ciekawostki
- Boże Narodzenie we Francji, a w zasadzie najważniejszy dzień świąt przypada w drugiego dnia świąt. 26 grudnia jest zwykłym dniem (poza Alzacją gdzie drugi dzień świąt jest dniem wolnym od pracy).
- We Francji prezenty daje się 25 grudnia.
- Francuzi stroją choinki już pod koniec listopada, a pozbywają się ich po nowym roku.
- Francuzi nie śpiewają kolęd.
- We Francji bardzo popularne są szopki bożonarodzeniowe. Co roku te największe przyciągają tłumy mieszkańców i turystów.
- Francuzi bardzo rzadko spotykają się w wigilię. Dniem rodzinnym jest 25 grudnia.
- Pomimo że Francuzi nie przestrzegają adwentu, w wielu domach pojawia się kalendarz adwentowy. Jest to pozbawione religijnej otoczki odliczanie czasu pozostałego do świąt.
- Francuski święty Mikołaj (Pere Noel) przynosi prezenty w nocy z 24 na 25 grudnia.
- W niektórych regionach Francji wciąż szykuje się kolację wigilijną zwaną tam Le Reveillon.
- Jedną z najpopularniejszych, tradycyjnych potraw na świątecznym stole jest nadziewany kasztanami indyk.
- Innymi popularnymi potrawami na francuskich, świątecznych stołach są gryczane naleśniki podawane ze śmietaną, owoce morza, kawior, ślimaki, żabie udka i chleb z niespodzianką w środku zwany Pain Surprise.
- Panie domu dbają, by na stole świątecznym pojawiło się 13 deserów. Jest to zwyczaj upamiętniający 12 apostołów i Jezusa.
- We Francji w niedzielę większość sklepów jest zamknięta, jednak w okresie przedświątecznym handel trwa cały tydzień.
- Francuzi uwielbiają spędzać czas przy stole. Dlatego też świąteczny obiad potrafi ciągnąć się przez wiele godzin i kończyć się późną nocą.
- O Bożym Narodzeniu w innych krajach pisaliśmy w poprzednich artykułach:
