Kolejka Wąskotorowa w Żninie to duża atrakcja na Pałukach.
Muzeum Kolejki Wąskotorowej w Żninie i Wenecji to miejsce, gdzie możesz poznać stalowe piękności i co więcej, możesz dać się im wywieźć w siną dal. Gdy ja po raz pierwszy zobaczyłem te pomniejszone ciuchcie, o wąskim rozstawie kół, to od razu wpadły mi w oko, a gdy po raz pierwszy udało mi się przejechać trasę Żnin – Gąsawa to zakochałem się bez pamięci!
Teraz gdy tylko mam okazję, staram się podjechać do Wenecji lub przystanąć na trasie przejazdu kolejki. Tam mogę nacieszyć oko malutkimi parowozami i odkrytymi wagonami, które leniwie wiozą rozmarzonych turystów przed siebie. Zaiste, piękny to widok, gdy kolejka „…nurza się w zieloność i jak łódka brodzi, śród fali szumiących, śród kwiatów powodzi…” – jak doskonale to podsumowała Mickiewiczem jedna z naszych czytelniczek na Facebooku.
Kolejka Wąskotorowa w Żninie i w Wenecji
Muzeum powstało w roku 1972, kiedy to miłośnicy kolei wąskotorowej, wraz z władzami powiatowymi, postanowili utworzyć w Wenecji skansen. Umiejscowiono go w miejscu nie byle jakim, bo tuż obok zamku Weneckiego, w którym rezydował swego czasu Diabeł Wenecki. Widocznie myśl o stworzeniu tego miejsca przypadła do gustu pilnującemu ruin duchowi, bo nie przeszkadzał w gromadzeniu eksponatów, ani też nie straszył coraz większej ilości, pojawiających się w okolicy turystów.
Oczywiście nie można zapomnieć o położonej po drugiej stronie jeziora osadzie Biskupińskiej, która stała się swoistym kołem napędowym muzeum. W zasadzie tak jest do dzisiaj, bo największe oblężenie kolejki następuje podczas słynnych już na całą Europę wrześniowych festynów archeologicznych.
Kolejka Wąskotorowa w Żninie oraz unikatowa kolekcja, czyli o eksponatach słów kilka
Dzisiaj muzeum szczyci się mianem największego skansenu kolei wąskotorowej w Europie, a ilość i jakość zgromadzonych eksponatów, może przyprawić o zawrót głowy. Czego tutaj nie zgromadzono? Kolekcja parowozów, kolejek, drezyn i wagonów różnego typu liczy około 70 eksponatów. Wśród nich można odnaleźć takie perełki jak najmniejszy w Europie wagonik pocztowy, czy parowóz Leon, który jest prawdziwą wąskotorową gwiazdą.
Jego pełna i fachowa nazwa to Px38. Jest to jedyny tego typu parowóz na świecie. Zbudowany został na zlecenie Wrzesińskiej Kolei Powiatowej w roku 1938. Od tego czasu był na służbie w różnych kolejach z małą przerwą w latach 2008-2010, kiedy to musiał przejść remont kapitalny kotła. Leon jeździ do dzisiaj, a jego miarowy stukot można było usłyszeć nawet w Niemczech, gdzie w 2015 roku został zaproszony na występy gościnne.
Oprócz tych perełek Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji może się poszczycić zbiorem 17 parowozów, dwoma pociągami spalinowymi i dwiema drezynami. Jak by jeszcze tego było mało, to warto wspomnieć o wystawach poświęconych kolejnictwu, na których prezentowane są mundury kolejarzy, zabytkowe kasowniki biletów i urządzenia pomocnicze, jak obrotnica kolejowa.
Kolejka Wąskotorowa w Żninie i podróż ciuchcią do Gąsawy, opis trasy
Największą atrakcją muzeum jest jednak możliwość przejazdu pociągiem ze Żnina do Gąsawy. Otwarte wagoniki, pozwalające poczuć zapachy okolicznych pól, miarowy stukot kół i powolne tempo, dające możliwość obejrzenia okolicy zachwycają!
Pamiętam, kiedy pierwszy raz Marysia, która miała wtedy z 3 lata, wsiadła zafascynowana do wagonika, a gdy ciuchcia ruszyła zamarła. Wpatrywała się tymi swoimi ciekawskimi oczami w leniwie przesuwający się krajobraz.
Zresztą nie tylko ona dała się pochłonąć podróży. My także zafascynowani delektowaliśmy się każdym momentem spędzonym w kolejce.
Odległość, jaką ma do pokonania wenecka lokomotywa nie jest jakaś ogromna, bo wynosi tylko 12 km. W Polsce można przejechać się na dłuższych liniach, ale jednak pałuckie widoki na piękne jeziora rekompensują, krótki przejazd.
Przez większość roku wagoniki ciągnięte są przez ciuchcie spalinowe. Dopiero gdy zbliża się festyn archeologiczny w Biskupinie, na tory wyjeżdżają parowozy.
Buchając kłębami czarnego dymu, pędzą po torach o rozstawie zaledwie 600 mm i zachwycają turystów, którzy robią im prawdziwe sesje zdjęciowe.
Trasa kolejki jest niezwykle malownicza i bardzo zróżnicowana.
Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji informacje praktyczne
Muzeum Kolei Wąskotorowej znajduje się w Wenecji na Pałukach, niedaleko Żnina. To jedno z tych miejsc, które warto połączyć z przejazdem Żnińską Koleją Powiatową oraz wizytą w pobliskim Biskupinie. Muzeum ma charakter skansenu. Zobaczymy tutaj zabytkowe parowozy, lokomotywy spalinowe, wagony, drezyny oraz urządzenia związane z funkcjonowaniem kolei wąskotorowej. Ekspozycja obejmuje tabor o rozstawie torów 600 mm, czyli jednym z najmniejszych stosowanych w polskim kolejnictwie.
- Gdzie znajduje się muzeum? – Muzeum znajduje się w miejscowości Wenecja, w województwie kujawsko-pomorskim, pomiędzy Żninem a Biskupinem. Dzięki temu można bez problemu zaplanować tutaj całodniową wycieczkę obejmującą kilka atrakcji Pałuk.
- Godziny otwarcia – Według aktualnie dostępnych informacji muzeum jest czynne:
- codziennie: 9:30–17:30
- warto przyjechać odpowiednio wcześniej, ponieważ ostatnie wejście może być ograniczone godzinami pracy kasy.
- Godziny mogą zmieniać się poza głównym sezonem turystycznym, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje.
- Ceny biletów – Warto zwrócić uwagę, że w Wenecji funkcjonuje wspólny bilet obejmujący Muzeum Kolei Wąskotorowej oraz ruiny zamku Diabła Weneckiego. Według aktualnych informacji kosztuje on:
- bilet normalny – 20 zł
- bilet ulgowy – 16 zł.
- Dodatkowo trzeba liczyć się z opłatą za parking.
- Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? – Na samo muzeum proponuję przeznaczyć około 45–90 minut. Jeśli jednak chcemy dokładnie obejrzeć tabor i zrobić zdjęcia, spokojnie można spędzić tutaj więcej czasu. Ja zdecydowanie nie ograniczałbym wizyty wyłącznie do muzeum. Najlepszym rozwiązaniem jest połączenie go z przejazdem kolejką wąskotorową. W sezonie 2026 pociągi kursują na trasie Żnin – Wenecja – Biskupin – Gąsawa. Bilet całodzienny kosztuje 35 zł normalny i 30 zł ulgowy.
- Czy warto przyjechać z dziećmi? – Zdecydowanie tak. Muzeum jest szczególnie ciekawe dla dzieci, ponieważ eksponaty nie są zamknięte wyłącznie w gablotach. Można zobaczyć z bliska prawdziwe lokomotywy i wagony, a dodatkowo połączyć wizytę z przejazdem zabytkowym pociągiem.
- Moim zdaniem najlepiej zaplanować Wenecję jako część większej wycieczki po Pałukach: najpierw muzeum i zamek, później przejazd kolejką do Biskupina, a następnie zwiedzanie słynnego rezerwatu archeologicznego.
- Praktyczna wskazówka: jeśli jedziecie samochodem, sprawdźcie wcześniej rozkład kolejki i dopasujcie do niego zwiedzanie muzeum. Dzięki temu nie będziecie musieli wybierać między oglądaniem ekspozycji a odjazdem pociągu.
Atrakcje w okolicy Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji
Będąc w okolicy, pamiętaj, że nie tylko Muzeum jest do zobaczenia. Tuż obok skansenu są ruiny zamku w Wenecji, które można zwiedzać w cenie biletu wejściowego do skansenu. Oprócz tego jest oczywiście Biskupin z niesamowitą osadą na półwyspie. Ciut dalej znaleźć możesz miasteczko wyciągnięte z Dzikiego Zachodu – Silverado City, a jak pojedziesz w stronę Rogowa, to trafisz do miejsca, gdzie osiedliły się dinozaury. Warto także podjechać do Żnina i zobaczyć odrestaurowaną Cukrownię w Żninie oraz tamtejszą osamotnioną basztę na rynku Lub zawitać do Gąsawy, gdzie możesz zwiedzić piękny drewniany kościół.
Kolejka Wąskotorowa w Żninie fakty, informacje i ciekawostki o kolei wąskotorowej
- Najwyżej położona kolejka w Polsce to Bieszczadzka Kolejka Leśna.
- Parowóz Leon Px38 to jedyna taka lokomotywa na świecie! (zbudowano tylko jeden egzemplarz). Oczywiście znajduje się ona w Muzeum Koeli Wąskotorowej w Wenecji i działa! Przewozi turystów podczas trwania festynu archeologicznego w Biskupinie.
- Największy skansen kolei wąskotorowej w Europie to tytuł, którym może się poszczycić Muzeum w Wenecji.
- Najdłuższa czynna trasa kolei wąskotorowej w Polsce, to Rogów-Rawa-Biała. 49 km.
- Najdłuższy i najstarszy tunel kolei wąskotorowej w Europie znajduje się w Szklarach w woj. Podkarpackim. Jego długość to 602 m.
- Najkrótsza trasa kolei wąskotorowej w Polsce wynosi zaledwie 3 km, ma tylko 4 postoje i jeździ na trasie Pleszew-Pleszew Miasto codziennie.
- Najstarsza linia kolejowa w Polsce powstała w 1854 roku i w dalszym ciągu po jej trasie poruszają się pociągi. Mowa o linii Bytom-Tarnowskie Góry-Miasteczko Śląskie.
- Jednym z rodzajów kolejek wąskotorowych są kolejki górskie. Jedną z nich opisaliśmy w naszym artykule o Snowdonii.
- Inne popularne atrakcje na Pałukach, które opisaliśmy na Naszych Szlakach to:
