Wiosna walczy z jesienią o miano najpiękniejszej z czterech pór roku. Statystyki mówią, że dokładnie połowa ludzi sądzi, iż to wiosna jest najpiękniejszym okresem, a pozostali sprzeczają się, że to nie prawda i że to jesień jest o wiele bardziej urokliwa. Osobiście nie mam wyrobionego zdania i w obu przypadkach dostrzegam piękno, ale również mniej przyjemne cechy obu okresów w przyrodzie. Uważam, że wiosna jest zbyt kapryśna, a jesień lubi się przeciągać.

Przedwiośnie zapowiedź nadchodzącej wiosny

Dziewczyna jako symbol lata
Dziewczyna jako symbol jesieni
Dziewczyna jako symbol zimy

Przedwiośnie jest delikatną zmianą w przyrodzie, która zapowiada nadejście zmian. Okres ten nazywano dawniej zaraniem wiosny. Zima staje się nieco łagodniejsza, a przyroda jakby zaczynała budzić się ze snu. Oczywiście wciąż jest zimno i buro, ale dostrzec można pierwsze oznaki przebudzenia. Pierwsze rośliny zaczynają pylić (na przykład leszczyna), a następnie kwitnąć. Nie jest to jeszcze nic spektakularnego, a wręcz ledwo zauważalne, lecz dostrzegalne dla pilnego obserwatora. Zaraz potem pojawiają się w śniegu pierwsze przebiśniegi i krokusy. Zaczynają też kwitnąć drzewa i krzewy.

Kolejnym etapem, pojawiającej się wiosny, jest okras, zwany dawniej pierwiośniem, czyli wczesna wiosna. Pojawiają się liście na brzozach i zaczynają kwitnąć zioła. W parkach pojawiają się pierwiosnki, kaczeńce, a w lasach borówki i poziomki. W sadach kwitną między innymi jabłonie, gruszki i czereśnie. Okres ten trwa od drugiej połowy kwietnia do połowy maja. Ostatecznym etapem jest pełna wiosna, czyli okres pełnego rozkwitu. To w tym czasie zaczynają kwitnąć kasztanowce, a w ogrodach pojawiają się tulipany, narcyzy i wiele innych wiosennych kwiatów.

Wiosna, kiedy się jej spodziewać

Wiosna i żółte kwiaty w śniegu na wiosnę

Wiosna, ta oficjalna zwana astronomiczną, rozpoczyna się w chwili równonocy wiosennej, a kończy wraz z nadejściem lata, czyli w przesilenie letnie. Na naszej szerokości geograficznej najczęściej jest to okres od 21 marca do 22 czerwca. Nauka wyróżnia jeszcze inne rodzaje wiosny. Przykładem może być wiosna meteorologiczna. Przyjmuje się, że jest to okres, w którym średnia temperatury powietrza nie spada poniżej 5 stopni i nie przekracza 10. Temperatury te są znacząco wyższe niż w przejściowej porze roku, która oddziela wiosnę od zimy, czyli przedwiośniu.

Oczywiście wszystkie te informacje wyglądają dobrze wyłącznie na papierze, nas interesuje to, co za oknem. A tam, ostatnimi czasy same niespodzianki i zero przewidywalności. Pamiętam lata, w których żar lał się z nieba już pod koniec lutego, a innym razem śnieg sypał w maju.

Wiosna i jej znaczenie dla starożytnych

Wiosna i Demeter bogini wiosny w mitach greckich

W starożytności wiosna była szczególnie ważną porą roku i wyczekiwano jej z utęsknieniem. Ludzie zmęczeni chłodem i niedostatkiem, który doskwierał im zimą, czekali z niecierpliwością na pierwsze ciepłe dni. Okres, w którym odradzała się przyroda, był na tyle ważny, że w wielu dawnych kalendarzach był to również początek roku. Tak było między innymi w kalendarzu rzymskim.

Grecy swoim zwyczajem, wszelkie ważne wydarzenia opisywali w mitach. Mit o porach roku związany jest z miłości matki do córki.

Gęsie pióro

Demeter, bogini płodności i płodów rolnych, która dbała o to, by na ziemi panował urodzaj, miała młodą i piękną córkę o imieniu Persefona (początkowo Kora). Zakochał się w niej Hades, bóg podziemi i podstępem zwabił ją w czeluści piekieł. Matka wyruszyła na poszukiwanie córki i przez całe lata błąkała się po podziemiach. W tym czasie na ziemi rośliny przestały rosnąć, a wśród ludzi zapanował głód. Było tak źle, że w końcu bogowie z wysokiego olimpu musieli interweniować. Za ich boskim wyrokiem Persefona miała spędzić część roku z mężem w jego podziemnym królestwie, a drugą część z matką na ziemi. Gdy Persefona przebywała z matką na ziemi, panowało lato. Gdy zbliżał się czas powrotu do podziemi, wraz ze smutkiem matki, pora roku zmieniała się w jesień. Wiosna to oczywiście okres, gdy Demeter z nadzieją i radością oczekiwała powrotu Persefony. Przyroda kwitła i dni stawały się coraz cieplejsze.

Teotihuacanie piramidy słońca w Meksyku

Również starożytni mieszkańcy Ameryki Południowej witali wiosnę z wielką radością. Wznosili ogromne budowle, opierając się na własnym kalendarzu, którego ważną częścią była wiosna. Mistekowie, Olmecy i Aztekowie wybierali bardzo dokładnie miejsca pod przyszłe świątynie. Podczas prac budowlanych kierowali się oni niebywale dokładną wiedzą, opartą na astronomii i matematyce.

Świątynie, a nawet całe miasta pełniły funkcję kalendarzy i zegarów, wskazujących kosmiczny cykle życia. Dziś miejsca te uważane są przez wielu za źródła nieznanych sił i przyciągają zwolenników tej teorii. Najsłynniejsze ceremonie związane z nadejściem wiosny, odbywają się do dziś w Teotihuacanie, gdzie stoją starożytne Piramidy Słońca. Każdego roku podczas prekolumbijskiego obrzędu przebywa tam ponad milion ludzi.

Także Hindusi mają swoje starożytne święto Holi, zwane festiwalem kolorów. Zabawy z okazji nadchodzącej wiosny sięgają daleko w przeszłość, aż do starożytności. Podobne święta mają również Chińczycy, Rosjanie, Japończycy, Słowianie i inne kultura na świecie.

Jak widać wiosna to niezwykle ważna pora roku, tak dla nas, jak wcześniej dla naszych przodków.

Wiosna fakty, informacje i ciekawostki o wiośnie

Ptak w locie
  • W klimacie umiarkowanym wiosna to przejściowa pora roku, oddzielająca zimę od lata.
  • Istnieje kilka rodzajów wiosny, są to: wiosna astronomiczna, wiosna kalendarzowa, wiosna meteorologiczna, termiczna i fenologiczna.
  • Początkiem wiosny jest równonoc wiosenna, czyli moment, w którym dzień i noc trwają dokładnie tyle samo. Od tej chwili każdy kolejny dzień trwa coraz dłużej, a noce stają się krótsze.
  • Astronomicznym znakiem początku wiosny jest przejście słońca ze znaku Ryb do znaku Barana. Nazwa pochodzi ze starożytności, kiedy to zaobserwowane ten fenomen.
  • Dzień pierwszego dnia wiosny określono w przeszłości. Jest to data uśredniona wiosny astronomicznej.
  • Wiosna astronomiczna nie jest stałym punktem i zmienia się odrobinę każdego roku.
  • W roku 2102 wiosna kalendarzowa pokryje się idealnie z wiosną astronomiczną.
  • Wiosna meteorologiczna trwa od 1 marca do 31 maja. Takiego podziału dokonali meteorologowie, by ułatwić sobie podział roku na okresy porównawcze.
  • Wiosna termiczne występuje wówczas gdy średnia temperatura dobowa mieści się w przedziale od 5 do 10 stopni Celsjusza.
  • Wiosna, na którą wszyscy z utęsknieniem czekamy to wiosna fenologiczna, zwana wiosną przyrodniczą. Jest to okres, w którym przyroda budzi się do życia i zachodzą w niej ogromne zmiany.
  • Wraz z nadejściem wiosny zmieniamy godzinę na zegarach. Przejście na czas letni odbywa się w nocy z 27 na 28 marca.
  • Najzimniejszy początek wiosny zanotowano w roku 1942. Temperatura spadła wówczas do 24 stopni poniżej zera.
  • Najcieplejszy pierwszy dzień wiosny miał miejsce w roku 1974. Temperatura wówczas sięgała 25 stopni powyżej zera.
  • Słowo wiosna pochodzi ze starego języka praindoeuropejskiego. Słowo Ves oznaczało tam radość, światło i jasność.
  • Z nadejściem wiosny wiąże się wiele zwyczajów ludowych. Najsłynniejszy z nich to topienie Marzanny, która symbolizuje zimę i śmierć.
  • Wiosną odbywają się inne ważne święta. Są to między innymi majowe Święto Pracy, Święto Konstytucji 3 Maja, Wielkanoc, Dzień Matki i Dzień Dziecka.
  • Ważną częścią wiosny są wiosenne porządki. Jest to okres idealny do tego, by zacząć coś od nowa i pozbyć się starego.
  • Początek wiosny to ulubione, nieoficjalne święto uczniów, czyli Dzień Wagarowicza.
  • Wiosną ptaki śpiewają głośniej niż w innych porach roku.
  • W Stanach Zjednoczonych Ameryki celebruje się święto 2 lutego, nazywane Dniem Świstaka. Zgodnie z tradycją, jeżeli świstak po wyjściu z nory nie zobaczy tego dnia swojego cienia, znaczy to, że wiosna przyjdzie wcześniej niż zwykle.
  • Wiosną nie tylko przyroda się zmienia. Zmiany zachodzą również w nas samych. Okres ten nazywany jest wiosenną gorączką. Objawia się ona tym, iż ludzie skłonni są spędzać więcej czasu na marzeniach i przyjemnościach. Zwiększa się również zapotrzebowanie na seks.
  • Zmiany w ludzkiej psychice są wyraźnie dostrzegalne w statystykach. Wiosną łatwiej się zakochać i łatwiej skończyć stary związek. Niestety również wiosną częściej popełniane są samobójstwa.
  • Uważa się, że ludzie, którzy przyszli na świat wiosną mają większe skłonności, by zapadać na niektóre dolegliwości i choroby. Dotyczy to w szczególności kłopotów z odżywianiem, depresją i schizofrenią.
  • W wielu krajach, zwłaszcza w Azji, wiosna jest jednocześnie początkiem roku. Ma to sens, gdyż przyroda budzi się i daje początek nowemu życiu. Początek roku w styczniu ma niewiele sensu, to środek zimy i nic się nie zmienia.
  • Wiosną ptaki śpiewają głośniej niż w innych porach roku.
  • Pierwszy dzień wiosny u nas jest jednocześnie pierwszym dniem jesieni na półkuli południowej.
  • W Japonii wiosna nie zaczyna się w kalendarzu, ale w momencie zakwitnięcia pierwszej wiśni.