Big Ben słynna wieża zegarowa w Londynie oraz informacje i ciekawostki o Big Benie

Londyn to niezwykłe miasto, które możesz odwiedzać bez końca, a i tak nigdy nie uda Ci się go poznać. Są tu zabytki w takiej ilości, że nie da się ich zliczyć, a miejsc historycznych i z historią związanych wcale nie jest mniej.

Londyn, jak każde inne miasto, ma swoje symbole, dzięki którym nabiera charakteru. W tym wypadku nie przesadzę, gdy powiem, że zabytkiem w stolicy Anglii, który zna chyba każdy na świecie, jest słynny zegar i wieża, na której go zamontowano Big Ben.

Big Ben symbol Londynu i jego historia

Big Ben to obecnie nazwa potoczna wieży Elizabeth Tower, należącej do Pałacu Westminsterskiego, który jest siedzibą brytyjskiego parlamentu. Decyzję o budowie wieży i stykającej się z nią części pałacu podjęto w roku 1834 zaraz po ogromnym pożarze, który strawił dużą część pałacu, pozostawiając po sobie jedynie zgliszcza. W zasadzie przed ogniem uchronił się jedynie główny hol oraz kaplica pałacowa.

Pojawiło się wiele projektów na odbudowę zrujnowanego pałacu. Ostatecznie jednak podjęto decyzję, że najodpowiedniejszym z nich będzie ten, który przewidywał budowę, wysokiej na niemal sto metrów wieży zakończonej spadzistym dachem i zaopatrzonej w ogromny mechanizm zegarowy wraz z czterema tarczami rozmieszczonymi po każdej ze stron wieży. Zdecydowano się również na neogotycki charakter nowego budynku tak, by pasował do reszty pałacu. Prace rozpoczęto w połowie 1843 roku, a głównymi wykonawcami byli Thomas Grissell i Morton Peto. Budowę wieży zakończono po 16 latach w roku 1859 i była ona wówczas najwyższą wieżą zegarową w Wielkiej Brytanii (obecnie jest trzecią).

Big Ben budowa wieży zegarowej w Londynie

Na odbudowę Pałacu Westminsterskiego nie żałowano środków, podobnie jak na wieżę zegarową. Ta ostatnia ustawiona została na betonowym fundamencie o grubości niemal czterech metrów. Wieża u swej podstawy jest kwadratowa, a szerokość każdej ze ścian to ponad 12 metrów. Do budowy użyto specjalnych cegieł, które następnie pokryto wapieniem, wyciętym z piaskowych wzgórz hrabstwa South Yorkshire, leżących ponad 200 kilometrów od Londynu. Wieżę zakończono iglicą i spadzistym dachem, który zdecydowano się pokryć bardzo wytrzymałymi, żeliwnymi dachówkami. Było to bardzo drogie rozwiązanie, lecz jak pisałem wcześniej, na inwestycję nie szczędzono ani pieniędzy, ani środków.

Pomimo że budowa zakończyła się sukcesem i wieża zegarowa wygląda do dziś wspaniale, jej twórcom i architektom nie udało się uniknąć błędów. Najważniejszym z nich był ten, że źle obliczono wielkość fundamentu w stosunku do jakości gruntu pod pałacem. Po latach okazało się, że podłoże w miejscu, gdzie stoi Big Ben, jest niestabilne i zawiera luźny żwir i glinę, co powoduje stopniowe odchylenie się całej wieży.

W latach 90. poprzedniego wieku, gdy Big Ben przechylił się od pionu o 23 centymetry, zdecydowano się na wzmocnienie fundamentów wieży. Prace połączono z budową linii metra Jubilee, która biegnie w pobliżu Pałacu Westminsterskiego. Wpompowano wówczas pod fundamenty Big Bena tysiące ton betonu, co jak uważają eksperci budowlani, ustabilizuje wieżę na kolejne kilka tysięcy lat.

Big Ben zegar na wieży i ogromny dzwon

Sama wieża zegarowa wygląda świetnie, a dzięki swojej niemal stumetrowej wysokości, stanowi swoisty drogowskaz dla odwiedzających Londyn turystów. Jednak najbardziej rozpoznawalnym elementem Wieży Elżbiety (The Elizabeth Tower) jest zamontowany na niej zegar. Składa się on z ogromnego mechanizmu zegarowego oraz czterech białych, podświetlanych tarcz, rozmieszczonych na czterech ścianach wieży.

Wszystkie cztery tarcze Big Bena to prawdziwy majstersztyk sztuki metalurgicznej i szklarskiej. Składają się one z ponad 300 kawałków szkła osadzonych w stalowych ramach. Każda z tarcz ma średnicę siedmiu metrów, a wskazówki na tarczach to kolejno: ponad 4 metry dla minutowej i niemal 3 metry dla godzinnej. By informacja była pełna, dodam, że cyfry rzymskie, opisujące cyferblat mają wysokość 60 centymetrów.

Wielkie tarcze Big Bena na samym początku podświetlane były przez lampy gazowe. Zapalano je tylko w czasie, gdy obradował parlament w budynku poniżej. Następnie zwyczaj ten zmieniono i świeciły się one od zapadnięcia zmroku aż do świtu, jak to dzieje się do dzisiaj. Na początku XX wieku lampy gazowe zastąpiono żarówkami elektrycznymi.

Za budowę zegara odpowiedzialny był słynny zegarmistrz Edmund Beckett Denison oraz nadwory królewski astronom George Airy. Wykonali oni swoją pracę tak, jak należy i od chwili uruchomienia zegar uważany był on za bardzo dokładny. Działa w nim bardzo ciekawy mechanizm regulowania czasu. Na ramieniu wahadła zamontowano stalowy zbiornik na drobne monety jednopensowe. Dodanie jednej monety powoduje zmianę wagi wahadła i przyspiesza odliczanie czasu o 0,4 sekundy. Jak łatwo się domyślić, zabranie monety powoduje zwolnienie zegara o dokładnie taką samą ilość czasu.

Zegar na wieży posiada własnego opiekuna, zwanego Keep of the Clock. Jest to osoba odpowiedzialna za nakręcanie sprężyny mechanizmu Big Bena oraz za jego konserwację. Przez cały czas w wieży przebywa ktoś obeznany z działaniem mechanizmu tak, by mógł zainterweniować, gdyby wydarzy się coś nieprzewidzianego.

Najczęściej awarie zegara spowodowane są warunkami atmosferycznymi, takimi jak upały, śnieg czy mróz. Zdarzało się w długiej historii Big Bena, że stado ptaków przysiadło na wskazówce zegara i zatrzymało cały mechanizm. Innym razem, któryś z mechaników nieopatrznie oparł drabinę o koło zębate i również zatrzymał zegar.

Integralną częścią Big Bena jest dzwonnica, na której znajduje się wielki dzwon, ważący ponad 13 ton. To właśnie on początkowo nazwany został Big Benem, lecz z czasem nazwa ta zaczęła być używana w stosunku do całej wieży. Wielkiemu dzwonowi towarzyszą cztery mniejsze, wzorowane na starych dzwonach z kościoła Great St Mary w Cambridge. To one wybijają co 15 minut kilka taktów utworu Heandla; Mesjasz. Duży dzwon odzywa się tylko o pełnej godzinie.

Dzwon, którego dźwięk dziś słyszymy, nie jest pierwszym, który miał zawisnąć na wieży. Początkowo odlano prawdziwego, ważącego ponad 16 ton giganta. Jednak w czasie gdy kończono budowę wieży, z powodu zmian temperatury dzwon popękał, nim zdążył zawisnąć na dzwonnicy. Z części pierwszego dzwonu odlano kolejny ten, który do dziś jest sercem Big Bena.

Remont Big Bena za ogromne pieniądze

Na początku XX wieku badania strukturalne wieży wykazały, że w murach budynku istnieją duże pęknięcia i szczeliny. Podjęto zatem decyzję o remoncie Big Bena. Początkowo zakładano, że koszty nie powinny przekroczyć 40 milionów funtów. Jeżeli jednak kiedykolwiek remontowałeś dom, to wiesz, że planowane koszty należy pomnożyć przez dwa. Ta zasada sprawdziła się również podczas remontu Big Bena i ostateczna kwota wyniosła nieco ponad 80 milionów funtów.

Prace rozpoczęto w 2017, a ukończono dopiero w 2022. Przez ten czas mieszkańcy Londynu nie słyszeli dźwięku swojego ulubionego dzwonu. Także turyści nie mogli zwiedzać wieży, a nawet jej oglądać, gdyż przez cały czas zasłonięta była rusztowaniem.

Na czas remontu mechanizm zegara Big Ben został wymontowany i przewieziony do mistrza zegarmistrzowskiego, który wymienił większość stalowych części. Wymieniono także dużą część szklanych elementów tarcz, zastępując oryginalne, wytopionymi w Niemczech replikami. Podczas remontu wymieniono także oświetlenie, przywrócono oryginalną kolorystykę i zabezpieczono budynek przed dalszym niszczeniem. Dziś można już zwiedzać nie tylko wieżę, ale także Pałac Westminsterski, które go Big Ben jest częścią.

Big Ben informacje praktyczne

Londyn to nie jest miasto, po którym wygodnie podróżuje się autem. Za sam wjazd do centrum pobierane są opłaty, a znalezienie parkingu w okolicy Westminster ociera się o cud. Odradzam zatem dojazd do Big Bena samochodem. Powinieneś zostawić go na którymś z licznych parkingów wokół Londynu i skorzystać z metra. Najbliższa stacja metra to Westminster Underground Station i dojeżdżają do niej linie:

• Circle (żółta),
• District (zielona),
• Jubilee (szara).

Zwiedzanie Big Bena odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, a czas trwania wycieczki to około 90 minut. Kolejne grupy wpuszczane są co 15 minut od godziny 8:45 do 16:45.

Wchodząc do Big Bena, musisz zostawić na dole duże torby i wypchane plecaki oraz przejść przez wykrywacz metali. Poza tym, podczas wycieczki nie wolno robić w budynku zdjęć! Nie bardzo rozumiem dlaczego! Przy dzisiejszej technologii, gdyby komuś zależało na uzyskaniu zdjęć z takiego miejsca jak Big Ben, może bez problemu je uzyskać.

Ceny biletów zależne są od ich rodzaju. Zwykły bilet dla osoby dorosłej kosztuje niespełna 20 funtów, a studenci i seniorzy zapłacą 17 funtów. Dzieci od 5 do 15 roku życia wyłożyć muszą 8 funtów, a młodsze wchodzą za darmo. Dobrym pomysłem jest kupno biletów grupowych, które kosztują 15 funtów od osoby, ale musisz wówczas zebrać co najmniej 10 osób.

Na szczyt Big Bena trzeba dostać się na piechotę. Co prawda w wieży jest niewielka winda, ale przeznaczona jest jedynie dla osób niepełnosprawnych.

Big Ben informacje i ciekawostki

• Big Ben to nazwa, którą początkowo określano dzwon, zawieszony na wieży zegarowej (The Clock Tower). Dziś nazywa się tak całą wieżę wraz z dzwonem i zegarem.
• Pochodzenie nazwy Big Ben zostało zapomniane, a wszystkie teorie są mniej lub bardziej prawdopodobne. Według jednej z nich nazwa pochodzi od Benjamina Halla, który nadzorował wieszanie dzwonu i był ogromnym facetem. Inna głosi, że dzwon nazwano tak ku pamięci, popularnego w XIX wieku, londyńskiego boksera o pseudonimie Big Ben.
• Wieża jest częścią Pałacu Westminsterskiego, neogotyckiego zabytku będącego siedzibą brytyjskiej Izby Gmin, Izby Lordów oraz wszelkiej maści urzędów związanych z brytyjskim parlamentem.
• Budowa Big Bena trwała 16 lat.
• Wieża ma wysokość 96.3 metra.
• Big Ben po raz pierwszy odezwał się 11 lipca 1859 roku.
• Zegar, a w zasadzie jego tarcze, umieszczone są na wysokości 60 metrów nad poziomem gruntu.
• Pomieszczenie z mechanizmem zegarowym Big Bena mieści się na tej samej wysokości co tarcze zegara i aby się tam dostać, należy pokonać 290 kamiennych schodów.
• Powyżej pomieszczenia zegarowego znajduje się dzwonnica, do której prowadzą kolejne 44 stopnie. Wyżej jest już tylko iglica oddzielona od dzwonnicy 59 schodami.
• Dzwonnica od zewnątrz ozdobiona jest tarczami z emblematami narodowymi wszystkich czterech krajów wchodzących w skład Wielkiej Brytanii. Jest tam biała róża Tudorów, osiem tarcz ze Szkocji, koniczyna Irlandii Północnej i symbole walijskie. Pozostałe tarcze noszą znaki poszczególnych wielkich rodów Brytyjskich.
• W wieży znajduje się szyb wentylacyjny, który nazywany jest „przodkiem klimatyzacji„. Dzięki odpowiedniej budowie powietrze w wieży miało cyrkulować w sposób zupełnie naturalny bez dodatkowy urządzeń. Niestety pomysł, który na papierze wyglądał dobrze, w rzeczywistości nie zadziałał i w roku 2017 podczas remontu w szybie wentylacyjnym zamontowano windę.
• Do roku 2012 oficjalną nazwą wieży, zwanej potocznie Big Benem, był The Clock Tower. Została ona zmieniona na Elizateth Tower dla upamiętnienia jubileuszu — sześćdziesięcioleci zasiadania na tronie królowej Elżbiety II.
• Wewnątrz wieży znajduje się cela więzienna, do której można dostać się jedynie od strony parlamentu. Zwyczajowo trafiali tam posłowie i parlamentarzyści, którzy narazili się straży pałacowej. Ostatnim gościem w celi był ateista Charles Bradlaugh, który odmówił złożenia religijnej przysięgi wierności królowej Wiktorii w roku 1880.
• Sierżant zbrojny, pełniący służbę w parlamencie ma prawo dokonywać aresztowań nawet na parlamentarzystach, o ile uzna to za konieczne. Prawo takie nadano mu w roku 1415.
• Od początku istnienia Big Bena zegar na wieży ulegał przeróżnym awariom. Dziś istnieje specjalny zespół przeszkolonych mechaników, którzy czuwają 24 godziny na dobę, by zegar prawidłowo odliczał czas.
• Kilkadziesiąt lat temu przyczyną zatrzymania zegara na ponad 40 minut były ptaki, które przysiadły na jego dużej wskazówce.
• Wieża w Londynie zawdzięcza swą potoczną nazwę Big Ben dużemu dzwonowi, wiszącemu na dzwonnicy, który waży ponad 13 ton.
• Big Ben przeszedł gruntowny remont w roku 2017, który kosztował ponad 80 milionów funtów, a prace trwały 4 lata.
• W czasie II Wojny Światowej radio BBC World Service emitowało dźwięk dzwonu po każdym większym ataku faszystowskich Niemiec. Był to sygnał, że Wielka Brytania wciąż walczy i nie została pokonana.

Angielska wersja językowa