Jelenia Wyspa to ścieżka dydaktyczna w Borach Tucholskich w rezerwacie Bagna nad Stążką leży w województwie kujawsko-pomorskim.
Lubię szukać nieodkrytych jeszcze miejsc gdzieś w pobliżu domu. W końcu to niemożliwe, byśmy zobaczyli już wszystko! Tak przynajmniej mi się wydaje. Podejrzewam, że i Wy drodzy czytelnicy, coraz częściej zaczynacie przeglądać lokalne mapy, by zobaczyć coś, co dotąd Wam umknęło, a jest dosłownie za progiem. W ten sposób trafiłem na informację o ciekawej ścieżce dydaktycznej w Borach Tucholskich, której jeszcze nie odwiedziłem.
W artykule poniżej opowiem Ci nie tylko o Jeleniej Wyspie, ale o kilku innych rezerwatach przyrody oraz wyjaśnię, że Bory Tucholskie to nie tylko Park Narodowy Bory Tucholskie.
Bory Tucholskie, to nie tylko Park Narodowy Bory Tucholskie
Zanim zaczniemy spacer po Jeleniej Wyspie, to muszę napisać o Borach Tucholskich, gdyż zauważyłem, że na różnych stronach i w mediach społecznościowych pojawiają się błędne wpisy mylące Park Narodowy „Bory Tucholskie” z kompleksem leśnym nazywanym Borami Tucholskimi. Jaka jest różnica? Najprościej tłumacząc — Bory Tucholskie to ogromny, zalesiony obszar obejmujący 3 tys. kilometrów kwadratowych powierzchni. Rozciągający się w dwóch województwach. Natomiast Park Narodowy „Bory Tucholskie” to raptem ułamek powierzchni borów o wielkości zaledwie 46 kilometrów kwadratowych i co ciekawe znajduje się on w powiecie chojnickim, a nie koło Tucholi, na co mogłaby wskazywać nazwa.
Skoro wyjaśniliśmy tę drobną różnicę, mogę w końcu napisać o największym w Polsce borze sosnowym, bo taki drzewostan przeważa w całych borach. Szukając informacji o Borach Tucholskich, natrafiłem na zdanie w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego, które doskonale oddaje charakter tutejszej przyrody:
Jak daleko okiem sięgasz, widzisz sosnowe lasy, gdzie odetchniesz czuć żywicę, a gdzie stąpisz albo mech przygłusza Twój krok, albo grzęźniesz w białym piasku.
W zasadzie nie muszę dodawać nic więcej, no może tylko to, że autor tego zdania zapomniał o jeziorach, których jest tutaj bez liku, no i o rzekach, przez Bory Tucholskie płyną pokaźnych rozmiarów rzeki. Przykładem są Brda i Wda, które w dawnych czasach służyły za ciągi komunikacyjne, a dziś są idealnym miejscem na kajakowe wyprawy. To właśnie tymi rzekami dawni mieszkańcy lasów Borowiacy spławiali pozyskane kłody na handel. Oprócz tych największych jest tutaj wiele mniejszych, urokliwych rzeczek takich jak Zbrzyca, Klonecznica, Czerska Struga, czy Stążka, nad którą za moment Was zabiorę.
Rezerwaty w Borach Tucholskich
Puszcza Tucholska (tak nazywano bory jeszcze w XIX wieku) to obszar, na którym można znaleźć tereny objęte ochroną prawną, które mają na celu zabezpieczenie najpiękniejszych obszarów przed dewastacją. Rezerwatów przyrody, jest tutaj bodajże 18 (poprawcie mnie, jeśli się mylę). Wśród nich można wyróżnić Rezerwat Cisów Staropolskich, który znajduje się w Nadleśnictwie Zamrzenica. Tam można pospacerować w otoczeniu drzew, które pamiętają jeszcze czasy Bolesława Chrobrego. Jako ciekawostkę dodam, że do tego rezerwatu wybraliśmy się na naszą pierwszą wspólną wycieczkę z Piotrem i Magdą, a było to dobre dwie dekady temu (Jak ten czas leci).
Kolejnym ciekawym rezerwatem, o którym już nawet pisaliśmy, jest Rezerwat Kamiennych Kręgów w miejscowości Odry, w którym oprócz ładnych widoków, można zaczerpnąć „kosmicznej” energii kumulowanej przez tajemnicze kamienne konstrukcje wybudowane w zamierzchłych czasach. No i w końcu można wymienić rezerwat Bagna nad Stążką, o którym napiszę więcej z racji tego, że to właśnie tam znajduje się ścieżka dydaktyczna Jelenia Wyspa.
Rezerwat Bagna nad Stążką i ścieżka dydaktyczna Jelenia Wyspa
Rezerwat Bagna nad Stążką jest stosunkowo młody, gdyż powstał dopiero w roku 1999. Postanowiono wówczas chronić ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych rozległe torfowiska, bagna i lasy w rozlewiskach rzeki Stążki. Zdecydowano się na objęcie ochroną ścisłą ponad 60 hektarów terenu i ochroną czynną pozostałych 418 hektarów obszaru. Nie oznacza to na szczęście zamknięcia tych przyrodniczo bogatych terenów dla turystów.
By udostępnić część rezerwatu i pokazać to, co ma najlepszego do zaoferowania, utworzono ścieżkę dydaktyczną. Nazwano ją Jelenia Wyspa. Dlaczego tak? Już tłumaczę. W starych dokumentach można odnaleźć wzmiankę informującą o tym, że pofałdowany teren leśny oblewany wodami Stążki był nad wyraz niedostępny. Spowodowało to, że wzgórze (nazwane przez Borowiaków, Wzgórzem Jelenia) stało się naturalną ostoją tej szlachetnej zwierzyny. Dawny skryba napisał tak:
Niedostępność wzgórza upodobał sobie władca bogatego zwierza tych stron. Tak też i siedzibę swą ustanowił. Jako na Króla zwierza prawa przysługują, tak i zabezpieczył w one przywileje, szczególnie zaś ciszę podkreślił i niedostępność pochwalił. Na zalanym wokół wzgórza terenie bagienną roślinność posadził ten, Kto ten świat utworzył, a niej żyjątka drobne. Gospodarzem tych bagien, żółwia błotnego obwołał. Stróżem zaś tych bagien jest żuraw – na wypadek, gdyby intruz śmiałka udawać raczył i granicę niebacznie przekroczył. Przejścia dwa pozostawił dla tych, którzy nikomu nie przeszkadzają i praw lasu przestrzegają.
Czy to tłumaczy nazwę Jelenia Wyspa? Być może, choć osobiście mam wrażenie, że nazwa związana jest z kształtem wytyczonej trasy. Według mnie i moich dzieciaków przypomina ona trochę łeb jelenia, ale to już pozostawiam waszej indywidualnej ocenie.
Jelenia Wyspa – coś więcej niż tylko spacer
– Jak tu ładnie! – To pierwsze słowa dzieciaków, które pierwsze przemknęły przez symboliczną bramę wejściową. Stanąłem za nimi na drewnianym mostku i spojrzałem na leniwie płynącą pod stopami rzekę Stążkę. Faktycznie, miała rację, Jelenia Wyspa jest piękne, pomyślałem, a to dopiero początek spaceru. Pozostało jeszcze 3 kilometry trasy. Może to przez letnią pogodę, dzięki której aż chciało się chodzić, czy może przez wpływ żywicznego zapachu lasu, który lekko otępiał zmysły. Zresztą nieważne! Spacer w takich okolicznościach przyrody jest tym, o czym marzyliśmy od tak dawna.
W końcu otrząsnęliśmy się z zadumy nad pięknem otaczającego nas świata i powolnym krokiem ruszyliśmy dalej. Dzieciaki co chwilę musiały być przez nas uspokajane, bo zachwycone biegały za fruwającymi owadami, robiąc za dużo hałasu, a przecież jesteśmy w rezerwacie. W okiełznaniu naszych pociech pomagały przystanki, zaprojektowane przez twórców ścieżki, w najciekawszych przyrodniczo miejscach. Tam na tablicach informacyjnych można było poczytać o roślinach i zwierzętach, które wybrały sobie za dom czyste wody dopływu Brdy.
Woda w rzece Stążce jest jedną z najczystszych w Borach Tucholskich, dlatego też to tutaj zamieszkały między innymi skore do zabawy wydry. W sumie nie ma się czemu dziwić, gołym okiem widać, że pożywienia to mają tutaj pod dostatkiem. Warto w tym miejscu dodać, że na jednej z tablic można poczytać o drzewach matecznych. Co to takiego? To najlepsze jakościowo okazy drzew, które służą jako skarbnica nasion. W rezerwacie Bagna nad Stążką znajduje się aż 6 takich okazów. Wielce prawdopodobne jest to, że zebrane szyszki wędrują później do zabytkowej wyłuszczarni nasion w Klosnowie, którą kiedyś mieliśmy już okazję zwiedzać.
Podsumowując wycieczkę na Jelenią Wyspę
Samo przejście trasy nie jest specjalnie wymagające i nie musisz martwić się, że sobie nie poradzisz, nawet gdy zabierzesz na wyprawę nawet bardzo małe dzieci. Wręcz przeciwnie, będzie to wycieczka miła i przyjemna. Pamiętaj też by się nie spieszyć i dać sobie czas na przeczytanie wszystkich tablic. Usiądź wygodnie na przygotowanych ławeczkach i podziwiaj czyste wody Stążki, w której aż roi się od połyskujących w słońcu rybek.
Koniecznie wejdźcie na wieżę widokową i zrób sobie przerwę na piknik z pięknym krajobrazem w tle. Jak będziesz miał szczęście, to może uda Ci się wypatrzyć żurawie (a na pewno je usłyszysz), zające i inne zwierzęta, które niczym niepokojone hasają w oddali. Uwaga! Warto zabrać lornetkę lub aparat z teleobiektywem.
Jelenia Wyspa informacje praktyczne
Poniżej znajdziesz kilka informacji, które pomogą Ci przygotować się do wycieczki, oraz pomogą uniknąć kilku błędów, które my popełniliśmy.
Jelenia Wyspa – jak dojechać i gdzie zaparkować
Ścieżka dydaktyczna Jelenia Wyspa znajduje się w pobliżu drogi prowadzącej z Tucholi do Tlenia, jakieś 8 kilometrów za Tucholą. Pewnie wiesz, że lubimy ciekawostki, a jeszcze bardziej lubimy się nimi dzielić. Jedną z nich mówi, że droga ta przebiega dokładnie w tym samym miejscu, co wyznaczony przez wojska Napoleońskie trakt z 1812 roku. To właśnie tędy wojska napoleońskie maszerowały na kampanię z Rosją.
Początek ścieżki dydaktycznej znajduje się około 50 metrów od parkingu leśnego. Niestety miejsca nie jest duży i wystarczy tylko na 5 samochodów. Dlatego, jeżeli nie znajdziesz tam miejsca, to zaparkuj przy budynkach nadleśnictwa, które oddalone jest od ścieżki o około 200 m.
Czas przejścia ścieżki
Długość ścieżki to niecałe 3,5 km dlatego też spacer nie zabiera zbyt wiele czasu. Szybkim tempem to i w pół godziny da się ją przejść. Weź jednak pod uwagę, że warto przystanąć co jakiś czas, by poczytać i delektować się widokami. My z dzieciakami spacerowaliśmy sobie około 1,5 godziny z przerwą na mały piknik ?
Co warto zobaczyć w okolicy Jeleniej Wyspy
- Będąc w okolicy, warto zobaczyć także inne atrakcje Borów Tucholskich. W niedalekich Trzebcinach czeka na ciebie kolejna ścieżka dydaktyczna „Jezioro Wypalanki”, a kilometr dalej w głąb lasu możesz zobaczyć wąwóz „Goły Jon”.
- Oprócz tego warto pojechać w stronę Tlenia i po drodze wejść na wieżę widokową, która góruje nad okolicą, stojąc tuż przy drodze. Została ona postawiona z konkretnego powodu. Można z niej zaobserwować pas zniszczeń, który powstał na skutek przejścia w 2012 roku trąby powietrznej.
- No i na sam koniec pozostał Tleń. Turystyczna mekka, do której co roku zjeżdżają turyści z całej Polski. Można tutaj zjeść całkiem dobry posiłek i bardzo dobre lody. Ja polecam te o smaku pietruszkowym.
- Natomiast jeśli udacie się w stronę Tucholi, to po drodze warto zahaczyć o Muzeum Indiańskie imienia Sat-Okha – jedynego Indianina polskiego pochodzenia, ale to już temat na kolejną opowieść.
