Kot domowy jego historia oraz legendy i ciekawostki o kotach

Kot domowy to jedno z najbardziej rozpowszechnionych zwierząt, które towarzyszą człowiekowi.

Koty są w naszych domach od tysiącleci, lecz pomimo upływu czasu wciąż nie wiemy o nich wszystkiego. Jeżeli jesteś właścicielem kota, to zapewne wiesz, jak jego zachowanie potrafi być zaskakujące i nieprzewidywalne. Koty to niezwykłe istoty i choć wydaje nam się, że je udomowiliśmy, to wielu uważa, iż to one udomowiły nas. Naukowcy zastanawiają się nawet, czy prawidłowo zaliczamy koty do zwierząt domowych, gdyż ich natura i zachowanie znacząco odbiegają od zachowania przejawianego przez inne zwierzęta domowe, na przykład psy.

W przeciwieństwie do tych ostatnich, koty nie oferują ludziom w zasadzie nic poza samą obecnością, co każe sądzić, że poza uzależnieniem, niewiele łączy je z naszym światem. Poza tym, jeżeli przyjrzysz się bliżej zachowaniu kota, dojdziesz do wniosku, że twój słodki, futrzany przyjaciel to tak naprawdę bezwzględny zabójca o bardzo silnym instynkcie terytorialnym, który traktuje twój dom jak swój i tylko toleruje Twoją w nim obecność.

Kot domowy i jego historia w relacjach z ludźmi

Przyjaźń, a w zasadzie koegzystencja ludzi i kotów, rozpoczęła się bardzo dawno, bo ponad 10 tysięcy lat temu w odległych zakątkach Afryki. To tam w kraju zwanym wówczas Nubią, leżącą na terenie dzisiejszego Egiptu i Sudanu, znaleziono dowody na to, że drogi ludzi i kotów przecięły się, a ich wspólna wędrówka trwa do dziś.

Wszystko wskazuje na to, że pierwszymi kotami, które postanowił zamieszkać z ludźmi, była właśnie rasa kotów Nubijskich, które następnie, dzięki wędrówce ludów, rozprzestrzeniły się na resztę świata.

Początkowo kot domowy nie pełnił funkcji pupila, słodkiego pieszczocha czy zaprzyjaźnionego towarzysza, jak ma to miejsce obecnie. Dawniej kot w domu miał konkretne obowiązki, z których musiał się wywiązywać. Najważniejszym z nich było tępienie gryzoni i innych szkodników, które żerowały na zapasach i płodach rolnych zebranych przez ludzi.

Trzeba przyznać, że koty idealnie nadają się do walki z gryzoniami, gdyż instynkt łowiecki kota domowego nie różni się niczym od tego, jaki przejawiają jego dzicy kuzyni. Być może nieco przygasł, zepchnięty na dalszy plan przez łatwe i leniwe życie wśród ludzi, lecz nigdy do końca nie zniknął.

Nie wiadomo kiedy przełamana została bariera pomiędzy kotem pracującym w domostwie a pupilem domowym, hodowanym tylko po to, by towarzyszył ludziom. Pierwsze ślady kotów związanych z życiem duchowym ludzi pochodzą sprzed niemal pięciu tysięcy lat. Z rysunków odnalezionych na ścianach egipskich pałaców wiemy, że to tam właśnie zaczęto czcić koty jako bóstwa domowe, utożsamiane z takimi cechami jak mądrość, radość, szczęście i płodność.

Niestety początki relacji kotów z ludźmi są tak odległe, że do dziś pozostaje w tej kwestii wiele niedomówień i cała masa pytań bez odpowiedzi. Nikt tak naprawdę nie wie, w jaki sposób zawiązała się pierwsza nić przyjaźni pomiędzy oboma gatunkami. Nie wiadomo też jaką funkcję pełniły pierwsze koty domowe. Archeolodzy, archeozoolodzy oraz paleontolodzy we współpracy z genetykami i biologami starają się znaleźć odpowiedzi na dręczące nas pytania, lecz pewien jestem, że koty już na zawsze pozostaną owianymi tajemnicą stworzeniami, które mrucząc tajemniczo, pojawiają się między ludźmi.

Koty w Polsce i Europie

Pierwsze ślady kotów domowych w Europie, pochodzą z czasów, gdy Fenicjanie nawiązali stosunki handlowe z naszym kontynentem. Przywiezione przez marynarzy z Afryki koty szybko zadomowiły się na nowych terenach i szybko zostały cenionymi oraz poszukiwanymi zwierzętami, tępiącymi szkodniki.

Rzymianie hodowali specjalne rasy bardzo walecznych kotów, które zabierali z sobą na wojenne wyprawy. Zwierzęta strzegły obozów i magazynów z żywnością, czym zaskarbiły sobie szacunek legionistów, większy nawet niż ówczesne psy, które uważano za zwierzęta głupsze i mniej pojętne. Dzięki rzymskim podbojom i wyprawom wojennym w najdalsze zakątki Europy, koty szybko opanowały niemal cały kontynent.

Dużym szacunkiem koty cieszyły się także w średniowiecznej Europie. Zabierano je na statki płynące w najodleglejsze zakątki świata, gdyż nie tylko tępiły gryzonie, ale wierzono, że ich obecność przynosi szczęście i odgania złe moce.

Niestety w czasach, gdy Europa weszła w mroczny czas okrucieństw i religijnego szaleństwa, koty utraciły swój wypracowany przez wieki status pożytecznego zwierzęcia domowego. Stały się symbolem magicznych mocy i nieokreślonego zła. Papież Innocenty, zasiadający na czele Kościoła w XV wieku, ogłosił koty stworzeniami demonicznymi i rozkazał zabijać je bez pardonu.

Kot domowy i ludzie w dawnych czasach

W wielu starożytnych kulturach koty przejęły na siebie obowiązki opiekunów domowych spiżarni i były za to szanowane. Z czasem jednak ludzie dostrzegli w kocim charakterze cechy niespotykane u innych zwierząt domowych. Wyniosłość, gracja i duma, z jaką te stworzenia reagują na otaczający je świata, kazały spojrzeć na nie z zupełnie innej, bardziej duchowej perspektywy.

Kot domowy w starożytnych Chinach

Dostępne są dowody na to, że tysiące lat temu koty hodowano na dworach azjatyckich władców, gdzie były one oznaką potęgi, odwagi i mądrości. Istnieją ryciny przedstawiające wielkich, chińskich wojowników, którzy walczą z kotem u boku, a jedna z legend opowiada historię cesarza, który każdą ważniejszą decyzję konsultował ze swoim kotem.

W księdze chińskich rytuałów, spisanej wiele tysięcy lat temu, opisany jest bóg o imieniu Li Shou. Przyjmował on postać kota i polował na myszy, pomagając tym samym wieśniakom, którzy oddawali mu cześć.

W niektórych rejonach Chin czczono bóstwo zwane Miao, które chroniło kraj przed wszelkimi plagami. Jednak w dawnych religiach musiała istnieć równowaga, a więc w legendach pojawia się również inne bóstwo Miao-Kui, które przybierając postać czarnego kota, mogło zaczarować człowieka. Wierzono tam również, że obcy kot w domu zwiastuje zmiany na lepsze, chyba że jest czarny, to zmiany będą mało przyjemne.

Na wyspie Hajnan w Chinach do dziś opowiada się legendy o tym, że w dawnych czasach to właśnie koty rządziły światem, lecz przegrały z ludźmi z powodu swojego lenistwa i zarozumiałości. Po tamtych wydarzeniach zmuszone zostały do przekazania nam władzy nad ziemią, a wraz z nią zdolność mowy, którą wówczas utraciły.

Kot domowy w starożytnym Egipcie

W Egipcie koty zyskały miano świętych, a ich szczątki trafiały do sarkofagów i poddawane były mumifikacji, podobnie jak sami faraonowie. Wierzono, że koty są ucieleśnieniem bogini Bastet, znanej też pod nazwą Bast albo Ubasti. Była ona bóstwem miłości, muzyki, płodności i rodziny. Przedstawiano ją jako kobietę z głową kota, która w imieniu samego Ra walczyła z okrutnym panem chaosu Apopisem. Wierzono także, że sama bogini, jak i utożsamiane z nią koty, potrafią ochronić mężczyzn przed chorobami i złymi demonami.

Jakiś czas temu podczas wykopalisk archeologicznych w egipskiej Sakkarze, leżącej kilkadziesiąt kilometrów od Kairu, odkryto kilka grobowców, w tym ten należący do budowniczego pałaców królewskich. Był on niezwykle ważną postacią w państwie, nie dziwi więc fakt, że jego grób był urządzony z przepychem i zawierał nieprzebrane bogactwa. Zastanawiające jest jedynie to, że tuż obok umieszczono salę grobową, zawierającą dziesiątki mumii kotów i ogromnych skarabeuszy, stworzeń, które podobnie jak koty uważano za święte.

Kot domowy wśród germańskich plemion

Germanie darzyli koty szacunkiem i czcią. Wierzyli, że na ziemię zesłała je Freja, bogini płodności i odrodzenia. W germańskich legendach bóstwo to podróżowało po świecie ludzi, siedząc w powozie zaprzęgniętym w dwa koty o pięknym, szarym i lśniącym futrze.

Tamtejsi wieśniacy z wielką ochotą dokarmiali koty, wierząc, że zyskają przychylność samej bogini Frei, a dzięki temu ich przyszłe zbiory będą obfite, a oni sami syci i majętni.

Kot domowy u dawnych Słowian

Dawni, starożytni Słowianie również zaprzyjaźnili się z kotami, a relacja ta przetrwała do dziś. I choć nie oddawali oni tym zwierzętom boskiej czci, darzyli je szacunkiem i doceniali pracę, jaką wykonywały w domostwie i obejściu.

Gdy prześledzić wierzenia słowiańskie, można odnaleźć w nich pewnego demona, który opiekował się zebranym z pola zbożem. Nosił on imię Owinnik lub w innych rejonach Gumiennik. Przedstawiano go jako staruszka o wąsach przypominających kocie, a gdy ugościło się go odpowiednio, potrafił odwdzięczyć się opieką nad zwierzętami domowymi.

Kot domowy w Indiach

W Indiach czczono koty poprzez ukochaną boginię Sasti, której zwierzęta te były ucieleśnieniem. Kult ten był na tyle silny, że w niektórych częściach kraju prawo hinduistyczne nakazywało trzymać w domu co najmniej jednego kota.

Sasti czczona była jako bogini miłości i szczęścia rodzinnego, a także jako bóstwo płodności i kobiecej mądrości.

Koty w baśniach, mitach i legendach

Koty z racji swego charakteru i dzikiej natury zyskały sobie miano istot żyjących na pograniczu dwóch światów, naszego i tego drugiego, magicznego. W wielu kulturach przypisywano kotom moc kontaktowania się ze światem zmarłych. Dlatego też grobowce i miejsca pochówku pełne są symboli przedstawiających koty.

W średniowieczu prowadzona przez kościół bezmyślna walka z czarami i wszystkim, co w ówczesnej ignorancji i głupocie uważano za objaw zła, doprowadziła w wielu miejscach do niemal całkowitego wyginięcia populacji kotów. Posądzano je o to, że są portalem dla piekielnych mocy i dzięki nim sam Szatan może spoglądać na świat ludzi. Z mrocznego średniowiecza pozostała nam symbolika czarnego kota, który przysiaduje na ramieniu złej czarownicy albo Baba Jagi.

Koty są dziś bohaterami wielu legend i bajek, bo kto nie słyszał o kocie Klakierze, kocie w butach czy Filemonie i Bonifacym. Futrzane czworonogi pojawiają się w legendach na całym świecie, a my podczas licznych podróży, usłyszeliśmy wiele historii, w których koty odgrywały główną rolę.

Jeżeli znacie legendy i baśnie z kotami w roli głównej, z wielką przyjemnością ich posłuchamy, a te najciekawsze pojawią się wraz z autorem na Naszych Szlakach.

Niedorzeczne stereotypy i mity o kotach

Wiele mitów demonizuje koty, twierdząc, że te dybią na ludzi, jedynie udając przyjaźń. Stereotypy o kotach i absurdalne oskarżenia popularyzują ludowe przysłowia, legendy i opowieści. Poniżej niektóre z tych, na jakie natknęliśmy się podczas naszych podróży.

• Obecność kota ma wpływ na nienarodzone dziecko. W wielu rejonach Europy do dziś wierzy się, że kobieta w ciąży nie powinna głaskać kota. Kontakt taki może spowodować pojawienie się u dziecka pieprzyków, brodawek lub problemów z włosami.
• Angielscy wieśniacy wierzą, że kontakt ciężarnej kobiety z kotem spowoduje pojawienie się u dziecka znamion i przebarwień na skórze.
• Również na Wyspach Brytyjskich krąży przekonanie, że koty potrafią zassać nowo narodzonemu dziecku oddech i tym samym udusić je. Co ciekawe w kronikach sądowych można znaleźć wyroki śmierci na kotach, które miały dopuścić się takiej zbrodni.
• Na francuskich wsiach krąży legenda o tym, że koty w nocy zakradają się do łóżka śpiącego gospodarza i obserwują go całymi godzinami. Mają one podobno przyglądać się poruszającej pod skórą grdyce i urządzać na nią polowania. Według tych mitów wielu ludzi zginęło z rozerwanym kocimi pazurami gardłem.
• Na Islandii w okresie Bożego Narodzenia grasuje stwór zwany Jolakottur, który przybiera postać kota i wprasza się na świąteczną ucztę. Ma on zjadać dzieci, które nie dostały nowych ubrań pod choinkę.
• W Norwegii każdy kot przychodzący z lasu uważany był za wróżkę lub inne magiczne stworzenie.

Jeżeli słyszałeś drogi czytelniku, podobne mity o kotach, podziel się z nami koniecznie.

Rasy kotów domowych

Zgodnie z tym, co mówią naukowcy, wszystkie rasy kotów domowych pochodzą od jednego przodka, którym był kot nubijski. Jego wygląd przypomina nieco nasze szare dachowce i tak właśnie wyglądały koty przez całe tysiąclecie.

Różnice pomiędzy rasami kotów pojawiły się dopiero kilkaset lat temu i do końca nie wiadomo, z jakich przyczyn tak się stało. Podejrzewa się, że koty zaczęły krzyżować się z europejskimi żbikami, co spowodowało pojawienie się kotów o zróżnicowanej maści i długości włosów. Jednak dopiero w drugiej połowie XIX wieku rozpoczęło się prawdziwe szaleństwo w ilości pojawiających się kocich ras. Powstały liczne hodowle, w których krzyżowano koty o różnym wyglądzie i charakterze.

Wbrew pozorom bardzo trudno jest odpowiedzieć na pytanie, ile ras kotów domowych istnieje na świecie. Problem leży w tym, że przeróżne instytucje, zwane klubami, w inny sposób określają kocią rasę. Doprowadziło to do tego, że w zasadzie każda z nich podaje inną ilość. Przykładem może być Polski Związek Felinologiczny, który uznaje istnienie 68 ras kotów, natomiast Federation Internationale Feline już tylko 48 ras. By nie było zbyt prosto, klub brytyjski doliczył się jedynie 40 ras, a amerykański 42.

Kierując się rodzajem rasy kota, z którym chcesz zamieszkać, powinieneś kierować się nie tylko wyglądem zwierzęcia, ale także jego charakterem. Powinien on być dobrze dopasowany do twoich oczekiwań i wymagań tak, byście potrafili spędzać wspólnie czas i dobrze się dogadywać.

Popularne kocie rasy to:

• Kot brytyjski krótkowłosy — Jest to mój faworyt i gdybym miał w przyszłości zamieszkać z czworonogiem, brałbym go pod uwagę. Jest to zwierze nie tylko ładne, ale bardzo spokojne i niezbyt aktywne.
• Kot perski — Jest to rasa kotów bardzo przyjacielskich i chętnych do zabawy, a także bardzo chętny do spędzania czasu na kolanach właściciela. Pamiętaj jedynie, że futro tego kota wymaga codziennej pielęgnacji, co może być dość uciążliwe.
• Kot syjamski — Jest to kot bardzo aktywny, który lubi być częścią rodziny. Znany jest z tego, że domaga się uwagi i bywa zazdrosny, ale w zamian potrafi odwdzięczyć się dozgonną przyjaźnią, no i te jego błękitne oczy!
• Kot bengalski — Rasa ta powstała z połączenia kota domowego i dzikiego kota bengalskiego. Wyglądem przypomina on swojego dzikiego przodka, co robi ogromne wrażenie.
• Maine Coon — Jest to rasa kotów olbrzymich, zaliczanych do największych kotów domowych, przy czym są to zwierzęta bardzo spokojne i jeżeli zaoferujesz mu wybór, zabawa albo drzemka, przeważnie wybierze to drugie.

Oczywiście nasze śliczne dachowce niczym nie ustępują kotom rasowym i zamieszkanie z nimi będzie równie ekscytujące, jak z ich szlachetnymi kuzynami. Jeżeli jednak zdecydujesz się na zakup kota rasowego z hodowli, pamiętaj by zarządać dokument z rodowodem oraz książeczkę zdrowia ze wszystkimi szczepieniami. Choroba pupila za kilka tysięcy złotych może być nie tylko smutna, ale i bardzo kosztowna.

Ciekawostki o kotach oraz fakty i informacje

Koty to bardzo ciekawe stworzenia i mają niezwykłe cechy, o których mogłeś nie słyszeć. Poniżej garść ciekawostek o kotach i ich życiu.

• Kot domowy ma swoje święto 17 lutego. Ma ono podkreślić i przypomnieć znaczenie kotów w życiu ludzi.
• Szczątki pierwszego zwierzęcia, którego można nazwać kotem, pochodzą sprzed 25 milionów lat i odkryte zostały w Europie.
• Koty pojawiły się na świecie miliony lat przed psami.
• Najlepiej znanym prehistorycznym kotem jest tygrys szablozębny.
• Za przodka koto domowego uważa się kota nubijskiego.
• Do udomowienia kotów doszło prawdopodobnie pod koniec epoki kamiennej.
• Wiele kultur czciło koty jako uosobienie konkretnych bóstw. Najsilniejszy kult kotów panował w Egipcie.
• W starożytnym Egipcie za zabicie kota groziła kara śmierci.
• Dziś kot jest najpopularniejszym zwierzęciem domowym na świecie i żadne inne nie jest w stanie mu zagrozić.
• W Stanach Zjednoczonych żyje prawie 90 milionów zarejestrowanych właścicieli kotów i tylko 75 milionów właścicieli psów.
• Zdarzało się, że koty przeżywały upadek z ogromnych wysokości. Najbardziej spektakularnym jest ten, gdy kot wypadł z 32 piętra na Manhattanie i po zderzeniu z betonem najzwyczajniej w świecie odbiegł.
• Kocie uszy kontroluje aż 20 różnych mięśni.
• Koty nie czują słodkiego smaku.
• Wielu naukowców uważa, że posiadanie kota przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia udaru i zawału serca.
• Największy kot domowy na świecie miał długość ponad 120 centymetrów.
• Dorosłe koty miauczą przede wszystkim po to, by móc komunikować się z ludźmi.
• Pewien kot został milionerem po tym, gdy jego właściciel zmarł i przekazał mu całą swoją fortunę.
• Najstarszy nakręcony filmik z kotem pochodzi z roku 1894.
• Kot domowy to jeden z najpopularniejszych wyświetlanych tematów na YouTube.
• Koty potrafią wydawać ponad 100 różnych dźwięków, a psy jedynie 10.
• Sekcje mózgu odpowiedzialne za emocje są niemal identyczne u ludzi i kotów.
• Koty mają nieco mniejszy iloraz inteligencji od psów, lecz potrafią rozwiązywać trudniejsze i bardziej skomplikowane zadania, gdy tylko im się chce.
• Drzwiczki dla kotów wymyślił podobno Isaac Newton.
• Kot może skoczyć bez problemu na odległość sześciu długości swojego ciała.
• Gdy kot nie zakopuje swojej kupy w kuwecie, daje ci znać, że ma cię gdzieś i niczego się nie boi.
• Koty pocą się przez podeszwy łap.
• Koty mogą obracać uszy o 180 stopni.
• Znane są przypadki, gdy koty wykrywały nowotwory u swoich właścicieli.
• Koci nos jest jak nasz odcisk palca, nie ma dwóch jednakowych.
• Koty liżą się po to, by czyścić futro, ale także, by pozbyć się obcych zapachów, także twojego.
• Miłośnicy kotów są najczęściej osobami bardziej spontanicznymi od właścicieli psów.
• Koty śpią przez ponad 70 procent swojego życia.